راجع به رد بدعت‌هاي مسيحي قديس هيپولوتوس يادداشت مرا در فقرهٴ ج ببينيد.

اوريگن‌

اوريگنوس‌1 در حدود 185 احتمالاً در اسكندريه زاده شد، و به‌طور عمده در اسكندريه‌، قيصريهٴ فلسطين و صور پرآوازه گشت و تدريس كرد، و در 254 در صور درگذشت‌. متكلم‌، مفسر و دايرةالمعارفي يوناني‌. او كوشيد كلام مسيحي را بر مبناي مجموع معارف يوناني برپا سازد. رسالهٴ او راجع به اصول‌، كه پيش از 231 در اسكندريه تأليف شد، نخستين تعريف منظم كلام‌ مسيحي است‌. او شش ترجمهٴ مختلف كتاب مقدس را در ستون‌هاي موازي تحرير كرد،2 و شروح بسياري را دربارهٴ كتاب مقدس مدون ساخت‌. شايد معروف‌ترين اثر او رد كلسوس باشد در 8 كتاب‌، كه در 248 تأليف شده است‌. اين اثر دفاع جانانه‌اي است از مسيحيت در برابر بت‌پرستي‌؛ او تأكيد مي‌كند كه فلسفهٴ يوناني تخصصي‌تر از آن است كه آموزهٴ تودهٴ وسيعي از مردم قرار گيرد.

ابااريخا3

ابااريخا4 در يك خانوادهٴ بابلي زاده شد، در فلسطين تحصيل كرد، و در 219 به بابل بازگشت‌. نخست در نهاذره‌5، سپس در سورا6 بر كرانهٴ فرات مقيم شد، و بسيار پير بود كه در سال 247 در سورا درگذشت‌. معلم و پيشواي يهودي‌. مؤسس مدرسهٴ سورا كه قريب هشت قرن رونق داشت‌ و يكي از بزرگ‌ترين مراكز معنوي اسرائيل شد. او به زودي بابل را از فلسطين مستقل ساخت و بدان موقعيت ممتازي در جهان يهودي ارزاني داشت‌. بخش عظيمي از تلمود بابلي‌7 بر مبناي‌ عقايد رب‌8 و شاگردان بلافصلش تدوين شده است‌.

مارشموئيل‌

مارشموئيل‌9 در حدود 165 در نهاذره بابل زاده شد، در همان‌جا برآمد و در حدود 257

Origenos .1
2 .متن عبري و ترانويسي آن به يوناني‌؛ متن هفتاد نفري از نيمهٴ اول سدهٴ سوم ق م و سه ترجمهٴ ديگر يوناني از آكويلا، سوماخوس‌، و تئودوتيون (يادداشت مرا راجع به دين در نيمهٴ دوم سدهٴ دوم ببينيد).
3 .عموماً رب خوانده شده است‌.
Abba Arika .4
Nehardea .5
Sura .6
7 .در اين باره يادداشت آتي مرا در نيمهٴ دوم سدهٴ پنجم ببينيد.
Rab .8
9. Mar Samuel. ، به خاطر آشنايي‌اش با تقويم شموئيل يَرْحِنَئه نيز ناميده مي‌شود. (يِرَح به معناي ماه است‌).