كتاب حكمت يسوع‌1 (در 50 فصل‌) بخش ديگري از آثار حكمي است‌، كه از نص قانوني‌ نيست‌2 و يكي از مهم‌ترين كتاب‌هاي منحول (اپوكريفا) عهد عتيق است‌. اين كتاب‌، بعد از كتاب‌ جامعه‌، احتمالاً در حدود 190 تا 170 تأليف شد. تا 1896 اين كتاب فقط از طريق ترجمه‌هاي‌ يوناني و سرياني معروف بود، بخش بزرگي از متن اصلي عبري از آن پس و در اثناي اين مدت‌ كشف شده است‌. كتاب جامعه و كتاب حكمت يسوع هر دو از آثار زرين ادبيات جهان است‌. در كتاب حكمت يسوع اشاراتي مي‌يابيم دربارهٴ آيين امپدوكلسي مربوط به اضداد (هم‌زيستي دو نيروي متحرك با طبيعت متضاد) و اشارهٴ ارسطو به اين كه قلب جايگاه هوش است‌.

كتاب دانيال (در 12 فصل‌) در اثناي سلطنت آنطيوخوس چهارم اپي‌فانس‌، كه از 175 تا 164 بر سوريه فرمان مي‌راند، تأليف شد، يا به عبارت دقيق‌تر، اندكي پس از هتك حرمت هيكل و شورش مكابيان در 168. ملاحظات مكاشفه‌اي دانيال مربوط به سنوات مابين 168 تا 165 است كه هيكل منهدم شد. اين كتاب بخشي از هر دو شريعت يهودي و مسيحي است‌. قريب‌ نيمي از آن (از باب 2، آيهٴ 4 تا باب 7، آيهٴ 28) به آرامي نوشته شده بود، و بقيه به عبري‌. سه‌ الحاق به متن اصلي در ترجمهٴ يوناني ديده مي‌شود3 كه كليساي يوناني و كاتوليك رومي آن را پذيرفته‌، ولي مورد قبول كليساي پروتستان قرار نگرفته است‌.

ج‌. فلسفهٴ يوناني‌، رومي و چيني‌

دربارهٴ فلسفهٴ رومي نك يادداشتم راجع به انيوس در فقرهٴ ي‌.

ديوگنس بابلي‌

ديوگنس بابلي‌4 در حدود 240 در سلوكيه بر كرانهٴ دجله زاده شد و پيش از 150 درگذشت‌.
فيلسوف رواقي‌. مريد خروسيپوس (نك نيمهٴ دوم سدهٴ سوم ق م‌)، و زماني رهبر رواق‌. هنگامي‌ كه در 156 - 155 به عنوان عضو سفارت آتنيان به روم فرستاده شد، به ايراد محاضراتي در باب‌ فلسفهٴ رواقي پرداخت‌. اين سرآغاز معرفي فلسفه‌اي است به جهان رومي كه‌، در اعصار بعدي‌، پيش از پيروزي نهايي مسيحيت‌، به صورت كمال مطلوب آن درآمد. او عقايد رواقي را در باب‌ دستور زبان تحت نظم درآورد، و در باب منطق و مغيبات نوشت‌. او روح را استحاله (يا تبخير)

1 .حكمت يسوع‌، پسر سيراخ‌، يا حكمت سيراخ‌، در تلمود، كتاب بن سيرا.
2 .يعني‌، به وسيلهٴ يهوديان و پروتستان‌ها. كليساي يوناني و كاتوليك آن را جزء شريعت مي‌دانند.
3 .سرود سه كودك‌، سرگذشت شوشاناح‌، بعل و اژدها.
Diogenes the Babylonian .4