د. مسلمانان غربي‌

ابن سعيد مغربي‌

ابوالحسن علي‌بن موسي‌بن محمد مغربي‌، در 1208 ـ 1209 يا 1214 در نزديكي غرناطه‌ زاده شد، در اشبيليه درس خواند، سفرهاي زيادي كرد و در شهرهاي اسلامي متعددي در شرق و غرب به‌سر برد؛ در ارمنستان مهمان هلاكو (ايلخان ايران از 1256 تا 1265) بود؛ در 1274 ـ 1275، در دمشق‌، يا در 1286 ـ 1287، در تونس فوت كرد. مورخ و جغرافيدان‌ مسلمان اسپانيايي‌.
مهم‌ترين تأليف ابن سعيد كتابي است در جغرافيا به نام كتاب بسطالارض في طولها و العرض‌ معروف به كتاب الجغرافية. اين كتاب براساس جغرافياي بطليموس و ادريسي تأليف شده‌، ولي‌ حاوي مطالب فراواني است كه پس از آن كشف‌، و مختصات جغرافيايي همه‌ٴ شهرهاي مهم ذكر شده است (كه در كتاب ادريسي ديده نمي‌شود). ابوالفدا (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ چهاردهم‌)، از اين كتاب‌ استفاده‌ٴ زيادي كرد، ولي به نظر مي‌رسد در اواخر عمر خود، اعتمادش را بدان از دست داد، چون‌ تحرير نهايي تقويم‌البلدان خالي از اشتباهات ناشي از ابن سعيد است كه در تحرير اوليه‌ٴ كتاب‌ ديده مي‌شود.
ابن سعيد هنگامي كه در بغداد بود (حدود 1251، يعني پيش از حمله‌ٴ مغول‌) در آن جا سي و سه كتاب‌خانه را ديده بود. او مصب رودخانه‌ٴ سنگال را مي‌شناخت‌؛ اطلاعات مختصري از كشورهاي اروپاي شمالي‌، كه در آنها خرس سفيد وجود دارد، به دست داد؛ از ايسلند به نام‌ جزيره‌ٴ شاهين سفيد نام برده است‌؛ در دانمارك شاهين حقيقي به دست مي‌آيد.
آثار تاريخي‌اش داراي اهميت كمتري است‌. ذيلي بر دو تاريخ تأليف پدرش نوشت‌، يكي‌ كتاب المُغْرِب في أخبار اهل المَغْرِب‌، ديگري كتاب المُشْرِق في أخبار اهل المَشْرِق‌. هم‌چنين بايد از كتاب نشوة الطَرَب في تاريخ جاهلية العرب ياد كرد.

عَبْدَري‌

ابو محمد محمدبن محمدبن علي عبدري (از اخلاف عبدالداربن قُصي‌بن كلاب‌بن مره‌ٴ قرشي‌)، جهانگرد مسلمان اسپانيايي‌. در بلنسيه زاده شد، در حدود 1289، و پس از آن‌، برآمد. او در 1289، مقادير (بر كرانه‌ٴ غربي مراكش‌) را براي حج ترك گفت‌، و از راه خشكي سفر كرد، يعني در رفت و برگشت دوبار، سراسر شمال افريقا را پيمود. او در تلمسان (الجزاير) توصيف‌ كشورهاي شمال افريقا را، با عنوان الرحلة المغربيه نوشت‌، كه حاوي شرح مكان‌شناسي گران‌بها و اطلاعات باارزشي درباره‌ٴ حيات اسلامي و فضل و تحقيق در آن عصر است‌.