فصل شانزدهم‌

مترجمان‌
(نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ دوازدهم‌)

الف‌. از عربي به لاتيني‌

ژرار كرمونائي‌1

مترجم ايتاليايي كه از عربي به‌لاتيني ترجمه مي‌كرد؛ شايد بزرگ‌ترين مترجم بين همه‌ٴ مترجمان‌. در حدود 1114، در كرموناي لومباردي (نه در قرمونه‌ٴ اندلس‌) زاده شد؛ در 1187، در طليطله‌ درگذشت‌. به‌خاطر اين كه مشتاق مطالعه‌ٴ مجسطي بود، و هنوز اين كتاب به‌لاتيني ترجمه نشده‌ بود، ژرار به طليطله رفت‌، در آن‌جا عربي آموخت‌، و تا هنگام وفات‌، در مقام مترجم به فعاليتي‌ باورنكردني پرداخت‌.
شرح حال او، كه شاگردانش بر ترجمه‌اش از الصناعةالطبية جالينوس پيوست كرده‌اند، حاوي‌ فهرستي از هفتاد و يك ترجمه‌ٴ اوست‌؛ برخي از اين ترجمه‌ها بسيار مفصل است از قبيل قانون‌ ابن‌سينا؛ و اين فهرست بسيار ناقص است‌، چون تعداد ديگري از ترجمه‌هاي معتبر او را مي‌شناسيم‌. در اين‌جا فهرست كاملي داده شده است‌، ولي براي ارائه‌ٴ تصويري كلي از فعاليت‌ وي‌، موٴلفان يا ترجمه‌هاي مهم را مختصراً ذكر خواهيم كرد: آنالوطيقاي ثاني با شرح‌هاي‌ تميستيوس و فارابي‌؛ آثار متعدد ارسطو و منسوب به ارسطو، و آثار فلسفي ديگري از كندي‌، فارابي‌، اسحاق اسرائيلي‌؛ رساله‌هاي رياضي اوتولوكوس‌، اقليدس‌، ارشميدس‌، آپولونيوس‌، هوپسيكلس‌، تئودوسيوس‌، منلائوس‌، بطليموس‌، بنوموسي‌، خوارزمي‌، فرغاني‌، احمد بن‌ يوسف‌، نيريزي‌، ثابت بن قره‌، ابو كامل‌(؟)، جابربن افلح‌، زرقالي‌؛ رساله‌هايي در علم فيزيك از ديوكلس‌، كندي‌، ثابت‌، و ابن هيثم‌؛ رساله‌هاي طبي جالينوس (قسمت عمده‌ٴ آثار جالينوسي را

Gerard of Cremona, Gherardo Cremonese, Gerardus Cremonensis (not Carmonensis) .1