هنرمند بود. عشق به گنجينه‌هاي هنري از قبيل آثار يشم و مفرغي منجر به پژوهش‌هاي علمي‌ درباره‌ٴ آنها شد، و دراثناي سده‌ٴ دوازدهم نوشته‌هاي باستان‌شناسي مهمي پديد آمد. برخي‌ علاقه‌مندان بي‌اطلاع درباره‌ٴ اهميت اين آثار راه مبالغه پيموده‌اند، ولي بايد زمان آنها را به‌خاطر داشت و توجه كرد كه در همان زمان (و حتي تا قرنها بعد هم‌)، چيزي مشابه با پايين‌ترين نوع آنها در غرب (خواه به‌وسيله‌ٴ مسيحيان يا مسلمانان‌)، به وجود نيامده بود.
دو اثر مهم از آن نوع پوكوتئولو،1 و كويوتئوپئو 2 است‌.
پوكوتئولو فهرست مجموعه‌هاي امپراتور هوئي تسونگ است در 30 كتاب‌. دو تحرير مختلف‌ از آن در كتاب‌خانه‌ٴ كنگره وجود دارد كه هر دو متعلق به سال 1588، است‌. آن را وانگ‌فو در 1107 ـ 1111، نوشته است‌. وانگ‌فو در 1124، هم ابزارهاي نجومي ساخت‌.3 كويوتئوپئو (شرح مصور يشم‌هاي قديم‌) فهرستي از مجموعه‌هاي يشم متعلق به كائوتسونگ‌ نخستين امپراتور سونگ جنوبي (1127 ـ 1162)، و شامل بيش از 700 قطعه است‌. تدوين‌كننده‌ٴ آن لونگ تا ـ يوآن‌4 رئيس هيئت تشريفات بوده‌، كه مقدمه‌ٴ اثر را در 1176، نوشته‌ ولي پيش از تكميل آن درگذشته است‌. اين اثر در واقع به عصر بعدي مربوط مي‌شود، يعني به‌ نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ دوازدهم‌، ولي بدان سبب از آن در اين‌جا سخن گفتم كه بحث از پوكو و كويو در يك‌جا ساده‌تر است‌.

گويند چهار تن از بزرگ‌ترين هنرمندان زمان‌: ليوسونگ ـ نين‌5 (حدود 1190 ـ 1230)؛ لي‌تئانگ‌6 (حدود 1100 ـ 1130)؛ ما يوآن‌7 (حدود 1190 ـ 1224)؛ و هسياكوئي‌8 (1180 ـ 1230)، با لونگ تا ـ يوآن همكاري مي‌كردند؛ ولي با توجه به زمان زندگي اين‌ هنرمندان‌، قبول اين مطلب غيرممكن مي‌شود.9 كويوتئوپئو نخستين بار در 1725 (اگرنه پيش از آن‌)، چاپ شد.

يو. ژاپن‌

فوجي‌وارا تامناري‌10

مورخ ژاپني كه در زمان سو توكو (امپراتور از 1124 تا 1141)، مي‌زيست‌. راهب بودايي كه در

Po ku t'u lu .1
Ku yu t'u p'u .2
L. Wieger, La Chine, p. 457, 1920. .3
Lung Ta-Yuan .4
Liu Sung-nien .5
Li T'ang .6
Ma Yuan .7
Hsia Kuei .8
9 .تاريخ‌ها از 1922 Arthur Waley, Index of Chinese artists, London ، نقل شده است‌.
Fujiwara Tamenari .10