254 داروي مأخوذ از مواليد ثلاثه گفت‌وگو مي‌كند و تهيه‌، نگهداري‌، استعمال و اثر هريك را شرح مي‌دهد. او رئيس گروه پزشكي دربار امپراتور1 بود. رئيس دانشگاه‌2 هم بود. مقارن سال‌800 يك مدرسهٴ خصوصي با كتاب‌خانه‌اي عظيم داير كرد. اين نخستين مدرسهٴ خصوصي‌3 ژاپن بود.

ط. تاريخ‌نويسي لاتيني‌، اسلامي و ژاپني‌

پاولوس دياكونوس‌

پاولوس دياكونوس كاسينويي‌4 در اثناي سال‌هاي 720 تا 725 در ايستريا، نزديك سيويداله دل‌ فريولي‌5 متولد شد، در حدود 797 در مونته كاسينو درگذشت‌. راهب بنديكتي‌، مورخ‌. تاريخ‌ لومباردهاي او (تا 744) در قرون وسطي خوانندگان فراوان داشت‌. او تاريخ اسقف‌نشين متز 6 را هم‌ نوشت (تا 766).
او جزر و مد را ناشي از وجود گرداب‌هايي (ناف دريا) دانست كه آب در آنها متلاطم مي‌گردد و روزي دو بار به بيرون رانده مي‌شود. وجود يك چنين گردابي (مهم‌ترين آن‌) را در ساحل نروژ فرض كرد. دربارهٴ گرداب مالستروم‌7 در جزاير لوفوت‌8، كه به علت عظمتش نام آن به صورت‌ اسم عام درآمده بود، چيزهايي به گوشش خورده بود.

ابن مقفع‌

عبدالله بن مقفع از تباري ايراني‌9 در بصره برآمد و در همان‌جا در 757 - 758 كشته شد. مترجم‌ پهلوي به عربي‌. آثاري در منطق و طب ترجمه كرد، ولي عمده شهرتش مديون‌: (1) ترجمهٴ خداي‌نامك (نك نيمهٴ اول سدهٴ هفتم‌؛ (عنوان آن به عربي سِيَر ملوك‌العجم است‌)10؛ (2) ترجمهٴ كليله و دمنه است (كه ترجمه از برگردان پهلوي افسانه‌هاي بيدپاي‌11 است‌). كليله و دمنه يكي از قديم‌ترين آثار كلاسيك نثر عربي است‌.

tenyaku-ryo .1
Daigaku betto .2
Kobun-in .3
Paulus Diaconus Casinensis .4
Cividale de Friuli .5
diocese of Metz .6
Maelstrom .7
Lofot .8
9 .نام ايراني او روزبه بود. او اسلام آورد، ولي از قرار معلوم قلباً زرتشتي باقي ماند.
10. اين ترجمه مفقود شده است‌.
11. يا پيلپاي‌. متن اصلي سانسكريتي متعلق به حدود 300 است‌، ترجمهٴ پهلوي از حدود 570 ، يادداشت مرا راجع به برزويه در نيمهٴ دوم سدهٴ ششم ببينيد.
هم‌چنين نك (Sprengling (Isis, V, 264 . ترجمه‌هاي بي‌شمار اين اثر (يا نسخه‌بدل‌هايش‌) تقريباً در هر زباني وجود دارد.