ابن جامع‌

¿ فصل بيست و چهارم مربوط به طب‌.

د. بيزانس‌

فوكاس‌

يوآنس فوكاس‌1 پسر ماتايوس در كرت زاده شد. از سپاهيان مانوئل كومنني (امپراتور از 1143 تا 1180)، بعدها راهبي در جزيره‌ٴ پاتموس‌، كه در همان‌جا درگذشت‌. در 1185، از بيت‌المقدس‌ ديدار كرد، و گزارش كوتاهي درباره‌ٴ قلعه‌ها و شهرهاي ميان انطاكيه و بيت‌المقدس نوشت‌. اين‌ شرح اندكي انتقادي‌تر و بسيار بهتر از گزارش‌هاي لاتيني يوهان وورتسبورگي و تئودوريك‌ نوشته شده است‌.

توصيف فوكاس از بيت‌المقدس از نظر زماني دومين شرح بيزانسي است‌. اولين گزارشي كه‌ به ما رسيده از راهبي به نام اپي‌فانيوس (در آغاز سده‌ٴ نهم‌، پيش از 820) است‌.

اوستاتيوس‌

¿ فصل هجدهم مربوط به زمينه‌ٴ فلسفي‌.

ه. لاتين‌

يوحناي عابد2

يوحناي عابد شخصيت افسانه‌اي پادشاهي مسيحي است كه خصوصيات كاهن و شاه را توأم‌ ساخته بود و در جايي از آسيا بر امپراتوري پهناوري فرمان مي‌راند. تقريباً هميشه افسانه داراي‌ تخم حقيقي است‌. در اين مورد پادشاه نسطوري يكي از اقوام آسيا ممكن است منشأ افسانه‌ٴ يوحنا بوده است‌.
اين يوحناي عابد ــ هر قدر هم كه افسانه بود ــ قرن‌ها، بزرگان جامعه و نخبه‌ٴ متفكران اروپاي‌ مسيحي را واقعاً تحت تأثير خود قرار داد. قديمي‌ترين اشاره بدان در تاريخ اوتوي فريزينگي‌ (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ دوازدهم‌) ديده مي‌شود. ولي اعتبار واقعي او از 1165 آغاز شد، تاريخي كه‌ تصور مي‌شود او نامه‌اي براي امپراتور مانوئل كومنني فرستاده است‌. نسخه‌هاي متعددي از اين‌ نامه موجود است‌، و بارها، منتشر شده است‌. سند سوم نامه‌اي است (احتمالاً نامه‌اي حقيقي‌) كه پاپ الكساندر سوم (1159 ـ 1181)، در 1177، خطاب به يوحناي عابد نوشته است‌.

Joannes Phocas .1
2. يحيي عابد = Prester John