روم قديم پرداخت تا تفوق روم را بر يونان توصيف كند، هم‌چنين شروح مختلف و برخي‌ تحقيقات ادبي و لغوي نوشت‌. فعاليت او بيشتر مصروف آن شد تا آتني‌گرايي‌1 (در برابر آسيايي‌گرايي‌2) را در مرتبهٴ بلندي نگه دارد.

ليوي‌

تيتوس ليويوس‌3 در سال 59 در پادوا4 زاده شد، در روم برآمد، احتمالاً در 17 م در پادوا درگذشت‌. او (در حدود 29 تا 12 ق م‌) تاريخ مفصل روم را از آغاز تا روزگار خويش نوشت‌5 (در 142 كتاب‌، كه 35 كتاب آن در دست است‌). اين اثر ارزش ادبي فراواني داشت و برجسته‌ترين‌ تاريخ ملي روم بود. تأثير آن بر مورخان و سياسي‌نويسان‌6 جديد (بيشتر از طريق ماكياولي‌) بسيار عظيم بوده است‌.

ط. زبان‌شناسي لاتيني و يوناني‌

ديدوموس‌7

ديدوموس در حدود 65 ق م زاده شد، در اسكندريه برآمد، در حدود 10 م درگذشت‌. زبان‌شناس‌، نحوي و لغت‌نويس يوناني‌. او شروح بسيار بر ادبيات يوناني نوشت و آثار هومر، توكوديدس و اديبان آتني را تحرير كرد.

فلاكوس‌

وريوس فلاكوس‌8 در حدود 10 ق م در روم برآمد، بسيار سال‌خورده بود كه در زمان تيبريوس‌ درگذشت‌. لغت‌نويس و نحوي رومي‌. مؤلف قديم‌ترين واژه‌نامهٴ لاتيني‌9، كه ظاهراً يك واژه‌نامهٴ دايرةالمعارفي بوده‌، چون علاوه بر كلمات‌، حاوي اطلاعات زيادي دربارهٴ خود اشيا بوده است‌.
هم‌چنين‌، يادداشت مرا دربارهٴ وارو در فقرهٴ ه و دربارهٴ ديونوسيوس هاليكارناسي در فقرهٴ ح‌ ببينيد.

Atticism .1
Asianism .2
Titus Livius .3
Padua .4
Ab Urbe Condita .5
publicists .6
7 Didymos. ، به خاطر صنعت شگفت‌انگيزش به Chalcenteros (يعني روده دراز) ملقب بود (به گفتهٴ سويداس‌).
Verrius Flaccus .8
de verborum significatu .9