موسوم به نان چينگ‌1 بدو منسوب است‌. در هر صورت‌، نان چينگ يكي از قديم‌ترين رساله‌هاي‌ طبي چيني و يكي از رايج‌ترين آنهاست‌، كه پيش از سلسلهٴ مينگ بالغ بر يازده شرح بدان‌ اختصاص يافته است‌2. نظريهٴ چيني دربارهٴ نبض بدو منسوب است‌.3

ز. كاشفان كارتاژي و يوناني‌

سياحت هانو

يك دريانورد كارتاژي به نام هانو4 ناوگاني مركب از 60 كشتي را تا پشت ستون‌هاي هركول‌ (تنگهٴ جبل‌الطارق‌) هدايت كرد و در طول كرانهٴ باختري آفريقا پيش راند تا به عرض شمالي‌ حدود '30 °7 رسيد (يعني هم‌چنان كه عموماً تصديق شده‌، دورترين نقطه‌اي كه بدان رسيده‌اند، جزيره‌اي در تنگهٴ شربور5 در سيرالئون‌6 بريتانيا بوده است‌). دريانوردي هانو در طول كرانهٴ باختري آفريقا جمعاً به 29 درجهٴ عرض جغرافيايي‌، يا حدود 2600 ميل از جبل‌الطارق بالغ‌ گرديد. در جزيرهٴ فوق‌الذكر، هانو زنان پشم‌آلودي را مشاهده كرد كه مترجمان آنها را گوريل‌ ناميدند، اين زنان احتمالاً نگريتو7 بوده‌اند.
گزارش هيئت هانو در اصل بر لوحه‌اي به فنيقي حك شده و بر معبد ملكارت‌8 در كارتاژ آويخته شده بود. اين گزارش بعدها به يوناني ترجمه شده و متن خلاصه شده‌اي از يوناني آن به‌ دست ما رسيده است‌. اين متن و خود مسافرت اينك عموماً مورد قبول است‌، ولي تعيين تاريخ‌ دقيق آن غيرممكن است‌. مسافرت هانو احتمالاً در سدهٴ پنجم (يا در آخر سدهٴ ششم‌؟) و ظاهراً در نيمهٴ اول آن صورت گرفته است‌.

مسافرت هيميلكو9

پليني‌10 به سفر ديگري اشاره كرده است كه در حدود همان ايام سفر هانو، به رهبري هيميلكو صورت گرفته و هدف از آن‌، سياحت كرانه‌هاي خارجي اروپا بوده است‌. هيميلكو به‌

Nan ching .1
2 .تنها يكي در دست است Nan ching Pen i از Hua Shou كه در اواخر سلسلهٴ يوآن برآمد.
3 .به وسيلهٴ Ssu-ma Ch'ien (نك نيمهٴ دوم سدهٴ دوم ق م‌) در فصل 105 Shih - chi.
4 Hanno. ، اين يك اسم رايج كاتاژي است‌. بالغ بر 27 هانون در 1912 2363, - 2353 7, t. ,Pauly - Wissowa آمده است‌.
5 Sherbore. ، بنابر متن يوناني‌، جزيره‌اي در يك خليج‌، و موسوم به شاخ جنوب‌.
Sierra Leone .6
7 negritos. ، اسم عام براي كوتوله‌هاي بومي‌.
Melkarth .8
Himilco .9
Pliny .10