مهم‌ترين اثر جالينوس در اين باب كتاب أصناف الحُمَيّـات است كه سنن آن‌را در جهان يوناني‌ اسكندر ترالسي و استفانوس آتني دنبال كردند. مقارن آن ايام‌، سرجيوس رأس‌عيني آن را به‌ سرياني ترجمه كرد، و در نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ نهم‌، به‌وسيله‌ٴ حنين بن اسحاق به عربي ترجمه شد.1
سنت جالينوسي در كتاب‌الحميات اسحاق اسرائيلي (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ دهم‌)، و بسياري آثار عربي‌ ديگر، در رساله‌هاي لاتيني يوحناي عرب‌، يوآنس فراريوس‌، تاديو آلدروتي‌، و غيره‌، در رساله‌ٴ ارمني مخيتار هري‌، و در ترجمه‌ها و شرح‌هاي بي‌شماري به‌زبان‌هاي محلي ديگر، دنبال شد.
در واقع‌، عقيده‌ٴ جالينوس در باب تب‌ها با اصلاحات و تغييراتي كمابيش به‌حكومت فائقه‌ٴ خويش ادامه داد، تا آن كه پيدايش دماسنج و باكتري‌شناسي موجب تغيير اساسي اين عقيده شد. توصيف مبهم بيماري‌هاي تب‌آور گوناگون تدريجاً جاي خود را به تعريف‌هاي دقيق‌ بيماري‌شناسي داد و تب‌ها به‌مرتبه‌ٴ نشانه‌هاي بيماري تنزل يافتند، بي‌شك به فراگيرترين نشانه‌ٴ بيماري‌. ديگر تب نشانه‌ٴ بيماري بود، نه خود بيماري‌، معلول بود، نه علت‌. يكي از قديمي‌ترين‌ ((تب‌ها))، كه به‌صورت ماهيت جداگانه‌اي شناخته شد، آبله بود، كه رازي آن را به‌صورت شايان‌ تحسيني تعريف كرد؛ بيماري ديگر سرخك بود كه اين جزّار و ديگران توصيف كردند. مفهوم‌ قديمي تب در زمان ما باقي است‌، چون تعدادي بيماري هست كه با اين كه چگونگي آنها دقيقاً بررسي و تعريف شده است‌، باز آنها را تب مي‌ناميم (مانند تب زرد).2
معلومات چينيان درباره‌ٴ تب‌ها چندان تفاوتي با غربيان نداشت جز اين كه در همان مرحله‌ٴ كيفي باقي ماند ــ يعني هرگز رشد نكرد. متن رسمي كه در چين به‌همان اندازه‌ٴ رساله‌ٴ جالينوس‌ در غرب جنبه‌ٴ اساسي داشت‌، شانگ ـ هان ـ لون تأليف چانگ چونگ ـ چينگ بود.3 در چين‌، هم‌ مانند غرب تشخيص تب‌ها بيش‌تر براساس نبض بود، ولي نبض‌شناسي چيني خيالي‌تر از نبض‌شناسي‌غربي بود. شانگ ـ هان ـ لون به ده باب تقسيم شده كه اولي نوعي مقدمه‌ٴ علمي‌ (نبض‌شناسي‌) بر باب‌هاي ديگر است‌. اين رساله نه‌فقط در چين بلكه در سراسر خاور دور، تأثير عميقي بر افكار و اعمال طبي اعمال كرد. اين از اولين آثار طبي چيني بود كه با عنوان شو ـ كان ـ رون به‌ژاپني ترجمه شد. رساله‌هاي متعدد ديگري مخصوصاً به‌وسيله‌ٴ پئانگ آن ـ شيه در اواخر سده‌ٴ يازدهم‌، و ليو وان ـ سو در سده‌ٴ دوازدهم و يا سيزدهم‌، در چين انتشار يافت‌. چنان‌كه در بالا

1 .براي متن يوناني و ترجمه‌ٴ لاتيني ¿ چاپ Kuhn (ج 7، ص 273 ـ 405). متن عربي رساله‌ٴ هفدهم مجموعه‌ٴ جالينوسي حنين است (ايسيس‌، سال 8، ص‌ 692).
2 .در انگليسي اين واژه بيشتر است از قبيل‌typhoid f. . ,yellow f ,scarlet fever و در فارسي هم هم‌چنين‌: تب نوبه‌، تب يونجه‌، تب لرز... ــ م‌.
3 .ج 1، ص 299.
Fr. Hubotte, Die chinesische Medizinr, pp. 13-14, Leipzig1929; Isis, 14, pp. 255-263,