خيلي عقب‌تر از معلومات نجومي آثار معاصر اسلامي است‌.
بهاسكره از گسترش روغن بر سطح آب آگاه بوده است‌. درست است كه ظاهراً ناخدايان‌ يوناني در زمان قديم‌، به‌طور تجربي از كشش سطح‌1 استفاده مي‌كردند و ورقه‌ٴ نازك چربي را براي آرام‌كردن امواج در هواي طوفاني به‌كار مي‌بردند.
كانگادوا، نوه‌ٴ بهاسكره‌، در 1206، براي مطالعه‌ٴ سِـدهانتاشيروماني مدرسه‌اي ايجاد كرد.

نسخه‌ٴ بخشالي‌2

در 1881، در بخشالي‌، نزديك مردان‌، در هشتاد كيلومتري پيشاور، در روستاي معروف به‌ گندهاره يك نسخه‌ٴ خطي رياضي كشف شد كه اينك‌، در كتاب‌خانه‌ٴ بادليان در آكسفورد است‌. رودلف هورنله‌ٴ فقيد كه نخستين بار، آن را مطالعه كرد، عقيده داشت كه مربوط به سده‌ٴ سوم يا چهارم‌، است‌. از سوي ديگر، جورج راسبي كاي كه سال‌ها مطالعات هورنله را دنبال كرد، به‌اين‌ نتيجه رسيد كه هم نسخه‌ٴ خطي و هم خود اثر مربوط به سده‌ٴ دوازدهم‌، است ــ نه از زماني‌ قديمي‌تر. اين استنتاج بيشتر بر مبناي خط و زبان نسخه است‌.
زبان آن سانسكريتي بي‌قاعده‌اي است‌، و خط آن شارادا، كه خلف حروف براهمي بود و با آن‌ فرق داشت و تاحدي شبيه خط ناگاري بود. نسخه‌ٴ بخش‌علي شامل قريب هفتاد ورق از پوست‌ درخت توس است كه اندازه‌ٴ اصلي آن احتمالاً 17 در 10/5 سانتيمتر بوده‌. بيش‌از نيمي از اوراق‌ قابل استفاده نيست‌، و حاشيه‌ٴ آنها هم شكسته است‌؛ اوراق ديگر لطمه‌ٴ بيشتري ديده و يازده‌تاي‌ آنها چيزي بيش از تراشه‌هاي پوست نيست‌. موٴلف آن به‌احتمال زياد برهمن شيوايي بوده‌، نه‌ جايني يا بودايي‌.
محتوي رياضي آن‌را به‌شرح زير مي‌توان خلاصه كرد: مسائلي در دستگاه معادله‌هاي خطي‌. معادله‌هاي سيال درجه‌ٴ دو. تصاعد عددي‌. معادله‌هاي درجه‌ٴ دوم‌. محاسبه‌ٴ تقريبي جذر. سري‌هاي مركب‌. مسائلي از نوع‌

محاسبه‌ٴ عيار طلا؛ مسائلي درباره‌ٴ درآمد و هزينه‌، و سود و زيان‌؛ مسائل متفرقه‌؛ اندازه‌گيري‌.
كتاب به‌صورت تأليفي درباره‌ٴ حساب است‌، ولي حل مسائل چنان كلي است كه مي‌توان آن‌ را كتاب جبر دانست‌. برهان و اثبات مسائل داده شده است‌. ظاهراً موٴلف اعداد ساده را ترجيح‌ مي‌داده‌، ولي برخي اعداد بزرگ دارد كه يكي از آنها 23 رقمي است‌. هر مسئله به‌صورت زير

surface tension .1
2. در اصل كتاب به‌صورت بخشالي آمده كه شايد بخش‌علي باشد، مترجم درباره‌ٴ املاي آن مطمئن نيست‌. ــ م‌.