قبلاً ياد شد از رياضيات و نجوم هم مانند موضوعات بسيار ديگر گفت‌وگو كرده‌؛ آثار او حاوي‌ قديم‌ترين نمونه‌هاي چيني از جمع‌بندي تصاعدهاست‌. وي تقويمي براي سال 1074 استخراج‌ كرد. سو - سونگ رساله‌اي در نجوم نوشت كه به نقشه‌هاي سماوي مزين شده بود. او يك‌ ستاره‌نما هم ساخت‌.

4. فيزيك و فن‌آوري لاتيني‌، ايراني‌، و چيني‌. رشد موسيقي غربي‌، كه تحت تأثير موسيقي اسلام‌ در نيمهٴ اول قرن آغاز شده بود، در نيمهٴ دوم قرن هم بدون وقفه دوام يافت‌. هرمان لنگ نوعي‌ نت‌نويسي براي تعيين كوك عرضه كرد. هيرساو و فروتولف رساله‌هايي در موسيقي نوشتند. جالب توجه است كه اين سه موسيقي‌دان آلماني بودند، حال آن كه بزرگ‌ترين نويسندهٴ راجع به‌ موسيقي در دورهٴ قبلي ايتاليايي بود.
راهب آلماني ديگري به نام تيوفيلوس كتابي دربارهٴ هنرها و حرفه‌ها نوشت‌، كه در ميان‌ مطالب ديگر، حاوي قديم‌ترين گزارش اروپايي دربارهٴ ساختن زنگ است‌.
قبلاً اشاره كردم كه دانشمندان مسلمان به تعيين وزن مخصوص اجسام به وسيلهٴ تعادل‌ مايعات توجه خاصي داشتند. اين روش توسط عمر خيام دنبال شد. احتمالاً دريانوردان‌ مسلمان نخستين بار خاصيت اصلي عقربهٴ مغناطيسي را براي منظورهاي دريانوردي به كار بردند، و تا جايي كه مي‌توان دانست اين اختراع گمنام در اواخر سدهٴ يازدهم صورت گرفت‌.
نوشته‌هاي شن كوا قبلاً ذكر شده‌؛ اين آثار براي تاريخ فيزيك‌، موسيقي و صنعت چيني‌ بسيار اهميت دارد.

5. تاريخ طبيعي لاتيني‌، بيزانسي‌، اسلامي‌، و چيني‌. ماربود، اسقف رنه‌، يك جواهرنامهٴ پزشكي‌ تأليف كرد كه رواج فراواني يافت‌. اين جواهرنامه كاملاً از معتقدات غيرمسيحي الهام گرفته بود، روايات علمي منقول از تيوفراستوس و ديوسكوريدس و سنت‌هاي جادويي رشديافته در اسكندريه‌ را با هم تلفيق كرده بود، و هيچ عنصر مسيحي نداشت‌. رسالهٴ ديگري از همان نوع و همان زمان‌، كه همان‌قدر رواج يافت‌، گياه‌نامهٴ كوچك بود. اين گياه‌نامه احتمالاً تأليف اودوي موني يا فرانسوي ديگري بود. هم جواهرنامه و هم گياه‌نامه هر دو منظوم بود، كه اين مبين رواج آنهاست‌.
سوميون ست يك دايرةالمعارف گياه‌شناسي تأليف كرد، و آثار ديگرش حاوي اطلاعاتي‌ راجع به تاريخ طبيعي است‌.
رساله‌اي در باب نباتات اندلس به بكري جغرافي‌دان منسوب است‌. ابوعمر بن حجاج‌ رساله‌اي در باب كشاورزي نوشت‌؛ و بدين ترتيب سنتي علمي را آغاز كرد كه به اسپانياي‌ مسلمان اعتبار فراواني بخشيد.
چينيان نيز به كشاورزي توجه فراوان داشتند و ادبياتشان حاوي تعدادي رسالات باارزش‌ راجع به باغ‌داري و ساير رشته‌هاي كشاورزي است‌. تسئاي هسيانگ در 1059 رساله‌اي راجع به‌