قانون رومي در شرق‌

در زمان يوستينيان‌، ترجمهٴ آزادي از مبادي به زبان يوناني‌، احتمالاً به وسيلهٴ تئوفيلوس مقدم‌1 صورت گرفت‌. به گفتهٴ فوريني‌، اين مجموعهٴ يوناني اساساً مبتني بر اثر گايوس‌، و عملاً ترجمه‌اي از اثر گايوس بود، كه در بيروت صورت گرفت و بعداً با مبادي تلفيق شد. ترجمه‌هاي‌ ديگر يوناني از قانون رومي يا شروح آن متعلق به همان ايام است‌.

يب‌. زبان‌شناسي و فن تعليم بيزانسي‌، لاتيني و چيني‌

پريسكيانوس‌

پريسكيانوس‌2 در قيصريهٴ موريتاني زاده شد، و در حدود 512 در قسطنطنيه برآمد. نحوي‌ رومي‌. دستور زبان لاتيني او در 18 كتاب‌3 كه بيشتر براساس اثر آپولونيوس دوسكولوس (نيمهٴ اول سدهٴ دوم‌) است‌، يكي از رايج‌ترين كتاب‌هاي درسي قرون وسطي بوده‌، و او را در شهرت‌ دوناتوس شريك ساخته است‌. او رساله‌اي هم در باب ارقام‌، اوزان و مقادير (با استفاده از مآخذ يوناني‌) نوشته و از راه‌نامهٴ ديونوسيوس ترجمهٴ آزادي كرده است (نك نيمهٴ دوم سدهٴ اول‌).
در مورد مدارس رهباني آن زمان يادداشت‌هاي مرا راجع به بنديكت قديس در فقرهٴ ب و بويتيوس و كاسيودوروس در فقرهٴ ج ببينيد.

چو هسينگ - سسو

چوهسينگ - سسو4 به عنوان نايب‌الحكومهٴ كيويانگ در هونان برآمد؛ در 521 درگذشت‌. مربي‌ چيني‌. مؤلف مقالهٴ هزار حرفي‌5 كه حاوي 1000 حرف مختلف است و دومين كتابي است كه هر كودك دبستاني چين آن را فرا مي‌گيرد.6 حروف در آن به صورتي مرتب شده كه هر هشت تاي آن‌ يك جمله مي‌سازد. ژاپنيان نيز آن را به كار مي‌برند، ولي نام آن به ژاپني سنجيمون خوانده مي‌شود.
بنا به روايتي كه به خودي خود رد مي‌شود، در همان زمان كه آجيكي اهل كره رونگو را به ژاپن آورد (دربارهٴ او يادداشت مرا راجع به كنفوسيوس ببينيد) سنجيمون هم در ژاپن متداول شد، يعني از 284!

Theophilos Antecessor .1
Periscianus .2
3 .كتاب 1 تا 16 در صرف‌، و كتاب‌هاي 17 و 18 در نحو. نسخه‌اي از آن به وسيلهٴ شاگردش تئودوروس در 526 - 27 در قسطنطنيه فراهم شده است‌.
Chou Hsing-ssu .4
5 Ch'i-min. ، آن را گفتار سپيدموي هم ناميده‌اند، چون‌، به خاطر تأليف آن در يك شب‌! موي مؤلفش به سپيدي گشته است‌. اين اثر محتملاً از زمان بسيار متأخرتري است‌.
6 .نخستين كتاب سان تزو چينگ است كه دربارهٴ آن وانگ - يينگ - لين (نيمهٴ دوم سدهٴ سيزدهم‌) را ببينيد.