يك‌چند در طرابلس شام ناظر سپاه بود و سپس پيش‌كار والي الداخليه و المرتاحيه در مصر شد. در 16 ژوئن 20/1332 رمضان 732 ه ق در قاهره وفات يافت‌.
او تنها يك كتاب نوشت‌، ولي بسيار مفصل‌، كه دست‌كم بيست سال از عمر خود را بر سر آن‌ گذاشت و تا زمان مرگ به تأليفش مشغول بود و آن دايرةالمعارفي است به‌نام نهايةالارب في‌ فنون الادب و به سلطان ناصرالدين قلاون اهدا شده است‌. هدف او گردآوري همه‌ٴ اطلاعات مورد نياز يك مأمور دولتي دانش‌آموخته بود؛ او سعي نكرده از خود اثري پديد آورد، بلكه بيشتر مطالبي را از مآخذ بسيار متعدد گردآورده‌، كه گاه آنها را ذكر كرده است‌. نهايه در 5 بخش (فن‌) است‌. به‌ترتيب راجع به 1) آسمان و زمين (كيهان‌شناسي‌، جغرافيا)، 2) انسان (شامل اخلاق و سياست‌)، 3) حيوان‌، 4) گياه‌، 5) تاريخ‌. براي ارائه‌ٴ تصوير بهتري از اين اثر عظيم‌، اينك بررسي‌ مشروح‌تري از آن خواهم كرد. براي هر فن يا بخش عنوان جداگانه در نظر گرفته‌ام‌؛ هر فن به 5 قسم (بخش‌) تقسيم شده كه با حروف ابجد [در اصل اعداد رومي ـ م‌]. نشان داده مي‌شود؛ هر قسم به ابوابي تقسيم شده كه در صورت نياز به ذكر، هر باب را با يك عدد نشان خواهم داد.
(شماره‌ٴ ابواب از 2 تا 14 متفاوت است‌).
فن اول‌: زمين و آسمان‌
الف‌. آسمان‌. 1) آفرينش آن‌، 2) شكل آن‌، 3) فرشتگان‌، 4) سيارات‌، ستارگان‌.
ب‌. شهاب‌سنگ‌ها: 1) ابر، برف‌، سرما 2) تندر و آذرخش‌، 3) هواي عنصري‌، 4) آتش عنصري‌.
ج‌. تقسيمات زمان‌. 1) روز و شب‌، 2) ماه و سال‌، 3) فصول‌، 4) اعياد.
د. زمين‌. 1) آفرينش آن‌، 2) نام‌هاي آن‌، 3) اندازه‌ٴ آن‌، 4) هفت اقليم‌، 5)كوه‌ها، 6) درياها و جزاير، 7) رودها، درياچه‌ها و چشمه‌ها.
ه . مناطق زمين‌. 1) وضع هر ناحيه و خلق‌وخوي ساكنان آن‌، 2) خصوصيات آن‌، 3) بناهاي‌ قديم‌، 4) قلعه‌ها، 5) كاخ‌ها و خانه‌ها.
فن دوم‌: انسان‌
|الف‌. ريشه‌ٴ نام انسان‌، اسامي اعضاي بدن و غيره‌.
ب‌. امثال‌، خرافات و تفألات مختلف عرب‌.
ج‌. خوبي‌ها و بدي‌ها. مثلاً بحثي درباب سود و زيان مسكرات و دليل حرمت آن در اسلام‌: هم‌چنين درباب غنا و موسيقي‌.
د. شادباش‌، نوحه‌، تعزيت‌، رياضت‌، نذر و دعا.
ه سياست‌. وظايف رهبران روحاني‌، شاه‌، والي‌، فرمانده‌، قاضي‌، كاتب‌، مستوفي و غيره‌.
فن سوم‌: جانوران‌
الف‌. درندگان‌. از قبيل شير، پلنگ و غيره‌.