شد، و در پاوا1 درگذشت‌.2 او آخرين پيام‌بر مذهب جاين‌3، و احتمالاً بنيان‌گذار واقعي آن‌ است‌.4 مفاوضات آشناي منسوب به او در كتاب مقدس جين نگه‌داري شده است‌.5 مذهب‌ جاين نيز مانند دين بودايي‌، جدايي بدعت‌آميزي از دين برهمايي است‌.6 اين نوع گرايش‌هاي‌ رباني و برخي شباهت‌ها در تعاليم‌، به هر دو دين برخي شباهت‌هاي صوري داده است‌. مثلاً، بوداييان و جينيان در قبول آيين برهمايي كارما7 (عمل و نتيجه‌، عليت‌) و سَمْسارا8 (چرخهٴ مداوم زندگي و مرگ (تناسخ‌)؛ اقيانوس زندگي و مرگ‌) توافق دارند. هدف غايي آنها يكي است‌، نيروانا9، رهايي از سَمْسارا. با اين حال دين جين مانند سام كيا10 و يوگا11 (ولي برعكس‌ بودايي‌) ثنويت بنياد روح و جسم را مي‌پذيرد. نيز يك جيني وجود اتم‌هاي ناهمانند را كه حايز خواص مختلف است‌، مفروض مي‌شمارد.12
اقبال اديان بودايي و جيني اغلب مغاير بوده است‌، بودايي يك دين جهاني شد، ولي از موطن اصلي‌اش غايب شد؛ جيني كاملاً يك دين هندي باقي ماند، اين دين توسعه نيافت‌، ولي‌ هنوز در موطن خودش رواج دارد.13

حزقيال‌

حزقيال احتمالاً در اورشليم در يك خانوادهٴ كاهن به دنيا آمد، و جزو نخستين دستهٴ اسيران در 597 بابل برده شد. او در تل ابيب (نزديك بابل‌) به سر برد، و در همان‌جا در 592 نبوت خود را آغاز كرد. آخرين نبوت او مربوط به 570 است‌. پيام‌هاي او كاملاً جنبهٴ مكاشفه دارد. او را ((پدر

Pava .1
2 .در منابع بودايي او معادل است با Niggantha Nataputta (نيگانتا يعني آزاد از قيود).
Jainism .3
4 .بر طبق روايات چيني‌، اين آيين را بيست و چهار پيام‌بر متوالي بنيان نهادند كه مهاويرا آخرينشان بود ولي ظاهراً اين مذهب را همين وردهمانا، معروف به‌ مهاويرا، تأسيس كرده است‌. - و.
5 .جاينيان به دو فرقه تقسيم مي‌شوند: Svetambaras (سپيدجامگان‌) و Digambaras (آسمان جل‌ها يا برهنه‌گان‌). شريعتي كه از آن سخن مي‌گوييم متعلق به‌ سپيدجامگان است‌، اين كتاب در 454 م‌، يا احتمالاً در 514 ، تدوين شده و زبان آن پراكريت جايني است‌؛ كتب مقدسهٴ جايني احتمالاً در هند غربي تدوين‌ شده است‌.
Brahmanism .6
Karma .7
samsara .8
nirvana .9
Samkhya .10
yoga .11
12. مقايسه كنيد با فيزيك Vaiseshika . اين اتم‌گرايي كيفي از اتم‌گرايي كاملاً كمّي دموكريتوس (سدهٴ پنجم ق م‌) بسيار متفاوت است‌.
13. بنابر تخمين سال 1901، در هند 1,334,140 جايني وجود داشته است‌، يعني كم‌تر از نيم درصد مجموع جمعيت‌. ولي مذهب جاين‌، به‌طور عمده‌، دين‌ طبقات تحصيل‌كرده است‌. جاينيان در سراسر هند پراكنده‌اند، و بسياري از آنان بازرگان يا رباخوارند.