موجود (پاپيروس‌هاي كوهن و قطعات گاردينر مربوط به هزاره‌ٴ دوم‌)،1 تا حدي حاوي‌ نسخه‌هاي مربوط به بيماريهاي زنان است‌. هر رساله‌ٴ طب عمومي الزاماً داراي فصلي درباب‌ بيماريهاي زنان بود. رساله‌هاي اختصاصي هم وجود داشت كه عظيم‌ترين آن به‌لاتيني عبارت‌ بود از رساله‌ٴ اسرارآميز تروتولا: كتاب اندرباب بيماريهاي زنان‌.2 آيا كلمه‌ٴ تروتولا را بايد نوعي‌ عنوان يا علامت تجارتي بدانيم يا نام موٴلف‌؟ يك قابله‌ٴ بزرگ سالرنويي وجود داشت كه نامش‌ تروتولا بود، ولي آيا او موٴلف واقعي اين كتاب بود يا كتاب را به‌نام او موسوم كرده‌اند تا موجب‌ اعتبار آن گردد؟ يك بررسي دقيق و قابل قبول در تأييد انتساب اين رساله به او، اخيراً به وسيله‌ٴ يك بانوي پزشك صورت گرفته است‌.3 خواه رساله‌ٴ تروتولا را تروتولا نوشته باشد يا نه‌، اين‌ كتاب بسيار گران‌بهاست‌، چون تصوير روشني از مامايي مكتب سالرنو به ما عرضه مي‌كند.
تروتولا اگر مربوط به اندكي قبل نباشد، عملاً تنها كتاب درسي لاتيني در عصر مورد بحث است‌. رساله‌ٴ ديگري كه به ياد مي‌آورم اسرار عشق زنان‌4 منسوب به آلبرت كبير است‌. رساله‌ٴ توالد و تناسل را هم كه در مقدمه‌ٴ طبيعيات مايكل اسكات قرار دارد، مي‌توان ذكر كرد، ولي اين دو رساله‌ بيشتر نامربوط است و در مقايسه با تروتولا فاقد اهميت‌. با توجه به تعداد نسخه‌هاي خطي و اشاره‌هايي كه در آثار بعدي بدان شده‌، تروتولا از رواج زيادي برخوردار شده است‌.
مهم‌ترين رساله‌ٴ مستقل عربي در باب بيماري‌هاي زنان را در اواخر سده‌ٴ دوازدهم‌، يا نخستين‌ سال‌هاي سده‌ٴ سيزدهم‌، يك تن يهودي به نام ششت بنونيست بارسلني‌5 نوشت‌. اين‌كه آن را يك‌ تن يهودي نوشته چندان درخور توجه نيست‌، بلكه مهم اين است كه موٴلف يهودي كالاتان بوده‌، چون تا آن زمان بسياري از هم‌كيشانش تقريباً استفاده از زبان عربي را فراموش كرده بودند. حَرِزي‌ اين رساله را به‌عبري ترجمه كرد.
آثار چئين ين‌، كه در ربع آخر سده‌ٴ دوازدهم برآمد، و رساله‌ٴ مشروح‌تر چئن تسو ـ مينگ در نيم سده‌ٴ بعد از آن‌، معرف پزشكي زنان و مامايي در چين است‌.6

Francis Llewellyn Griffith, The Petrie papyri, hieratic papyri from Kahun and Gurob, London 1898; J. H. Breasted,The Edwin.1
Smith surgical papyrus vol.1 Chicago 1930; Isis, 15, pp. 355-367
Trotula, Liber de Passionibus mulierum .2
Kate Campbell Hurd-Mead, Trotlula, Isis, 14 pp. 349-367, 1930 .3
Secreta mulierum .4
Sheshet Benveniste .5
6 .احتمالاً از يك رساله‌ٴ بسيار جديدتر مي‌توان اطلاعات اضافي به دست آورد، يعني از چئان كئوهسين‌فا تأليف وانگ چه‌. مقدمه‌ٴ آن مورخ 1780، است‌. اين‌ كتاب در دو باب است‌، حاوي دو ذيل‌. كتاب‌خانه‌ٴ كنگره‌، نسخه‌اي از آن را بر روي كاغذ كاهي دارد كه مورخ 1870 است‌. گزارش ,A. Wylie, Notes on Chinese literature
p. 104, Shanghai 1902. كتابدار كنگره در 1929 ـ 1930 (386، 1931).