اينك زبان‌هاي سامي به دوتا، يعني عربي و عبري كاهش يافته بود و ديگر زبان‌هاي سرياني‌ و حبشي عرضه نمي‌شد. هنوز زبان عربي 85 (104) درصدر بود، ولي اهميت نسبي آن در مقايسه با عبري 63 (59) روبه كاهش داشت‌، هم‌چنين اهميت جهاني‌اش‌. نقطه‌ٴ اوج آن سپري‌ شده بود. حريف زبان عربي‌، عبري نبود، زيرا با آن رقابت نداشت‌، بلكه در قلمرو خودش‌ (يهودي‌) به كار مي‌رفت‌؛ اين رقابت با دو زبان اسلامي‌، ولي غير سامي ديگر، يعني فارسي 12 (11) و تركي 10 (5) بود.
جدول زير براي مقايسه‌ٴ فوري با جدول فصل اول تنظيم شده است و اعداد آن جدول در اين‌جا در داخل پرانتز قرار دارد:

یهود مسیحیت غربی مسیحیت شرقی اسلام
———— —————————— —————————— ——————
عبری 63 (59) لاتینی 192 (223) یونانی 25 (32) عربی 85 (104)
زبان های محلی غرب 137 (82) اسلاوی 11 (3) فارسی 12 (11)
ارمنی 7 (8) ترکی 10 (5)
گرجی 0 (1)
قبطی 0 (1)
حبشی 0 (2)
سریانی 0 (1)
زیریایی 1 (0)
————— —————————— ———————————— ————————
63 (59) 329 (305) 44 (48) 107 (120)
———————————————————————————

373 (353)

اين رده‌بندي ((مذهبي‌)) را نبايد بيش از اندازه دقيق در نظر گرفت‌. مثلاً در ميان علماي عبري‌ نه‌تنها يهوديان‌، بلكه چند غيريهودي هم به‌شمار آمده‌اند؛ علماي لاتيني منحصراً مسيحي‌ نبودند؛ مسيحيت شرقي يك اصطلاح جغرافيايي است و نه ديني‌؛ مسيحي بودن زيرياييان را نمي‌توان به‌خاطر مبلغشان قطعي دانست‌. با قبول اين موارد، فزوني چشمگير موٴلفان مسيحي‌ در برابر يهوديان و مسلمانان يابه طوركلي غيرمسيحيان (در خارج از هند و آسياي بودايي‌) مشهود است‌.
زبان‌هاي هندي به‌وسيله‌ٴ نويسندگان به سانسكريتي 6 (3)، پالي 2 (3)، گجراتي 2 (0)، سينهالي 2 (0)، كَناري 2 (2)، بنگالي 1 (0)، كشميري 1 (0)، اردو 1 (0)، تلوگو 0 (2) عرضه