مباحثه‌ٴ ديني پرداخت‌. در جريان سومين زيارتش از بيت‌المقدس در 1178 ـ 1179، بالدوين‌ چهارم او را با احترام تمام به عكّا رساند. مهترين تأليفش تاريخي در بيست و يك كتاب به زبان‌ سرياني است‌، درباره‌ٴ تاريخ عالم از بدو خلقت تا سال 1196، كه بسياري از فصل‌ها به صورت‌ سه ستون موازي نوشته شده‌: اولي درباره‌ٴ تاريخ غيرديني‌، دومي درباره‌ٴ تاريخ ديني‌، و سومي‌ درباره‌ٴ رويدادهاي معاصر. تقريباً تا اواخر سده‌ٴ گذشته‌، اين تاريخ را فقط از طريق دو ترجمه‌ٴ ناقص ارمني مربوط به سده‌ٴ سيزدهم‌، و يك ترجمه‌ٴ عربي چاپ نشده مي‌شناختند؛ ترجمه‌هاي‌ ارمني تلخيص شده‌، ولي حاوي اطلاعات اضافي درباره‌ٴ رويدادهاي ارمنستان است‌. مآخذ ميشائيل‌، كه ذكر كرده‌، بيشتر تاريخ اوزبيوس ومورخان قديم سرياني بوده است‌.

سيميون شنقلاوي‌1

مورخ و مربي سرياني‌، از مردم شنقلاوه در نزديكي اربيل‌، در شرق موصل‌. در اواخر سده‌ٴ دوازدهم‌، برآمد. براي شاگردش يونا بار زُوعْبي رساله‌ٴ كوچكي درباره‌ٴ تقويم و تاريخ‌ (گاه‌شماري‌هاي مختلف و غيره‌) به صورت پرسش و پاسخ نوشت‌.

و. بيزانس‌

ماناسس‌2

كنستانتين ماناسس‌، نويسنده‌ٴ بيزانسي‌، كه در زمان امپراتوري مانوئل اول كومنني (1143 ـ 1180)، برآمد. مهم‌ترين تأليفش يك تاريخ موزون (در6733 بيت‌) است مربوط به آغاز خلقت تا مرگ نيكه‌فوروس بوتانياتس (1081). اهميت آن بيشتر در رواجش و در تأثيري است كه نه‌فقط بر مورخان بعدي بيزانس‌، بلكه بر تاريخ‌نويسان اسلاوني داشته است‌. ترجمه‌اي از حدود سال‌1350، يكي از كاميابي‌هاي مهم ادبيات بلغاري و اسلاوني ميانه است‌. تاريخ ماناسس در تاريخ‌نويسي روماني هم تأثير غيرمستقيمي داشته‌.

كيناموس‌3

ايوانس كيناموس مورخ بيزانسي‌. اندكي پس از 1143، زاده شد. منشي مخصوص امپراتور مانوئل كومنني‌، كه او را در ميدان جنگ همراهي مي‌كرده است‌. در 1185، هنوز زنده بود. در حدود 1180 ـ 1183، تاريخ پادشاهي ايوانس و مانوئل كومنني (1118 ـ 1180)، را نوشت‌؛

1. شيمون = Simeon Shanqelawi
Manasses .2
Cinnamos .3