رساله‌ٴ دومي بعد از اولي نوشته شده و تاحدي اقتباس‌شده از آن است‌. در وضع كنوني‌، اطلاعات‌ ما (كه هنوز هيچ‌كدام از آن رساله‌هاي داراي چاپ انتقادي نيست‌) بهتر است آنها را مانند آثاري‌ هم‌زاد بدانيم كه مرحله‌ٴ خاصي از نجوم بيزانسي را معرفي مي‌كنند. گفته مي‌شود وضع تفكر علمي در بيزانس‌، چنان خراب بود كه فضلاي يوناني زبان براي كشف مجدد افكار نياكانشان به‌ عوامل فارسي و عربي نيازمند شده بودند.
بسياري حواشي از اسحاق به‌دست ما رسيده است كه نشان مي‌دهد وي به مطالعه‌ٴ آثار اقليدس‌، هرون اسكندراني‌، نيكوماخوس‌، بطليموس‌، پروكلوس‌، فيلوپونس‌، حساب پلانودس و غيره پرداخته است‌. وي به تقويم نجومي هم توجه كرده است‌، ولي كارش در اين زمينه بيشتر جنبه‌ٴ ديني دارد تا علمي و قابل قياس با كار معاصر سالمندترش نيكه‌فوروس گريگوراس‌ (چهاردهم ـ 1) نيست‌.

ج‌. يهود

تلاش‌هاي يهوديان را مي‌توان به پنج بخش تقسيم كرد، سه‌تا مربوط به غرب و دوتا درباره‌ٴ شرق‌: 1) اسپانيا، 2) كاتالونيا، 3) پرونس‌؛ 4) يونان‌، 5) يمن‌.
1. اسپانيا. ماهربن الدَبي دايرةالمعارفش را در سال 1360 تأليف كرد. باب دوم آن درباره‌ٴ آفرينش جهان حاوي گزيده‌اي از جهان‌شناسي‌، نجوم و هيئت است‌. معلومات نجومي از فَرغاني‌ اقتباس شده بود. مناهم بن زِرَح به بحث از تقويم و توصيف دو جدول نجومي پرداخت‌. اصلاح‌ زيج آلفونسي از پره انگلبرت و دالماو سس ـ پلانس را يعقوب كارسونوي به عبري ترجمه كرد. در حالي كه زيج‌هاي لاتين (يا كاتالونيا) هم در دسترس جامعه‌ٴ يهود بود، يوسف بن اسحاق بن وَقَر و اسحاق الحَديب زيج‌هاي عربي را به عبري ترجمه كردند. علاوه بر قواعدي كه با هر زيج همراه‌ بود، الحَديب رساله‌هايي در بيان كاربرد اسطرلاب‌ها و ساير ابزارهاي نجومي نوشت‌. مي‌توان‌ دريافت با اين‌كه يهوديان اسپانيا چيزي بر معلومات نجومي نيفزودند، با آثار عربي و لاتيني‌ رايج در آن عصر، به خوبي آشنايي داشتند.
2. كاتالونيا. ظاهراً در كاتالونيا كمتر از اسپانيا كاري صورت گرفت‌، ولي يعقوب بونِت در سال1361، زيج‌هايي براي عرض پرپينيان استخراج كرد و يعقوب بن يهودا كَبرِت احكام نجوم‌ (طبي‌) آرنولد ويلانووايي را به عبري برگرداند (بارسلون 1381). زيج بونِت شهرت زيادي يافت‌ و نسخه‌هاي عبري زيادي از آن در دست است‌، حتي به لاتيني و بار ديگر، از لاتيني به عبري‌ ترجمه شد! همين بونت يادداشت‌هاي هندسي بر زيج يعقوب بن ماهر نوشت‌.
در مكاتبات شمعون بن ظِمَع دُوران (تولد: مايوركا در سال 1361؛ در سال 1391، به‌ الجزاير رفت و در سال 1344، در آن‌جا درگذشت‌)، ملاحظات هندسي ديده مي‌شود. مشاور