شد و بيشتر يك واژه‌نامه بود. به‌خاطر آن تحت‌الشعاع كتابي قرار گرفت كه ويليام كاكستن در سال 1480 منتشر كرده بود. براي تكميل اين گزارش مربوط به‌دست‌ور زبان‌هاي چاپ قديم بايد ذكري هم بكنيم از كتاب خوب براي آموزش مكالمه‌ٴ فرانسه كه در حدود 1500 پينسُن منتشر كرد.
در فصل اول اشاره‌اي شد به يك راهنماي مكالمه‌ٴ فرانسه به انگليسي به نام آموزش درست و خوب كه كاكستن در حدود 1483 منتشر كرد. علت ذكر آن در آن‌جا اين بود كه از يك نمونه‌ٴ فلاندري مربوط به حدود 1340 اقتباس شده بود. راهنماي مشابهي در سال 1396 توسط يك‌ انگليسي در بري سنت ادموندز تأليف شد.
از گزارش‌هاي مربوط به توماس سَمپسُن كه در نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ چهاردهم در آكسفورد تدريس مي‌كرد، در مورد آموزش زبان فرانسه در كالج‌هاي انگليسي تصور خوبي به‌دست‌ مي‌آيد. وي براي شاگردانش يك راهنماي املاي فرانسه (درباره‌ٴ قواعد و هم‌چنين تلفظ واژگان فرانسوي‌)، جدول صرف افعال‌، معاني لغات‌، مقالاتي به زبان فرانسه درباره‌ٴ تأليف و مناديگري‌،1 رساله‌اي در باب نامه‌نگاري فرانسه با نمونه‌هايي خطاب به افراد واقعي (شاهان‌ و امراي‌) آن عصر تأليف كرد. او در سال 1409 هنوز زنده بود و قريب هشتاد سال داشت‌.تركيب آموزش فرانسه و لاتيني و استفاده از زبان فرانسه براي ساير موضوعات اشرافي از قبيل مناديگري (كاملاً به حق اغلب اصطلاحات مناديگري فرانسه است‌) و حساب‌، بخشي‌ از روش آموزشي او بود.
استفاده از زبان فرانسه براي آموزش حساب و با يك تير دو نشان زدن امري بديهي بود. يك‌ كتاب حساب آنگلونورمان مربوط به سده‌ٴ چهاردهم در دست است‌. اين متن 328 سطري همراه با تاريخ سِر توماس گري در يك نسخه‌ٴ خطي مورخ 1355 در آكسفورد است‌.
باوجود اين كه فرانسه به‌تدريج جاي خود را در ميان خوانندگان انگليسي از دست مي‌داد، برخي كتاب‌هاي مهم هنوز به فرانسه نوشته مي‌شد، مانند معيار تاريخ كه در آن سِر توماس گري‌ تاريخ انگلستان را از آغاز تا سال 1362 روايت كرده‌؛ تاريخ بي‌نامي كه مربوط به حوادث‌ سال‌هاي 1333 ـ 1381 است و آيينه‌ٴ تفكرات‌، تأليف جان گاور در حدود 1379. كتاب اخير شعر فرانسوي مفصلي است درباره‌ٴ تكرار دردناك وظايف انسان‌.
اين آثار در شمار آخرين نوشته‌هاي فرانسوي انگليسيان است‌. زبان فرانسه در سده‌ٴ پانزدهم‌ تنها به‌عنوان يك زبان فني براي مقاصد حقوقي و اداري به كار مي‌رفت و به‌عنوان يك زبان ادبي‌ از ميان رفته بود.

1. Heraldry، كه به جلوداري‌، چاوشي و غيره ترجمه شده‌، شغلي بود خاص دربارهاي اروپا كه متصدي آن فرمان‌ها را اعلام مي‌كرد و پيام‌هاي تشريفاتي‌ ميان شاهان و امرا را مي‌رساند. هم‌چنين در جنگ‌ها به اعلام فرمان حمله مي‌پرداخت‌. ــ م‌.