6 . اروپاي مركزي‌. مهم‌ترين مجموعه‌قوانين آلماني كه از ساكسون‌اشپيگل ملهم شده بود، شوابن‌اشپيگل بود.
مارتين لهستاني مرواريد فتاوي را تأليف كرد.
انگلبرت ادمونتي رساله‌اي در باب تربيت حكام نوشت‌.
7. مسلمانان شرقي‌. منجم بزرگ‌، نصيرالدين طوسي‌، موٴلف اخلاق ناصري است‌، كه رواج‌ فراواني يافت‌. در اين مورد بايد گفت رساله‌ٴ ديگري در همين باب‌، يعني رساله‌ٴ جالينوسي‌ مجعول به نام كتاب‌الاقتصاد يا تدبيرالمنزل‌، مقارن همين ايام‌، توسط آرمانگو پسر بلز، از عربي (يا عبري‌؟) به لاتيني ترجمه شد.
رساله‌هاي مهم متعددي درباره‌ٴ حقوق اسلامي مربوط بدين عصر، است‌: نَووي رساله‌اي در فقه شافعي تأليف كرد؛ جعفر حلي رايج‌ترين كتاب فقهي شيعه‌؛ و نسفي مجموعه‌ٴ فقه حنفي را نوشت‌.
8 . هند. هِمادري مجموعه‌ٴ قوانين و مقررات هندو را تأليف كرد، شامل قطعات زيادي از آثار متقدم كه تنها از اين راه آنها را مي‌شناسيم‌.
واگارو قوانين هند را در برمه معرفي كرد.
9. چين‌. قوبيلاي فرمان داد قانون جزاي تازه‌اي تدوين شود، و قوانين و احكام او درباره‌ٴ تعداد زيادي از موضوع‌ها گردآوري و تدوين شد.

خلاصه‌

بي‌شك برجسته‌ترين شخصيت عصر، قديس توماي آكويني بود. در مقايسه با ساير موٴلفان‌ رساله‌هاي مربوط به حكومت و اخلاق او مانند عوج بن عنق در ميان كوتوله‌هاست‌. در حالي كه‌ ونسان دوبووه فقط توانست طرز تلقي معمول اين عصر را ارائه دهد، قديس توما افكار تازه‌اي‌ عرضه كرد كه ثمرات خارق‌العاده‌اي در پي داشت‌. او با همه‌ٴ عظمت و خصلت پيمبرانه‌اش داراي‌ عقايدي سخت عقب‌مانده و ارتجاعي در زمينه‌ٴ تجارت و برده‌داري بود. قديس توما از برخي‌ جهات پيشاهنگ عصر جديد بود، و از برخي جهات ديگر، پيش‌رفت فقط با چشم‌پوشي كامل‌ از عقايد او امكان‌پذير شد.
به هر حال قديس توما از نخستين مفسران بزرگ امور اجتماعي بود كه تمام منابع آيين‌ مدرسي و تمام گنجينه‌ٴ اطلاعاتي را كه در آثار لاتيني اندوخته شده بود صرف بررسي مسائل‌ اجتماعي و اقتصادي كرد.
در اين اثنا، سازمان قضايي بسياري از كشورها با نيروي روزافزوني تكامل يافت‌. در برخي‌ موارد قوانين فقط عبارت از اجراي رسوم فئودالي‌، و در موارد ديگر تبديل جامعه‌ٴ فئودالي به‌