چي كئانگ‌

چي كئانگ‌1 در 223 در آن هوئي زاده شد. فيلسوف و ((كيمياگر)) تائويي‌. يكي از ((هفت حكيم‌ نيزار2)) كه در يوآن وو3 در هونان برآمد. ديگر حكما عبارت‌اند از جوان چي‌4، شان تئائو5، هسيانگ هسيو6، ليولينگ‌7، جوان هسين‌8، و وانگ جونگ‌9. فلسفهٴ اين افراد دربارهٴ منش بوده‌ است تا آيين‌؛ و فردگرايي توأم با سكون‌طلبي وجه تمايز آنان به شمار مي‌رود. اطلاق ((كيمياگر)) به آنان خطاست‌. مگر اين كه از آن مفهوم وسيعي را در نظر داشته باشيم كه اغلب معهود چينيان‌ (و مسلمانان‌) است‌. بايد بگوييم كه مطلوب آنان همان كيمياي سعادت بوده است‌. بينش آنان بر فكر و هنر چين تأثير چشم‌گيري داشت‌.

د. رياضيات هلنيستي و چيني‌

ديوفانتوس‌

ديوفانتوس‌10 اسكندراني در نيمهٴ دوم سدهٴ سوم برآمد.11 رياضي‌دان يوناني‌. بزرگ‌ترين‌ نويسندهٴ يوناني دربارهٴ جبر و يكي از بزرگ‌ترين جبردانان همهٴ اعصار. او را مي‌توان پدر جبر ناميد. اثر عمدهٴ او ارثماطيقا 12 بود، كه 6 كتاب از 13 كتاب اصل آن را در دست داريم‌. جزوه‌اي هم‌ از او داريم راجع به اعداد كثيرالاضلاع‌؛ معمّيات‌13 او مفقود شده است‌. ارثماطيقاي او مجموعه‌اي‌ از مسائل است كه‌، برخي از آنها، به معادلات غيرسيال درجه اول يا بيش از چهار متغير منجر مي‌شود، برخي به معادلات درجه دوم و حتي به يك معادلهٴ درجه سوم‌14؛ گرچه بيشتر آنها به‌ معادلات سيّال مي‌انجامد (از اين رو آناليز سيال اغلب آناليز ديوفانتي خوانده مي‌شود).

ديوفانتوس (در اعداد گويا) معادلات سيال درجه دوم‌، سوم و چهارم و حتي يك معادلهٴ (ساده‌) درجهٴ ششم را حل كرد. او علاماتي براي منها ( \|/ )، و براي مقدار مجهول موسوم به‌ (S) Arithmosو براي توان‌هاي آن تا مرتبهٴ چهارم وضع كرد. خواص مختلف تازه‌اي از اعداد به‌ وسيلهٴ او كشف شد: از قبيل اين كه تفاضل دو عدد مكعب را مي‌توان در مجموع دو عدد مكعب‌

Chi K'ang .1
Chu lin ch'i hisien .2
Yuan wu .3
Juan Chi .4
Shan T'ao .5
Hsiang Hsiu .6
Liu Ling .7
Juan Hsien .8
Wang Jung` .9
Diophantos .10
11. به قول پسلوس رسالهٴ آناتوليوس در باب روش محاسبهٴ مصريان به ديوفانتوس اهدا شده بود. تاريخ‌گذاري ما در مورد زمان فعاليت ديوفانتوس تنها به اين‌ مطلب متكي است‌.
Arithmetica .12
Porisms .13
14. x² +x=4 x²+4