فصل دوازدهم‌

عصر ويرژيل‌
(نيمهٴ دوم سدهٴ اول ق م‌)

الف‌. نظري به علم در نيمهٴ دوم سدهٴ اول ق م‌. ب‌. زمينهٴ فرهنگي در غرب‌. ج‌. رياضيات و نجوم رومي‌، هلنيستي و چيني‌. د. فيزيك و فن‌آوري رومي‌. ه. گياه‌شناسي و تدبير منزل رومي و هلنيستي‌. و. جغرافيا و زمين‌شناسي رومي‌، هلنيستي و چيني‌. ز. طب هلنيستي و رومي‌. ح‌. تاريخ‌نويسي رومي‌، هلنيستي و چيني‌. ط. زبان‌شناسي لاتيني و يوناني‌.

الف‌. نظري به علم در نيمهٴ دوم سدهٴ اول ق م‌

1. قرار دادن ويرژيل در صدر اين مقال دل‌چسب است‌، هم دل‌چسب و هم زيبنده‌، چون‌ ويرژيل بي‌شك بزرگ‌ترين شخصيت عصري است كه اساساً رومي بود - عصر زرين روم‌.

2. زمينهٴ فرهنگي در غرب‌. ويرژيل اين عصر را مشخص مي‌كند و اهميت نسبي او با گذشت‌ زمان به تدريج بيشتر مي‌شود. در قرون وسطي‌، حتي او مانند ارسطو صورت افسانه‌اي پيدا مي‌كند.
آسينيوس پوليو در حوالي سال 37 ق م در روم يك كتاب‌خانهٴ عمومي ايجاد كرد.

3. رياضيات و نجوم رومي‌، هلنيستي و چيني‌. اصلاح سيار ضروري تقويم به فرمان قيصر به‌ وسيلهٴ سوسيگنس صورت گرفت‌، و تاريخ جديد (يولياني‌) از اول ژانويهٴ سال 45 ق م آغاز شد.
وارو كتاب‌هاي مختلف دربارهٴ رياضيات عملي نوشت‌، شامل كتابي در هندسه كه در آن‌ خاطرنشان ساخت زمين تخم‌مرغي شكل است‌. هيگينوس كتاب عامه‌فهمي دربارهٴ نجوم‌ نوشت‌. گزنارخوس رساله‌اي نوشت راجع به عنصر پنجم كه در آن برخي اصول اساسي نجوم‌ مشايي را مورد انتقاد قرار داد.
بهتر است به خاطر داشته باشيم كه هرون اسكندراني (كه از او در فصل پيش سخن گفتيم‌) ممكن است در اين هنگام زيسته باشد.