وـ لاتيني‌

رابرت كريكليدي‌1

انسان‌گراي انگليسي‌، كه در كريكليد بر كرانه‌ٴ تيمز در ايالت ويلتشاير زاده شد. مدير كليساي سنت‌ فرايدزوايد (كليساي مسيح كنوني‌)2 در آكسفورد، از پيش از 1141، تا پس از 1171. در حدود 1158 ـ 1159، از ايتاليا و سيسيل ديدار كرد. او به علوم طبيعي علاقه‌مند بود، و درباره‌ٴ زبان‌ عبري اطلاعاتي داشت‌. شرح حال توماس بكت‌، و شرح‌هايي در باب علم كلام نوشت‌، و از تاريخ طبيعي پليني منتخباتي‌3 در نه كتاب فراهم ساخت‌، و به هنري دوم (پادشاه از 1154 تا 1189)، تقديم كرد. برخي از اين منتخبات تنها مدرك ما از متن اصلي است‌.
درباره‌ٴ روبر توريني و درباره‌ٴ فالكاندوس ¿ فصل بيست و پنجم مربوط به تاريخ‌نويسي‌.
درباره‌ٴ آلن ليلي و درباره‌ٴ هيلدگارد ¿ فصل هجدهم مربوط به زمينه‌ٴ فلسفي و درباره‌ٴ بورگونديوي پيزايي ¿ فصل شانزدهم مربوط به مترجمان‌.
برخي جانورنامه‌هاي لاتيني اين عصر مصور است‌، كه تصاوير آنها هم به‌اندازه‌ٴ متنشان‌ نيازمند پژوهش است‌. مطالعه‌ٴ تطبيقي همه‌ٴ اين نوع تصاوير فوق‌العاده مطلوب است‌.

ز. زبانهاي محلي‌

سانچو ال سابيو4

سانچوي ششم ملقب به فرزانه‌، شاه ناوار از 1150 تا 1194، به‌خاطر قانون‌شكاري‌5 كه در 1180 صادر كرد، در اينجا درخور ذكر است‌. اين قديمي‌ترين قانون موجود در نوع خودش است‌. جز قوانين جنگل‌6 كنوت كبير (شاه انگلستان از 1017 تا 1035). اين قانون حاوي اطلاعات جالبي‌ درباره‌ٴ بازداري است‌؛ مثلاً قوش‌هايي كه در ناوار مورد استفاده قرار مي‌گرفت شهباز، قزل‌قوش‌، و قرقي بود؛ هم‌چنين روش تربيت آنها توصيف شده است‌. متن اصلي‌، كه به‌صورت منشوري بر روي چرم نوشته شده است‌، هنوز در بايگاني پامپولنا نگهداري مي‌شود.

رنارد روباه‌

¿ فصل هجدهم مربوط به زمينه‌ٴ فلسفي‌.

1.Robert of Cricklade, Robertus Crikeladensis, R. Canutus
2.St. Frideswide (Christ Church)
3.Defloratio naturalis historiae Plinii Secundi
4.Sancho el Sabio
5.Los Paramientos de la caza
6.Forest Laws