كار تاريخي ميان ملت‌ها بنابر اهميت هر كدام به‌خوبي تقسيم شده بود. اين امري طبيعي‌ است‌. ولي از نظر جغرافيا، دو كشور عمده‌، يعني ايتاليا و فرانسه فعاليت ناچيزي داشتند، و سياحان مهم انگليسي‌، آلماني يا ايسلندي بودند.
كاملاً برخلاف علاقه‌ٴ عميقي كه مسلمانان و يهوديان به دستور زبان داشتند، در ميان‌ نويسندگان لاتيني جز يك نحوي نمي‌بينيم ــ يك نحوي كم‌مايه به‌نام هوگوتيوي پيزايي‌.

خلاصه‌1

خاور دور 19 (3)

ژاپن ‌5

چين ‌14 (3)

هند 6 (1)

ايران2 1

اسلام ‌44 (6)

ــ مسلمانان شرقي ‌29 (1)

ــ مسلمانان غربي ‌15 (5)

سامري ‌2

يهودي ‌24(3)

ــ يهوديان شرقي ‌6

ــ يهوديان غربي ‌18 (3)

مسيحيان ‌80(9)

ــ مسيحيان شرقي ‌16

ــ مسيحيان غربي ‌64 (9)

دو گروه مسيحي به‌ترتيب زير رده‌بندي مي‌شوند:
شرقي ‌غربي‌

يوناني 7‌ ايتاليايي ‌23 (3)

ارمني 4 ‌انگليسي 14 (3)

1 .اعداد داخل پرانتز تعداد شخصيت‌هاي ممتاز را نشان مي‌دهد. ¿ بخش بعدي‌.
2 .خواننده توجه دارد كه منظور از ايراني‌، كتاب پهلوي بندهشن است‌، و ايرانيان مسلمان در شمار مسلمانان شرقي آمده‌اند. ــ م‌.