ناصرِ خسرو

يادداشت فقرهٴ جغرافي (و) را در بالا ببينيد.

تاريخ‌نويسي چيني‌
او - يانگ هسيو

او - يانگ هسيو1، به نام ون چونگ‌2 تقديس شد. لوحهٴ او در 1530 در معبد كنفوسيوس قرار گرفت‌. در 1007 در لو - لينگ‌، كيانگ‌سي‌3 زاده شد؛ در 1072 درگذشت‌. مورخ و سياست‌مدار چيني‌. مؤلف قديم‌ترين اثر در باب كتيبه‌هاي باستاني‌، به نام چي - كو - لو4؛ و رسالهٴ استادانه‌اي در باب شقايق پُرپَر. در حدود 1060 تاريخ جديد سلسلهٴ تئانگ را تحت عنوان هسين تئانگ - شو 5، با كمك سونگ چئي (نك نيمهٴ اول سدهٴ يازدهم‌) در 255 كتاب تحرير كرد.6 بعدها، با پيروي از چئون چئين‌، و شيه - چي‌، تاريخ جديد پنج سلسله را به نام هسين وو - تائي - شيه‌7 در 74 كتاب به‌ تنهايي نوشت‌.8 اين دو اثر بزرگ به ترتيب هفدهمين و نوزدهمين تاريخ از تواريخ‌ بيست و چهارگانه را تشكيل مي‌دهند.

سسو- ما كوانگ‌

لوحهٴ سسو- ما كوانگ‌9 در سال 1276 در معبد كنفوسيوس قرار داده شد. ساكن هسياي هونان در 1019، در 1086 در كئائي فنگ - فو درگذشت‌. مورخ و لغت‌نويس چيني‌. سال‌نامه‌هاي چيني‌ او از حدود 400 ق م تا حدود 960 در 1066 به امپراتور عرضه و در 1084 تكميل شد. اين‌ سال‌نامه‌ها هنوز اساس كامل‌ترين اثر مستقل تاريخي چين را تشكيل مي‌دهد. نام اصلي آن آيينهٴ جهان در خدمت شهان‌10 بود. اين اثر تحت رهبري چوهسي (نك نيمهٴ دوم سدهٴ دوازدهم‌) تجديد صورت يافت‌. و از آن پس عموماً به نامي شناخته شد كه در آن زمان يافت‌، يعني تئونگ چين‌ كانگ مو 11. اين تجديد صورت سال‌ها پس از مرگ چوهسي‌، يعني در سال 1223 تكميل شد.

Ou-yang Hsiu .1
Wen Chung .2
Kiangsi ,Lu-ling .3
Chi-ku-lu .4
Hsin T'ang shu .5
6 .قسمت شرح حال منحصراً به سونگ چئي نسبت داده شده‌. در مورد تاريخ قديم تئانگ‌، ليوهسي را ببينيد (نيمهٴ اول سدهٴ دهم‌).
Hsin Wu-tai-shih .7
8 .در مورد تاريخ قديم آن سلسله‌ها هسيه چو - چنگ را ببينيد (نيمهٴ دوم سدهٴ دهم‌).
Ssu-ma Kuang .9
Tzu chih t'ung chien .10
T'ung chien kang mu .11