105) از دستگاه‌هاي گاه‌شناسي قديم‌، مخصوصاً دستگاه هندي كه به وسيلهٴ مؤلف از سانسكريتي‌ ترجمه شده است‌. اين دستگاه هندي‌1 اهميت خاصي دارد، چون متضمن عددشماري دهدهي و قواعد آن است‌، كه بدين ترتيب در چين معرفي - يا معرفي مجدد شد. دايره به 360 درجه و هر درجه به 60 دقيقه تقسيم شده است‌. محاسبات عددي با حروف صورت گرفته بود.

ئي - هسينگ‌

ئي - هسينگ‌2 نام ديني چانگ سوئي‌3 بود، كه در 683 زاده شد، و در 727 درگذشت‌. راهب‌ بودايي (تانترايي‌). ستاره‌شناس و جادوگر. اثر او به نام تا - ين لي‌4، تقويمي كه در 721 آغاز شد و در 727 پايان يافت‌، اصلاح مهمي نسبت به تقويم‌هاي قبلي‌، ازجمله چيو - چيه بود. اين‌ تقويم حاوي مسائل آناليز سيال است كه ئي - هسينگ آنها را با روشي به نام تا - ين - شو حل‌ كرده‌. او آسمان‌نماي تازه‌اي ساخت كه در آن حركت اجرام سماوي به جاي خط استوا، نسبت به‌ دايرةالبروج تعيين شده بود و با نيروي آب حركت مي‌كرد (؟). امپراتور به او فرمان داد تا محاسبات گاه‌شناسي و عددي را كه چيو - تئان هسي - تا از هند وارد كرده‌، ولي پيش از اتمام آن‌ درگذشته بود، تكميل و تهذيب كند.
تصور مي‌شود قديم‌ترين زيج يا صور الكواكب چيني به نام هسينگ - چينگ مربوط به دورهٴ هان قديم يا حتي عصري مقدم بر آن باشد. متني كه به دست ما رسيده تهذيب بدون تاريخي از دورهٴ تئانگ است‌.

ه. كيمياگري بيزانسي و اسلامي‌، فن‌آوري ژاپني‌

هليودوروس كيمياگر

هليودوروس‌5 در زمان تئودوسيوس امپراتور برآمد، احتمالاً تئودوسيوس سوم‌، كه از 716 تا 717 فرمان‌روايي داشت‌.6 كيمياگر مسيحي‌. او منظومهٴ بسيار غامضي در كيميا موسوم به‌ هنر اسرارآميز حكما (در 268 بيت‌) به نام تئودوسيوس سرود. احتمالاً مؤلف سه اثر ديگر به‌ همان طرز و سبك و دربارهٴ همان موضوع بوده است‌.

Chiu-chih-li .1
I-hsing .2
Chang Sui .3
Ta-yen-li .4
Heliodoros .5
6 .(1919 95,) Alchemie :E. O. v. Lippmann گمان مي‌كند منظور تئودوسيوس اول است‌، كه از 379 تا 395 حكومت كرد؛
(Boll: Pauly-Wissowa (vol. 15, p. 19, 1912 فكر مي‌كند مقصود تئودوسيوس دوم است كه از 408 تا 450 فرمان مي‌راند. من از Gunther Goldschmidt آخرين مصحح متن تبعيت‌ كرده‌ام‌، كه تحليل او مبتني بر سبك‌شناسي است‌.