رساله پيداست كه خود به آزمايش‌هايي دست زده‌، ولو اين‌كه براي خودش يا خوانندگانش‌ نتيجه‌اي نداشته است‌.

فلامِل

بازرگان فرانسوي كه به‌غلط تعدادي آثار در زمينه‌ٴ كيميا به وي منسوب است (وفات‌: 1418).
نيكولا فلامل در ربع دوم سده‌ٴ چهاردهم در پونتواز (؟) زاده شد. در بيست و پنجم مارس‌1418 در پاريس درگذشت‌. كار خود را به‌عنوان نسخه‌بردار كتاب‌فروشي در پاريس آغازكرد، ولي خيلي‌زود دريافت از راه‌هاي ديگر بهتر مي‌توان پول درآورد.
ازدواج با يك دوشيزه‌ٴ توانگر به وي امكان داد فعاليت‌هاي مالي‌اش را توسعه دهد. وي‌ ثروتمند شد و در روايات افسانه‌اي درمورد ثروتش مبالغه‌ٴ زيادي شده‌است و گفته‌اند كه به اسرار كيميا دست يافته و از آن راه ثروتمند شده‌بود (حدود 1382). ولي راز او ربطي به كيميا نداشت‌، بلكه هنري بود كه صاحبان مستغلات و شركت‌ها و سرمايه‌داران زيادي پيش و پس از او آن را پرورده بودند، يعني هنر درآوردن طلا از جيب مردم و نه از راه كيمياگري‌. نيكولا و همسرش پرني‌ (وفات‌: 1397) نسبت به تهي‌دستان و بيماران بخشنده بودند و مي‌خواستند در آن دنيا هم مانند اين دنيا كامياب باشند. به كليساها، بيمارستان‌ها و نوانخانه‌ها پول مي‌دادند. نيكولا كه فرزند نداشت‌، همه‌ٴ دارايي خود را براي كليساها و موٴسسات خيريه وصيت كرد. سنگ گوري در كليساي سن ژاك براي خويش تدارك ديد (كه اينك در موزه‌ٴ كلوني است‌).
بعدها رساله‌هاي كيميايي متعددي را به وي نسبت دادند، تا بتوانند از شهرت افسانه‌اي وي‌ در مقام كيمياگري موفق بهره‌برداري كنند. احتمالاً كندوكاو اين آثار تعيين زمان تقريبي تأليفشان‌ را ممكن خواهد ساخت‌؛ بي‌شك‌، آنها مربوط به اين دوره نيستند. فلامل ابداً ربطي به تاريخ علم‌ ندارد، مگر به غلط؛ ولي اين اشتباه را ولو به‌خاطر شهرت وي بايد به حساب آورد.

3. انگلستان
دامبلي

كيمياگر انگليسي (برآمدنش حدود 1384 ـ 1386).
از قرار معلوم جان دامبلي همان جان بامبلن يا بامبلس است‌. گرچه وي به اندازه‌ٴ ارتولانوس‌ مرموز نيست‌، اطلاعات ما درباره‌اش بسيار ناچيز است‌. آثار او را بايد در ارتباط با آثار ارتولانوس بررسي كرد.
سه رساله در كيميا به وي منسوب است‌، باغ عشق‌، ستاره‌ٴ كيميا (1384)، و شرح اعمال كيمياي‌ ارتولانوس (1386). باغ عشق به كونوي فولكنشتايني اهدا شده‌است‌؛ او از سال 1362 تا هنگام