مناسب‌، برتري جراحي و غيره‌، و 52 ((احتمال‌)) در بحث از شرايط خاصي كه ممكن است بر بيماري اثر بگذارد و موجب تغييراتي در معالجه شود، از قبيل عناصر، طبايع‌، اخلاط، سن‌، جنس‌، غذا و عادات ديگر، هوا، فصل و شغل‌. خود كتاب به دو آموزه تقسيم شده است كه به‌ ترتيب راجع به زخم‌ها و ضرب‌ديدگي‌ها در 12 فصل و زخم‌هاي چركي‌، گزيدگي‌، ناسوري‌ها، سرطان در 4 فصل‌. آموزه‌ٴ دوم شامل بحثي درباب هاري است‌.
كتاب سوم‌. آسيب‌شناسي و درمان‌شناسي ويژه‌ٴ جراحي در 3 آموزه‌. آموزه‌ٴ اول‌، 24 فصل درباب‌ مواد آرايشي و موبر كه در آرايشگاه‌ها مورداستفاده قرار مي‌گيرد؛ معالجه‌ٴ اقسام بيماري‌هاي‌ پوست و سوختگي‌؛ آبله‌؛ سرخك‌؛ شوره‌ٴ سر، قوبا؛ فصد؛ داغ كردن‌؛ زالو و بادكش انداختن‌؛ قطع‌ عضو يا برداشتن بخشي از استخوان‌؛ حفظ و نگه‌داري اجساد و غيره‌. آموزه‌ٴ دوم در 23 فصل‌ راجع به دمل‌هاي چركي است‌. پس از مقدمه‌اي در بحث از اخلاط، دمل‌ها نيز از لحاظ اخلاطي‌ كه در آنها موٴثرند به ترتيب فيزيولوژيكي مرتب شده‌اند. در نظر بوده آموزه‌ٴ سوم در 43 فصل‌ باشد و راجع به جراحي خاص‌. موندويل تنها مقدمه‌ٴ آن را نوشت و عناوين و تقسيماتش را (خيلي كامل‌تر از عناوين ديگر بسط داده شده است‌).
كتاب چهارم‌. شكستگي‌ها و دررفتگي‌ها. نوشته نشده‌. موندويل كه نيرويش به تحليل رفته‌ بود، نوشتن كتاب پنجم را جلو انداخت‌، زيرا احتمالاً مطالبش پيش از آن آماده شده بود.
كتاب پنجم‌. قرابادين‌. بايد در 10 فصل مي‌شد، كه فصل آخرش نوشته نشده است‌: 1) كليات‌، 2 ـ 8) داروها به ترتيب اثر دارويي‌شان‌: مواد قي آور، مواد التيام‌بخش‌، مسهل‌ها، جوش‌دهنده‌ها، خورنده‌ها، سوزاننده‌ها، نرم‌كننده‌ها؛ 9) مترادف‌ها و اشتقاقات‌؛ 10) بررسي‌ پادزهرها از جنبه‌هاي ديگر و تجارب مختلف‌.
دامنه‌ٴ وسيع اين كتاب كاملاً معلوم است‌: دايرةالمعارفي پزشكي براي استفاده‌ٴ جراحان‌، كه‌ وجودش موجب افزايش اعتبار و اعتماد به نفس آنان مي‌شد.
سبك او موجز و عموماً فصيح است‌، با گريزهايي گاه به گاه كه حاكي از سرزندگي و خلاقيت‌ اوست‌.
مآخذ. گرچه كتاب جراحي بسي بيش از يك اقتباس و گردآوري است‌، ولي در آن 1308 بار از 58 موٴلف نقل قول شده است‌. تنها موٴلفاني را ذكر خواهيم كرد كه بيش‌از ده بار نامشان آمده‌ است‌. آنهارا به‌ترتيب زماني ذكر مي‌كنم و اعداد داخل پرانتز تعداد دفعات ذكر نام آنان در كتاب جراحي است‌.
بقراط (68)، ارسطو (47)، جالينوس (431)، ابن ماسويه (24)، ابن سرافيون مهين‌، رازي‌(45)، ابوالقاسم زهراوي (18)، اهوازي (12)، ماسويه كهين (13)، علي بن رضوان (38)، ابن سينا (307)، قسطنطين افريقي (13)، سرافيون كهين‌، ابن‌رشد (17)، تيودوريك بورگونيايي‌