هميشه جاذبه‌ٴ خاصي داشته‌، و بي‌شك بيشتر بدان سبب كه گوهرهاي اصيلي در لابه‌لاي آن‌ نهفته و تباهي چنين اذهاني را تسريع بخشيده است‌.
با اين همه مورخ علم بايد بكوشد بدون تعصب خِرَدورزانه‌، و صرفاً از نظر تاريخي بدان‌ توجه كند. رواج كتاب زُهَر و آيين قبّاله تا حدي مربوط به فلاكت فوق‌العاده‌ٴ قوم يهود بود. گواه‌ آن رونق قَبّاله بلافاصله پس از اخراج يهوديان از اسپانيا، و مصائب فراوان ديگري است كه در گذشته‌، سابقه نداشت‌. آيين قبّاله واكنشي بود در برابر اصول ظاهري رابيان‌، و در برابر اصول‌ خردورزي غيرقابل تحمل فيلسوفان‌، و بيش از همه در برابر سختي روزافزون زندگي در محيطي‌ سرشار از توهين و شكنجه‌.
بايد توجه داشت كه آيين قبّاله تنها در اذهان رازگرا موٴثر نبود. مسلماً در اينها تأثير بيشتري‌ داشت‌؛ ولي از نظري همه‌ٴ يهوديان كمابيش‌، خوب يا بد، از آن متأثر بودند. تاريخ آيين قبّاله در حكم مقطع عرضي تاريخ فكر يهود است‌.
از اين گذشته‌، تأثير آن فقط به عالم يهود محدود نبود، مسلماً نيازهايي كه كتاب زُهَر پاسخگويشان بود، اختصاص به يهود داشت‌، ولي منحصر بدانان نبود. نخستين عالم مسيحي كه‌ از آن اطلاع يافت رامون لول بود. در اثناي نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ چهاردهم‌، شهرت آن در محافل يهودي‌ پيچيد، و برخي مسيحيان هم از آن خبردار شدند. اين نفوذ خارجي مخصوصاً در اواسط سده‌ٴ پانزدهم شدت يافت‌، چون برخي يهوديان نومسيحي كوشيدند تا تعاليم قبّاله را با عهد جديد، و با افكاري از قبيل سقوط و نجات انسان‌، تثليث‌، و غيره سازگار كنند. اين نهضت يهودي ــ مسيحي در اسپانيا آغاز شد، و يكي از رهبران آن پابلو دوهِرِديا (1405 ـ 1486) بود. سپس‌، مسيحياني از قبيل پيكودلاميراندولا، پائولوريچي استاد دانشگاه پاويا و پزشك ماكسيميليان‌ (امپراتور از 1493 تا 1519)، يوهان رويكلين‌، هنريك كورنليوس آگريپا فون نِتِشهايم‌، پاراكلسوس‌، رابرت فلود، و غيره كار اين يهوديان نومسيحي را دنبال كردند.

ابراهيم ابوالعافيه‌1

ابراهيم‌بن سمويل ابوالعافيه‌. اين يهودي اسپانيايي از نخستين قبّاليان بود. در 1240، در سرقسطه زاده شد، در 1291، يا پس از آن‌، درگذشت‌. در تودلاي ناوار تحصيل كرد، سپس به‌ سفرهاي زيادي پرداخت‌، به عكا در شام رسيد، آنگاه به اروپا بازگشت‌؛ احتمالاً با راهنمايي‌ هلال‌بن سمويل در كاپوا به مطالعه‌ٴ فلسفه‌ٴ ابن‌ميمون پرداخت‌؛ در حدود 1271، در بارسلون‌ اقامت گزيد؛ در 1279 در پاتراس يونان بود؛ سال بعد، براي آشنا كردن پاپ (نيكولاس سوم‌) با

A. Abulafia .1