را هم داشتند. موندويل به لاتيني مي‌نوشت‌، ولي بخشي از كتاب جراحي او در زمان خودش به‌ فرانسه ترجمه شد. رساله‌ٴ او منحصر به جراحي نبود، بلكه يك دايرةالمعارف واقعي براي‌ استفاده‌ٴ جراحان بود. اين از لحاظ اجتماعي و هم‌چنين علمي محض بسيار مهم است‌. جراح تنها وقتي مي‌توانست با پزشك رقابت كند كه خودش هم پزشك مي‌بود، يعني علاوه بر اطلاعات‌ جراحي‌، معلومات پزشكي در خوري نيز مي‌داشت‌. براي ارزيابي اين امر كافي است دريابيم كه‌ همين پيش‌رفت در شاخه‌ٴ ديگري از پزشكي هم (دندان‌پزشكي‌) در زمان خود ما روي داده است‌.
مركز اصلي آموزش پزشكي فرانسه‌، در پاريس نبود، بلكه در شهر مديترانه‌اي مونپليه در جنوب فرانسه قرار داشت‌. پيدايش دانشگاه مونپليه را تا سده‌ٴ دوازدهم مي‌توان پي گرفت‌ (مقدمه 2، ص 1192). مدرسه‌ٴ پزشكي آن احتمالاً ازمشتقات سالرنو بود و در آغاز تحت‌ تأثيرات عربي و يهودي پيش‌رفت كرد و با اين‌كه شديداً كاتوليك بود، در عرض يك قرن به‌ گرايش‌هاي الحادي شهرت يافت‌. تركيب اصلي دانشجويان آن را سه مليت تشكيل مي‌داد، پرونس‌، بورگوندي‌، كاتالونيا. با استفاده از اصطلاحات سياسي جديد، مدرسه‌ٴ پزشكي مونپليه‌ اسپانو ـ فرانسوي بود. در جريان اسارت پاپ‌ها [در آوينيون‌] (1309 ـ 1376)، مونپليه از نزديكي‌اش به آوينيون و ونسن (ووكلوز)، كه قلمرو پاپ‌ها بودند، نبايد بهره و اعتبار كمي‌ به‌دست آورده باشد. وجود دربار پاپ در آوينيون موٴمنان را از سراسر جهان كاتوليك به اين‌ محل جلب كرد و مونپليه به مركز پزشكي همه‌ٴ اين مردم تبديل شد. در واقع‌، پاپ‌ها به دانشكده‌ٴ پزشكي خودشان توجه زيادي داشتند و به اين سبب ما اطلاعات خوبي در باره‌ٴ دوره‌هاي درسي‌ مونپليه در دست داريم‌. رشدال (2، 127 ـ 128، 1936) مي‌گويد:

((پاپ كلمنس پنجم در سال 1309 به توصيه‌ٴ پزشكانش در مونپليه‌، از قبيل آرنولد ويلانووايي و ديگران‌، مطالعه‌ٴ كتاب‌هاي زير را براي دريافت ليسانس تعيين كرد ــ
كتاب‌ الاسطقصات‌، كتاب الفرق‌، كتاب ادويه‌ٴ مفرده‌، كتاب العلل و الامراض‌، كتاب البحران‌، و كتاب‌ ايام‌البحران‌، كتاب حيلةالبرء از آثار جالينوس‌، همراه با كتاب‌هايي
از ابن سينا يا رازي‌، قسطنطين افريقي و اسحاق اسرائيلي همراه با شرح آنها. دانش‌جوي دوره‌ٴ ليسانس به‌ عنوان نوآموز موظف بود از ميان كتاب‌هاي ذيل نيز سه كتاب را
بخواند، يكي با شرح و دو تا بدون شرح‌: كتاب الصناعه جالينوس‌، تقدمةالمعرفه و كلمات بقراط، كتاب الاغذيه يوحنا، كتاب‌الحميات اسحاق‌، قرابادين‌، كتاب العلل و الامراض
جالينوس و كتاب حيلةالبرء از همو.
بهتر است فهرستي از كتاب‌هاي تعيين شده براي تدريس در سال 1340 بياوريم‌، كه‌ به ترتيب دوره مرتب شده و هر دوره به‌عهده‌ٴ يك پزشك بوده‌: 1) كتاب اول قانون ‌
(ابن‌سينا)؛ 2) كتاب العلل و الامراض (جالينوس‌) و كتاب الحميات (جالينوس‌)؛ 3) كتاب‌ البحران و كتاب الفرق (جالينوس‌)؛ 4) كتاب تركيب ادويه (جالينوس‌)؛ 5) كتاب
تشريح الجنين ‌