سومين تاريخ از شش تاريخ ملي ژاپن به نام زوكو نيهونگي‌1 در 798 به وسيلهٴ فوجي‌وارا تسوگيناوا2 و ديگران تأليف شد. اين تاريخ مربوط است به سال‌هاي 697 - 791 (يادداشت مرا دربارهٴ تاريخ‌نويسي در نيمهٴ اول سدهٴ هشتم ببينيد).

ي‌. زبان‌شناسي اسلامي‌

خليل بن احمد

در عمان عربستان زاده شد، در بصره برآمد؛ در 791 - 792 [175 ه. ق‌] در 74 سالگي درگذشت‌. نحوي و لغت‌نويس عرب‌. كشف عروض عرب را بالاتفاق بدو نسبت داده‌اند. در راه تنظيم‌ دستور زبان عربي گام‌هاي مؤثري برداشت و اول كسي بود كه براي تدوين واژه‌نامهٴ عربي‌ كوشش كرد (كتاب‌العين‌)3. بدبختانه كتاب الايقاع وي مفقود شده‌، اين كتاب حاوي شناختي از موسيقي وزني‌4 بوده است‌.

سيبويه‌

ابوبِشْر (يا ابوالحسن‌) عمرو بن عثمان بن قنبر، اهل ايران‌، در 32 سالگي به بصره رفت‌، آنگاه‌ روانهٴ بغداد شد و سرانجام به موطنش بازگشت‌؛ در 40 سالگي‌، در حدود 795 [179 ه. ق‌]، در نزديكي شيراز درگذشت‌. شاگرد خليل بن احمد. او كتابي در نحو عرب نوشت به نام الكتاب كه‌ قديم‌ترين اثر مدون و منظم در اين موضوع است‌. اين اثر اساساً كامل است و حك و اصلاحات‌ بعدي اصطلاحات‌، كمتر در اساس آن تغيير داده است‌.

Zoku Nihongi .1
Fujiwara Tsuginawa .2
3 .عمرش وفا نكرد كه آن را تمام كند.
mensural music .4