فصل مقدماتي‌

الف‌. هدف از نگارش اين اثر، ب‌. علم باستان‌، ج‌. علم در قرون وسطي‌، د. فلسفهٴ مدرسي‌، علّت و درمان آن‌، ه. سه‌ جنبهٴ وحدت اساسي حيات‌، و. نقشه‌اي از تمدن انسان‌، ز. اشاراتي به تاريخ علم در هند، آسياي ميانه‌، و آسياي شرقي‌، ح‌. مباني گاه‌شماري‌، ط. مباني كتاب‌شناسي‌، ي‌. اصول انتخاب‌، يا. لغزش‌هاي اين اثر، و تصحيح آنها، يب‌. مؤلف‌ حق‌شناسي خود را اظهار مي‌كند.
ضميمه - يادداشتي دربارهٴ ترانويسي واژه‌هاي يوناني‌، عبري‌، سرياني‌، عربي‌، فارسي‌، سانسكريت‌، چيني‌، و ژاپني‌.

پيش از بيان مقصود و اسلوب اين اثر، بهتر است ابتدا به موضوع مهمي توجه شود. هر فصل به‌ دورهٴ معيني اختصاص يافته‌: فصل اول به مدتي نامعلوم‌، سه فصل بعدي به چند قرن‌، و همهٴ فصول ديگر، كه تعدادشان سي فصل است‌، هر يك به نيم قرن مربوط مي‌شود. هر فصل با خلاصه‌اي از مطالب مهم‌، و گزارش كوتاهي از پيش‌رفت علوم در اثناي آن دوره آغاز مي‌شود. نخستين قسمت هر فصل‌، و اين فصل مقدماتي‌، تنها قسمت‌هايي از كتاب من است كه براي‌ مطالعهٴ يكسره در نظر گرفته شده و بقيهٴ مطالب كتاب به منظور تحقيق و مراجعه تدوين شده‌ است‌. اظهاراتي كه در كليات آمده‌، گاه اندكي خشك است‌، زيرا به خاطر ايجاز، از بسياري نكات‌ الحاقي چشم‌پوشي شده است‌؛ ولي اين نكات در يكي از قسمت‌هاي بعدي‌، در جاي اصلي خود ملاحظه خواهد شد.

از اين‌رو، بهترين راه استفاده از اين كتاب‌، مطالعهٴ پيش‌گفتار و نخستين بخش فصول بعدي‌ است‌، و بخش‌هاي ديگر تنها براي مواردي است كه شخص در پي اقناع حس كنج‌كاوي يا در جست‌وجوي پاسخ سؤالي معين باشد. اين ترتيب كم و بيش نامتعارف است‌، ولي يقين دارم كه‌ مناسب از آب درخواهد آمد، هم‌چنان كه خواننده را قادر خواهد ساخت تا به آساني از مفاد اصلي‌ كتاب بينشي كلي به دست آورد و دربارهٴ هر موضوعي كه مايل باشد اطلاعات اضافي كسب كند.

الف‌. هدف از نگارش اين اثر

مقصود اين اثر شرح موجز، و در عين حال هرچه كامل‌تر پيش‌رفت يكي از اساسی‌‌‌ترین