ز. تاريخ‌نويسي هلنيستي‌، عبري و چيني‌

كراتروس‌

كراتروس‌1 مقدوني كه در حدود آغاز سدهٴ سوم ق م برآمد، مورخ يوناني است‌. او مجموعه‌اي از احكام مردم آتن را همراه با شرح تدوين كرد.

مگاستنس‌

مگاستنس‌2 در حوالي 300 برآمد. مورخ و جغرافي‌دان‌، سفير سلوكوس نيكاتور (شاه سوريه از 312 تا 280) در دربار چاندراگوپتا در پاتالي پوترا (حدود 302). كتاب گم‌شدهٴ او دربارهٴ هند، در دنياي باستان مرجع مهم مربوط به اين كشور بود. قطعاتي كه به ما رسيده‌، داراي اطلاعات‌ جغرافيايي و نژادشناسي گرانبهايي است‌. سفارت مگاستنس‌، دست كم قسمتي‌، پيش از پايان‌ سدهٴ چهارم صورت گرفت‌، ولي به هر صورت اطلاعات گردآوري شده به وسيلهٴ او مشكل است‌ پيش از سدهٴ سوم منتشر شده باشد.

مانتون‌

مانتوس‌3 يا مانتون‌4 در سبنوتوس‌5 در دلتاي نيل زاده شد، در ايام بطليموس اول‌، ملقب به‌ منجي‌، شاه مصر از 323 تا 285 برآمد، و نيز احتمالاً در ايام بطليموس ثاني فيلادلفوس‌، كه از 285 تا 247 سلطنت كرد. مورخ مصري‌. او سال‌نامه‌هاي مصر را در سه كتاب‌6 به زبان يوناني‌ نوشت‌، حاوي فهرستي از سلاطين‌، كه براي تعيين گاه‌شناسي اين كشور ارزش زيادي داشته است‌.

بروسوس‌

بروسوس‌7 در زمان آنتيوخوس اول‌، سوتر، شاه سوريه از 281 تا 262، مي‌زيسته است‌. مورخ‌ بابلي‌، كه تاريخ بابل را از خلقت تا سقوطش به دست كورش كبير (شاه ايران از 558 ق م تا 529 ق م‌) به يوناني در سه كتاب نوشت‌.8

Crateros .1
Megasthenes .2
Manethos .3
Manethon .4
Sebennytos .5
6 .اولي مربوط به پيش از سلسله‌ها و ده سلسلهٴ اول است‌؛ دومي مربوط به سلسله‌هاي يازدهم تا نوزدهم (2160 تا 1205)؛ سومي مربوط به سلسله‌هاي 20 تا 30 (1200 تا 332).
Berossos .7
8 .گاه‌نامه حتي تا 215 سال بعد از آن ادامه يافته‌، تا مرگ اسكندر (323 - 322). سه كتاب به ترتيب مربوط است به ازمنهٴ زير: (1) از خلقت تا توفان نوح‌ 432000 سال‌؛ (2) از توفان تا بخت‌النً-صر (747 - 6)، 34090 + 1701 = 35791 سال‌؛ (3) از بخت‌النصر تا كورش 209 سال‌؛ يا تا اسكندر، 424 سال‌. جمعاً 468000 يا 468215 سال‌. كتاب اول و بخشي از كتاب دوم الزاماً، جنبهٴ جهان‌شناسي دارد، و اين شهرت بروسوس را به عنوان ((اخترگو)) توجيه مي‌كند.