يا. يهوديان اسپانيا

ابن لطيف‌

¿ فصل فلسفه‌.

يب‌. مسلمانان غربي‌

ابن حَمّاد

ابوعبداللّه محمدبن علي‌بن حماد وقايع‌نگار مغربي‌، در حدود 1150، در بوحَمْره زاده شد، در قلعه‌ٴ بنوحماد؛ سپس‌، در بجايه و جاهاي ديگر تحصيل كرد؛ در الجزيره الخضرأ (الخسيراس‌) و سَلا قاضي شد، و در 1230، درگذشت‌. تاريخ بجايه و در 1220، شرح مختصر دولت فاطمي در افريقا (909 ـ 1171)، را با عنوان أخبار ملوك بني عُبَيْد و سيرتهم نوشت‌. اين كتاب علي‌ٰرغم‌ ايجازش بسيار باارزش است‌، چون از قديمي‌ترين تاريخ‌هاست و حاوي اطلاعات دست اول‌ درباره‌ٴ اوضاع محلي‌.

عبدالواحد مراكشي‌

محي‌الدين ابو محمد عبدالواحدبن علي مراكشي‌، در 1185، در مراكش زاده شد، در فاس و پس از 1208، در اسپانيا تحصيل كرد. در 1217، به مصر رفت و ظاهراً باقي عمرش را در آن‌ جا گذراند، در 1224، يا پس از آن‌، درگذشت‌. در 1224، تاريخ سلسله‌ٴ موحدون را نوشت‌، شامل مقدمه‌اي درباره‌ٴ تاريخ اسپانيا از زمان فتح مسلمانان تا 1087 (كتاب المُعْجِب في‌ تلخيص أخبار أهل المغرب‌). كتاب فاقد جنبه‌ٴ انتقادي و سرشار از تعصب نسبت به موحدون‌ است‌.

ابن عـربي‌

¿ فصل فلسفه‌

ابن اَبّـار

ابو عبداللّه محمدبن عبداللّه‌بن ابوبكربن ابار قُضاعي‌، مورخ مسلمان اسپانيايي‌. در 1199، در بلنسيه زاده شد؛ پس از افتادن بلنسيه به دست مسيحيان در 1238، به تونس رفت و كاتب سلطان‌ تونس شد، در 1260، در تونس كشته شد. آثار متعددي تأليف كرد كه مهم‌ترين آنها تكمله‌ٴ كتاب‌ الصله‌ٴ ابن بَشْكوال (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ دوازدهم‌)، در تاريخ علماي اندلس‌، و ديگري كتاب الحُلّة السِيرَاء از همان قبيل است‌.