تفتيش عقايد جلوگيري كند. پس از انتخاب پاپ يوحناي بيست‌ودوم در سال 1316، كارش‌ خاتمه يافت‌؛ چون از جمله بدان متهم شد كه بنديكتوس يازدهم (متوفا 1304) را با زهر يا جادو كشته است‌. رسماً محاكمه و دوبار شكنجه شد. در ادعانامه‌ٴ عليه او گفته شده بود كه در تولوز علناً گفته است‌: ((اگر امروز پولس و پطروس رسول زنده بودند و به شيوه‌هاي دادگاه تفتيش‌ عقايد مورد بازجويي قرار مي‌گرفتند، قادر به رد اتهام الحاد از خودشان نمي‌شدند)). در پايان سال‌1319قضات به اين نتيجه رسيدند كه برنار دشمن تفتيش عقايد، اقدام‌كننده عليه سلطنت و جادوگر است و به توبه و نفي عقايد خويش‌، خلع مقام و حبس ابد در غل و زنجير محكوم شد و چند ماه بعد درگذشت‌.
برنار را نمي‌توان مدافع آزادي عقيده شمرد. او تنها با خودسري مأموران تفتيش عقايد، بي‌عدالتي و جنايت مخالف بود. او درست‌دين بود، جز در مواردي كه از مخالفت سياسي و نافرماني گروه تندرو فرقه‌ٴ خويش پيروي مي‌كرد.

گيوم دُوران كوچك‌

گيوم دُوران‌1 در اسقف‌نشين بزيه (استان هرو؛ لانگدوك‌) زاده شد؛ او برادرزاده‌ٴ گيوم دُوران اسقف‌ ماند (در ژِوودان‌، ايالت لُوزِر) ملقب به ((متفكر)) (سيزدهم ـ 2) بود. در زمان مرگ عمويش (سال‌1295يا 1296)، گيوم دُوران كوچك سرشماس مانْد بود؛ در سال 1296 به‌جاي عمويش به‌ اسقفي برگزيده شد. زندگي او، به‌خاطر مشكلات اداري و مالي فراواني كه با زيردستان‌، كشيشان‌، حوزه‌ٴ سراسقفي‌، شاه و پاپ داشته‌، بسيار بغرنج است‌. او درصدد عقد پيمان‌هايي با شاه و پاپ بر ضد اربابان زمين‌دار ژوودان برآمد. كلمنس پنجم او را نماينده‌ٴ خود در ايتاليا (1305 ـ 1306) كرد، سپس (1307) گيوم به انگلستان فرستاده شد تا قانوني بودن انتصاب‌ توماس دو كَنتِلوپ (1218 ـ 1282) اسقف هرفرد را مورد بررسي قرار دهد (رسميت او به‌وسيله‌ٴ پاپ يوحناي بيست‌ودوم در سال 1320 انجام گرفت‌). در شوراي وين (1311 ـ 1312) شركت‌ جست‌، مأموريت‌هاي زيادي انجام داد كه آخرينش در سال 1329 بود، كه يوحناي بيست‌ودوم‌ و فيليپ والوا او را به خاور نزديك فرستادند تا امكان جنگ صليبي تازه‌اي را فراهم آورد. او در وضعي عالي‌، همراه با ماري دوبوربونه‌، نامزد گي دولوسينيان نايب‌السلطنه‌ٴ قبرس‌، سفر مي‌كرد. پي‌ير دولا پالو، بِطريق تازه‌ٴ بيت‌المقدس هم همراه او بود. گيوم با سلطان مصر مذاكره كرد. او در ژوئيه‌ٴ سال 1330 (نه 1328) در قبرس مرد و در سن ماري دوبويو، كليساي سيسترسيني‌ نيكوزيا دفن شد.

Guilemus Durantus ep. mimatensis Guillaume Durant le Jeune .1