نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ چهاردهم ارائه‌ٴ گزارش كوتاهي از پزشكان مهم به ترتيب هر كشور و سپس بحث از چند مقوله‌ٴ خاص است‌.
بررسي جغرافيايي ما به نه بخش تقسيم مي‌شود: الف‌) مسيحيت لاتيني‌؛ ب‌) مسيحيت‌ شرقي‌؛ ج‌) يهوديان غربي‌؛ ه) يهوديان شرقي‌؛ و) مسلمانان غربي‌؛ ز) مسلمانان شرقي‌؛ ح‌) هند و تبت‌؛ ت‌) چين‌؛ ي‌) ژاپن‌.

بررسي جغرافيايي‌
الف‌. مسيحيت لاتيني‌

تعداد پزشكان در خور ذكر در غرب لاتيني چنان زياد است كه بايد آنان را در شش گروه تقسيم‌ كنيم‌: 1) ايتاليا (كه بزرگ‌ترين است‌)؛ 2) شبه جزيره‌ٴ اسپانيا؛ 3) فرانسه‌؛ 4) انگلستان‌؛ 5) بلژيك‌؛ 6) آلمان‌. جالب است كه اسكانديناوي چيزي عرضه نكرده است‌.
1. ايتاليا. گروه ايتاليايي چنان جالب است (بيش‌از چهل تن‌) كه به‌وسيله‌ٴ آن مي‌توان تمام‌ ويژگي‌هاي پزشكي مسيحيت غربي را تصوير كرد و ازاين‌رو، درخور آن است كه با دقت بررسي‌ شود. از آنجا كه اين پزشكان ايتاليايي را برحسب تخصص‌هايشان به گروه‌هاي مختلفي تقسيم‌ كرده‌ايم‌، خواننده بايد به خاطر داشته باشد كه اين تقسيم‌بندي اخير تاحدي تصنعي است‌. جداكردن يك پزشك مسلمان از پزشك مسيحي كاملاً آسان است‌، هم‌چنين جداكردن يك‌ پزشك ايتاليايي از پزشك آلماني‌،1 ولي وقتي ميان انديشمندان‌، استادان دانشگاه‌، كالبدشناسان‌ و امثالشان تقسيم‌بندي مي‌كنيم‌، در لغزش‌گاهي گام مي‌نهيم‌. كسي را كه به‌عنوان كالبدشناس‌ رده‌بندي كرده‌ايم‌، به‌احتمال زياد، استاد هم بوده و هم‌چنين ممكن است فيلسوف هم بوده‌

1. گرچه مشكلاتي وجود دارد. پزشك اسپانيايي را كه در مونپليه درس خوانده و در غرناطه به كار پرداخته‌، يا پزشك ايتاليايي را كه در آوينيون كار مي‌كرده‌، در كجا بايد قرار داد؟