6) كمدي الاهي‌. دوزخ‌، حدود 1314 ـ 1319؛ برزخ حدود 1319 و نه پس‌از آن‌؛ بهشت‌، حدود 1316 ـ 1321.
درمورد حوادث سياسي مربوط به فعاليت‌هاي دانته نك جدول گاه‌شناسي (1300 ـ 1321) پ‌. تُويْنبي‌.
احتمالاً به‌استثناي مسئله‌ٴ آب و خاك‌، كه اصالت آن مسلم نيست‌، كمدي آخرين تأليف دانته‌ و عالي‌ترين ثمره‌ٴ زندگي او بوده است‌.
بايد نامه‌ها و غزل‌ها و قطعات را هم به اين‌ها اضافه كرد. از چهارده نامه‌، ده‌تاي آن را عموماً اصيل دانسته‌اند. اين نامه‌ها به لاتيني نوشته شده و بيشتر راجع به موضوعات سياسي است و تاريخشان از سال 1304 تا 1318 را شامل مي‌شود. غزل‌ها مستقلاً يا همراه با زندگي نو و بزم‌ چاپ شده و برخي از آنها به دوران جواني دانته مربوط مي‌شود و دوتاشان احتمالاً درحدود 1307 ـ 1308 سروده شده و تاريخ اغلبشان را نمي‌توان تعيين كرد.
دوتا از قطعات لاتيني را دانته به جوواني دل ويرجيليو خطاب كرده‌، حدود 1318 ـ 1321. نخست از كمدي الاهي سخن خواهيم گفت و بعد از ساير آثار دانته (1 تا 5) به‌ترتيب زماني‌.
4. كمدي الاهي‌. كمدي از بزرگ‌ترين منظومه‌هاي تاريخي و فلسفي همه‌ٴ اعصار است و از شاه‌كارهاي ادبي سده‌هاي ميانه به‌شمار مي‌رود. موضوع داستان سفر شاعر است به بهشت‌، از راه‌ دوزخ و برزخ‌، كه در جريان يوبيلي سال 1300 (از روز جمعه‌ٴ عزيز،1 8 تا 14 آوريل‌) فرض شده‌ است‌. در دوزخ و برزخ به‌خواهش بئاتريچه‌، ويرژيل راه‌نماي او مي‌شود و در بهشت بئاتريچه‌ خود به راه‌نمايي او مي‌آيد. اين ديدار از سه قلمرو دنياي ديگر، به شاعر امكانات وسيعي مي‌دهد تا به بحث در مسايل اين جهان بپردازد. از اين رو، كمدي يك دايرةالمعارف منظوم معارف و اطلاعات سده‌هاي ميانه است‌.
شكل منظومه داراي تقارن زيادي است‌. هريك از سه بخش اصلي يا سرود به 33 فصل‌ تقسيم مي‌شود و در آغاز سرود اول هم يك فصل مقدماتي وجود دارد. بنابراين جمعاً مي‌شود 100 فصل‌. هر فصل به تفاوت از 115 تا 160 بند، ولي سرودها تقريباً يكسان است (به‌ترتيب‌4720، 4755 و 4758، جمعاً 14233 بند).
عنوان اصلي آن كمدي بود. واژه‌ٴ الاهي از الحاقات بعدي است‌، كه توسط بوكاچيو بر آن‌ اضافه شده‌؛ اين عنوان در نسخه‌هاي قديم وجود دارد، ولي در چاپ‌هاي پيش از سال 1555 ديده نمي‌شود (يعني چاپ سي و نهم ايتاليايي‌). دانته بدان سبب واژه‌ٴ كمدي را انتخاب كرده كه‌ منظومه از بدي به سوي شادكامي مي‌رود و با اين ابيات والا پايان مي‌يابد:

1. Good Friday ، روز به صليب كشيدن مسيح‌. ــ م‌.