فصل اول‌

سپيده‌دم معارف يوناني و عبري
(سدهٴ نهم و هشتم ق م‌)

الف‌. خلاصه‌. ب‌. قديم‌ترين يادگارهاي ادبيات اروپايي‌. ج‌. نخستين انبياي عبري و يك شاه بزرگ‌. د. قانون مصري‌.

الف‌. خلاصه‌

1. هنوز ارائهٴ گزارش پيوسته‌اي از نخستين معارف بابلي‌، مصري و چيني مقدور نيست‌، و به‌ همين سبب ظاهراً مناسب‌تر همان است كه مطالعهٴ خود را با هومر آغاز كنيم‌. مثلاً، عصر طلايي‌ علم مصري ظاهراً در حوالي قرون بيستم تا پانزدهم ق م بوده است‌، و با اين كه مي‌دانيم يونانيان‌ از بسياري جهات تحت تأثير مصريان قرار گرفته‌اند، به هيچ‌روي با دقت يا به‌طور كامل نمي‌توان‌ گفت‌، كه به چه ترتيب دانش مصري به يونان انتقال يافته بود. همان مطلب را در مورد دانش‌ بابلي مي‌توان گفت كه انتقال آن روشن نيست‌. ما به وجود زنجيري كه بابل را به يونان‌ مي‌پيوست‌، يقين داريم‌، ولي بسياري از حلقه‌هايش هنوز مفقود است‌. هم‌چنين‌، دربارهٴ چين‌ ماقبل كنفوسيوس معلومات ما بي‌نهايت نامحقق است‌. به‌خاطر همهٴ اين دلايل‌، ترجيح مي‌دهم‌ شرح وام‌داري خودمان را به آن تمدن‌هاي اوليه در فصول جداگانه‌اي مختص آنان‌، خارج از اين‌ سلسله آثار تاريخي عرضه كنم‌. تا وقتي كه نخستين قسمت اين مقدمه (تا سدهٴ شانزدهم‌) كامل‌ نشود، من اين فصول مخصوص را نخواهم نوشت‌. اميدوارم كه تا آن زمان معلومات ما دربارهٴ آن‌ موضوعات بسيار دشوار وضع بهتري يابد، زيرا معلومات سريع‌تر از پيش در حال گسترش است‌.

2. قديم‌ترين يادگارهاي ادبيات اروپايي‌. بنابراين‌، مطالعهٴ ما با ((هومر)) آغاز مي‌شود، نخستين‌ بارقهٴ ((معجزهٴ يوناني‌)) كه كم از معجزات ديگر موجب حيرت نيست‌. هنگام خواندن ايلياد و اوديسه مشكل مي‌توان باور كرد كه اين اشعار عالي قديم‌ترين يادگارهاي ادبيات اروپايي است‌.
اين اشعار ضمناً حاوي معارف و مهارت صنعتي اروپاييان نيز هست‌. به هيچ‌روي نمي‌توان‌ تاريخ دقيق اين اشعار را تعيين كرد، ولي به تساهل مي‌توان گفت كه آنها زماني در قرن نهم پيش از