ه. نجوم سرياني و چيني‌

راجع به نجوم سرياني‌، يادداشت مرا دربارهٴ ابن ديصان در فقرهٴ ج ببينيد.

ليو هونگ‌

ليو هونگ‌1 در زمان سلسلهٴ هان اخير در حدود 196 برآمد. منجم چيني‌. او ثابت كرد كه خط استوا با دايرةالبروج مطابق نيست‌، نقاط انقلاب نقاط ثابتي نيست‌، و طول سال شمسي درست‌ معادل‌1/4 365 روز نيست‌. اين مرحلهٴ بسيار مهمي در تاريخ تقويم چيني است‌.

و. تاريخ طبيعي هلنيستي‌

راجع به نوشته‌هاي ماركلوس سيدي دربارهٴ ماهيان و نوشته‌هاي فيلومنس دربارهٴ زهر جانوران‌، نگاه كنيد به يادداشت‌هايي كه در فقرهٴ ز به آنان اختصاص يافته است‌.

فيزيولوگوس‌

فيزيولوگوس‌2 مجموعه‌اي است از تمثيلات مسيحي مبتني بر خصايص شگفت‌انگيز جانوران‌، كه احتمالاً در اواخر سدهٴ دوم (پس از يوستين شهيد و پيش از آپيان‌) در اسكندريه تأليف يا بيشتر تحرير شده است‌. اقبال اين اثر در قرون وسطي چشم‌گير بود. اين اثر از يوناني به حبشي‌، ارمني‌، سرياني‌، لاتيني (سدهٴ پنجم‌) عربي‌، آلماني علياي قديم‌، آنگلوساكسون‌، ايسلندي‌، رومانيايي‌، اسلاوني و غيره ترجمه شد. از آنجا كه اين موضوع بيش از زماني كه اينك مورد توجه ماست‌، عموماً به تفكر قرون وسطايي مربوط مي‌شود، در نظر دارم در فصل مربوط به‌ جانورنامه‌هاي‌3 قرون وسطي به تفصيل از آن سخن گويم‌.

ز. جغرافياي هلنيستي و رومي‌

به هيئت سفراي رومي كه در 166 از راه تونگ كينگ به دربار چين رفتند، در يادداشت خودم‌ راجع به ماركوس اورليوس اشاره كرده‌ام (فقرهٴ ج‌).

پوزانياس‌

پوزانياس‌4 در زمان هادريان‌، آنتونيوس پيوس و ماركوس اورليوس‌، يعني زماني در اثناي 117

Liu Hung .1
Physiologos .2
bestiary .3
Pausanias .4