نشان داده شده است‌. در وهله‌ٴ دوم‌، اخترگويي اُرام اندك و توأم با نقد و تحليل است‌. وي تا بيشترين حدي كه براي يك نفر در آن عصر ميسر بود از قيد اخترگويي گريخته است‌.
در كتاب تدبير منزل پاريسي افكار ساده‌تري در زمينه‌ٴ اقتصاد خانواده به زبان فرانسه بيان شده‌ است (حدود 1393).
اسارت پاپ‌ها در آوينيون جدال ميان آنان و شاهان را تشديد كرد. اين جدالي قديمي ميان‌ پاپ و امپراتور در شكلي تازه بود. بالاترين مرجع كدام است‌؟ كدام‌يك بايد مطيع ديگري باشد؟ معروف‌ترين رساله در اين زمينه روٴياهاي جواني نام دارد كه هر دو تحرير (لاتيني و فرانسه‌ٴ) آن از محبوبيت فراوان برخوردار شد و در هواداري از قدرت شاه است‌. در مورد اين‌كه كدام تحرير اصل است‌، بحث‌هاي زيادي درگرفته و تأليف يك يا هردو را به جوواني دا لنيانو، رائول دو پرل‌، نيكول اُرام‌، اورار دو ترموگون و ديگران نسبت داده‌اند. اينك بسياري از محققان برآن‌اند كه متن‌ لاتيني را فيليپ دو مزير در حدود 1376 و متن فرانسه را اندكي بعد از آن تأليف كرده است‌؛ ولي‌ اين امر محقق نيست‌.
بحث‌هاي مربوط به پاپ در برابر شاه در مقايسه با شقاق بزرگ ناچيز بود. اكنون موضوع‌ مورد اختلاف مرجعيت پاپ در برابر امپراتور يا شاه نبود، بلكه مرجعيت پاپ در برابر كليسا و كليسا در برابر دولت بود. تعريف مربوط به اجتماع كامل كه در مقدمه‌ٴ سياست ارسطو آمده‌ متناسب با كدام جامعه است‌، ديني يا عرفي‌؟ اجتماع براي كامل‌شدن بايد از حاكم جابر مصون‌ باشد. با اين‌همه كليسا تا وقتي به‌وسيله‌ٴ شورايي پاپ را بركنار نسازد، نمي‌تواند ((مدينه‌ٴ فاضله‌)) شود. مسئله را نمي‌شد سرسري گرفت‌، چون وقتي دو (يا سه‌) پاپ رقيب وجود داشتند، دست‌كم‌ يك (يا دو) تن از آنان بايد غيرقانوني بوده‌باشند. بافرض اين‌كه انتخاب پاپ از سوي خداوند الهام‌ مي‌شد، ممكن نبود حكومت‌ِ هم‌زمان دو (يا سه‌) پاپ را الهام كند. بدبختانه‌، مشكلات ناشي از شقاق بزرگ با همه‌ٴ زيانهايي كه داشت‌، براثر اقسام حسادت‌هاي سياسي و شخصي‌، همه‌ٴ كشورهاي‌ مسيحي اروپا را فرا گرفته‌بود. بررسي كتاب‌ها و رساله‌هايي كه در آن نيم قرن بحراني (1378 ـ 1429)، توسط مدافعان هريك از پاپ‌ها و شاهان‌، توسط دانشگاه‌ها (پاريس‌، تولوز و غيره‌) توسط آزادي‌خواهاني كه خواستار سازش بودند و توسط محافظه‌كاران خواستار پايداري انتشار يافت‌، محتاج مجال زيادي است‌. ولي در ضمن اين جلد به بسياري از آنها اشاره خواهم كرد.
در سايه‌ٴ به كارگرفتن معلومات ارسطو و قديس توما در راه حل اين مسائل بزرگ‌، اصول‌ حكومت ممكن بود به پيش‌رفت چشمگيري نايل شود. بدبختانه‌، علايق تنگ‌نظرانه مانع از تابش آن روشنايي شد. شقاق بزرگ خبط عظيمي بود كه كليسا مشكل مي‌توانست از ضربه‌ٴ آن قد راست كند و يكي از علت‌هاي قديمي و مهم اصلاحات مذهبي به شمار مي‌رفت‌.
آموزش سياسي و اجتماعي مردم فرانسه توسط مترجمان امكان‌پذير شد و با اين‌كه نيكول