فلورانس هم نسخه‌اي از حوالي همان زمان‌، در دست است (مجموعه‌ٴ ريكارديانوس 1933). در رساله‌ٴ شماره‌ٴ 1 به رساله‌هاي شماره‌ٴ 1 تا 4 اشاره شده است‌.
پيش از بحث درباره‌ٴ موٴلف بهتر است تحليل مختصري از مدخل اعمال كيميا بشود. اين كتاب‌ در دو مقاله است‌، و هر يك از مقاله‌ها به ترتيب به چهار و سه بخش تقسيم شده است كه‌ مي‌توان آنها را به ترتيب از (الف‌) تا (ز) شماره‌گذاري كرد: الف‌) موانع جسماني و روحاني‌ اشتغال به صنعت كيميا، خصوصيات لازم‌؛ ب‌) دلايل عليه كيميا (از قبيل عقيده به امكان تبديل‌ فلزات‌، و غيره‌)، و رد آنها؛ ج‌) ماهيت طبيعي فلزات‌، فلزات از جيوه و گوگرد ساخته شده‌اند. شش فلز وجود دارد: طلا، نقره‌، سرب‌، روي‌، مس‌، آهن‌. تعريف و خصوصيات هر كدام‌؛ د) روش‌هايي از قبيل تصعيد، تنزيل‌، تقطير، تكليس‌، تعليل‌، تعقيد، تثبيت‌، تشميع‌ (موم‌اندود كردن‌)؛ ه ) ماهيت اجسام مختلف‌؛ و) آماده كردن هر كدام براي تبديل به وسيله‌ٴ ادويه‌ و اكسيرهاي مختلف‌. ادويه از نظر تأثير سه دسته‌اند، و دسته‌ٴ سوم از همه موٴثرترند؛ ز) روش‌هاي تجزيه براي معلوم كردن اين كه آيا تبديل همراه با موفقيت بوده يا نه‌؟ در بوته‌ گذاشتن‌، اندود كردن (گل گرفتن‌)، قال گذاشتن‌، ذوب كردن‌، در معرض بخارات قرار دادن‌، انحلال‌، تركيب با گوگرد برشته‌، تكليس‌، و احيا.
مدخل صنعت كيميا كتابي است كامل در اين باره‌، هم از لحاظ نظري و هم از جنبه‌ٴ عملي‌. درواقع كامل‌ترين كتاب به زبان لاتيني بود، ولي كامل‌تر از برخي رساله‌هاي عربي نبود. منشأ عربي آن مورد بحث است‌. مثلاً در آثار رازي عبارتهاي مشابه زيادي مي‌توان يافت (نيمه‌ٴ دوم‌ سده‌ٴ نهم‌)، همان هدف‌ها، همان روش‌ها، همان وسايل به كار رفته است‌. شايد متن لاتيني اندكي‌ محكم‌تر است‌، و توصيف‌ها كامل‌تر و درست‌تر؛ ولي اظهار خلاف آن چندان دشوار نيست‌. آيا اين كتاب و ساير آثار لاتيني از عربي ترجمه شده يا اصلاح و تكميل چنين ترجمه‌هايي است‌؟ مشكل بتوان گفت‌، و اين مطلب اهميت چنداني هم ندارد. آيا Geber هم‌چنان كه از نامش‌ پيداست‌، همان جابربن حيان كيمياگر ايراني بوده است‌؟ يعني اين رساله‌ها ترجمه‌ٴ آثار عربي‌ است كه در نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ هشتم‌، به وسيله‌ٴ جابر نوشته شده است‌؟ احتمالاً نه‌.
نظريه‌ٴ منشأ گوگردي فلزات كه در بالا ذكر شد، به‌طور ضمني در كتاب الايضاح منسوب به‌ جابر ديده مي‌شود. با اين همه‌، به عقيده‌ٴ ليپمان منشأ اين فرضيه را در عصر هلنيستي‌، مي‌توان‌ جستجو كرد. (ايسيس‌، سال 11، ص 166)1.
براي حل بسياري از مسائل موجود بايد منتظر انتشار دقيق همه‌ٴ آثار عربي و فارسي منسوب‌ به جابر، رازي‌، كاثي‌، و ديگران بود. يوليوس روسكا از برلين‌، اريك جان هولميارد از بريستول‌،

1. Holmyard (ص 54، پاريس 1928).