پليني‌

پليني مهتر، گايوس پلينيوس سكوندوس‌1 در سال 23 در كومو2 زاده شد و در سال 79، در حالي‌ كه مشغول مشاهدهٴ آتش‌فشاني وزوويوس‌3 بود، درگذشت‌. نويسنده‌، كارگزار كشوري‌، سپاهي‌، و دانشمند. تاريخ طبيعي‌4 او در 37 كتاب كه در سال 77 به تيتوس اهدا شده‌، دايرةالمعارفي‌ علمي‌، غالباً غيرانتقادي‌، ولي بسيار استادانه و داراي ارزش فراوان است‌. پليني در هر كتاب‌ فهرست مأخذ خود را داده‌، و 146 مأخذ رومي و 327 يوناني را ذكر كرده است‌. او گفته كه‌ ممكن است مردمي در ينگه دنيا زندگي كنند (كتاب 2، بند 65)5 و اظهار كرده كه سرعت نور بيش از صوت است (كتاب 2، بند 55). تاريخ او نمونه‌هاي ديگري از معرفت را، از كهنه و نو، به‌ ما عرضه مي‌كند، كه اغلب اقتباس شده است‌. اين اثر حاوي قديم‌ترين گزارش دربارهٴ هنر باستان‌ است‌. تأثير تاريخ طبيعي در قرون وسطي بسيار زياد بوده است‌.

پلوتارك‌

پلوتارخوس‌6 در اثناي سال‌هاي 46 تا 50 در خايرونياي‌7 بوئسيا8 زاده شد. او مدتي را در روم و جاهاي ديگر گذراند، ولي سرانجام به خايرونيا بازگشت و در سال‌هاي مابين 120 و 125 در آنجا درگذشت‌. نويسنده واخلاقي‌9 يوناني كه بيشتر به خاطر حيات مردان نامي‌10 معروف است‌. باقي آثارش (در حدود 80 نوشته‌)، كه برخي از آنها مربوط به موضوعات علمي است‌، بدون‌ دليل زير عنوان اخلاق‌11 گردآوري شده است‌. پلوتارك مريد پرشور افلاطون بود، يك اخلاقي‌ دوست‌داشتني كه خود دوستار صميمي حقيقت بود. اثر علمي مهم او نوشته‌اي است به نام‌ در باب صورتي كه در قرص ماه ظاهر مي‌شود12 (عنوان يوناني آن محقق نيست‌)، كه گزيده‌اي است از معلومات عصر وي دربارهٴ ساختمان ماه‌. او به درستي توضيح مي‌دهد كه چرا ماه در موقع خسوف‌ به‌طور ضعيفي ديده مي‌شود. نمي‌توان گفت كه زمين مركز عالم است‌، چون عالم بي‌نهايت است و

Gaius Plinius Secundus .1
Como .2
Vesuvius .3
Naturalis Historia .4
5 .يادداشت مرا دربارهٴ كراتس ببينيد (نيمهٴ اول سدهٴ دوم ق م‌).
Plutarchos .6
Chaeronea .7
Boeotia .8
moralist .9
10. نام اصلي اين كتاب زندگي‌هاي مقايسه شده است كه در آن چهل و شش زندگي‌نامه به صورت دو به دو مرتب شده‌؛ و در هر مورد زندگاني يكي از بزرگان‌ يوناني با يكي از بزرگان روم مقايسه گرديده است‌، هرچند آشكار است كه وي بر مقام يونانيان ارج بس بيشتري نهاده است‌. اين كتاب با عنوان حيات مردان نامي‌ به فارسي برگردانده شده است‌. - و.
Moralia .11
De facie in orbe lunae .12