تيوفولاكتوس‌

تيوفولاكتوس بلغار يا آكريدايي‌1 در اوبويا2 زاده شد، در قسطنطنيه‌، و بعد از 1078 در آكريداي‌ بلغارستان برآمد؛ پس از 1107 درگذشت‌. از 1078 به بعد اسقف اعظم بلغارستان‌. متكلم و نويسندهٴ بيزانسي‌، در وسعت معلومات و قدرت انشا تالي پسلوس‌.

يشوع بن يهودا

به عربي ابوالفرج فرقان بن اسد، احتمالاً در نيمهٴ دوم سدهٴ يازدهم در اورشليم (بيت‌المقدس‌) برآمد. مفسر قرائي تورات و از برجسته‌ترين فيلسوفان فرقهٴ خويش‌. او را معلم لقب داده‌اند. اسفار خمسه را به عربي ترجمه كرد؛ تحقيقات و مطالعاتش در باب تورات و فلسفه هم به عربي نوشته‌ شده بود، ولي به زودي به عبري ترجمه شد. عقيدهٴ او مشابه استادش يوسف هه - روئه بود (نك‌ نيمهٴ اول سدهٴ يازدهم‌).

فاسي‌

اسحاق بن يعقوب فاسي ملقب به كاهن‌، كه بنابر حروف اول اسمش به ريف هم موسوم است‌3 (نام ريف به كتاب هلكوت‌، اثر او هم داده شده‌)، در 1013 در نزديكي فاس زاده شد؛ در قيروان‌ برآمد؛ در 1088 به اسپانيا گريخت و در لوقنه در 1103 درگذشت‌. بزرگ‌ترين تلمودي عصر خويش‌، خلاصه‌اي نوشت موسوم به هلكوت‌، مربوط به قسمت حقوقي تلمود، كه همهٴ آثار قبلي‌ را تحت‌الشعاع قرار داد. اين اثر در وهلهٴ اول مبتني بر تلمود بابلي بود، ولي در جوار آن به تلمود فلسطيني هم توجه شده بود. برخي منشآت او (به عربي‌) راجع به مسائل حقوقي هم در دست‌ است‌. اهميت هلكوت را از تعداد شروحي كه بدان اختصاص يافته مي‌توان حدس زد.

رَشي‌

رَشي‌4 از حروف اول نام ربي سليمان بن اسحاق‌5 گرفته شده‌. او در 1040 در ترواي شامپاني‌6 زاده شد، در ورمس‌7 بر كرانهٴ راين تحصيل كرد، در حدود 1064 به تروا برگشت‌، و در 1105 در آنجا درگذشت‌. يهودي فرانسوي‌، مفسر تورات و تلمود، كه تأثير زيادي در افكار يهود داشت‌. او و

Theophylactos Bulgaros, Achridensis .1
Euboea .2
3 .ريف‌: R. Isaac Fasi
Rashi .4
Rabbi Solomon ben Issac .5
Champagne ,Troyes .6
Worms .7