شايد مهم‌ترين همه‌ٴ اين آثار، دو اثر اولي از بخش سوم باشد، يعني آيين فرمان‌روايي و آيينه‌ٴ فضيلت‌، كه اساساً داراي يك زمينه‌اند. اين‌ها رساله‌هايي براي تربيت فرمان‌روايان‌اند و در آن‌ زمان چنين آثاري متداول بود. علاقه‌ٴ سده‌هاي ميانه به آن با پوليكراتوس تأليف جان ساليسبري‌ در سال 1159 آغاز شد.1 يك قرن بعد، با ترجمه‌ٴ سياست ارسطو به‌وسيله‌ٴ ويلهلم موربكي (1260) و تأليف رساله‌هاي مستقلي توسط ونسان بووه براي مارگارت پرونسي‌، توسط قديس‌ توماي آكويني‌، و بارتولومئوي لوكري براي شاه قبرس و اجيديوي رُمي براي شاه فرانسه‌، اين‌ كار به اوج رسيد. كتاب اخير به هشت زبان ترجمه شد و بنابراين نمي‌شد آن را نديده گرفت‌. احتمالاً انگلبرت‌، اگر نه با همه‌، با برخي از آثار ديگر آشنا بود و مسلماً آثار ارسطو، سيسرون‌، سنكا و بوئتيوس را مي‌شناخت‌. مختصر آن كه تحت فشار فلسفه‌ٴ ارسطو از درون و فشارهاي‌ سياسي و اجتماعي از بيرون‌، متفكران برجسته‌ٴ اروپاي باختري در آغاز سده‌ٴ چهاردهم به‌ ضرورت علم‌، اخلاق و اصول سياسي آگاه شده بودند. اما رساله‌ٴ انگلبرت‌، يعني آيين‌ فرمان‌روايي‌، پس از سال 1290 نوشته شد و پس از سال 1298 آيينه‌ٴ فضيلت نوشته شده‌، زيرا آن‌ را به آلبرت اول اتريشي (1298 ـ 1308)، تقديم كرده است‌. اين كتاب در سه بخش است‌، به‌ترتيب راجع به هدف‌هاي انسان‌، به‌ويژه فرمان‌روايان‌، فضايلي كه براي نيل به اين هدف‌ها لازم است‌، وابستگي اين فضايل به هدف‌ها.

توماس استراسبورگي‌

توماس استراسبورگي‌. متكلم اوگوستيني آلزاسي‌، شارح كتاب عبارات (متوفا 1357).
در زماني نامعلوم در هاژنان آلزاس به‌دنيا آمد، در همان‌جا به فرقه‌ٴ اوگوستيني پيوست‌. آن‌گاه‌ در مدرسه‌اي كه آن فرقه در سال 1306 در استراسبورگ ايجاد كرده بود به تحصيل پرداخت‌. در سال 1315 براي تكميل تحصيلاتش به پادوا فرستاده شد و در آنجا (در سال 1316) شاهد سوزاندن استخوان‌هاي پي‌يتروي آبانويي بود.
پس از بازگشت به استراسبورگ در مدرسه‌ٴ فرقه‌ٴ خودش به تدريس پرداخت و مأمور تفتيش‌ عقايد اسقف‌نشين شد. در سال 1335 به پاريس رفت‌. تحصيلاتش را در زمينه‌ٴ كتاب عبارات در سال 1337 به پايان رساند و در همان سال دكتر در الاهيات شد. معلوم نيست چند سال در پاريس بوده است‌. در سال 1343 به رياست فرقه در راين ـ شوابيا برگزيده شد و در سال 1354 به معاونت كل فرقه رسيد و تا هنگام مرگش در سال 1357 در ونيز اين مقام را داشت‌.
او به اصول فرقه‌ٴ اوگوستيني مطالبي افزود (در سال 1290)، و رسالات زيادي نوشت‌، يا

1. البته در اروپا، وگرنه در شرق به‌ويژه ايران سابقه‌اي دراز دارد، مثلاً از آن جمله است عهد اردشير، كتاب‌التاج‌، سياست‌نامه‌، نصيحةالملوك كه همه مقدم بر سده‌ٴ دوازده ميلادي / ششم هجري‌اند. ــ م‌.