عبدالرشيد بن صالح بن نوري باكوي منسوب به باكو بر كرانه‌ٴ درياي خزر، تاريخ تولد و وفاتش معلوم نيست‌. ولي پدرش در سال 1403 م‌/ 806 ه ق درگذشته‌است‌. در حدود سال 1397 م‌، 1403 م‌، 1413 م آثارالبلاد قزويني (سيزدهم ـ 2) را به عربي‌ تلخيص كرد. با عنوان تلخيص الآثار و عجائب المَلِك القهّار. باكوي طول و عرض نقاط را، كه در كتاب قزويني نيست‌، بارها ذكر مي‌كند؛ مبدأ محاسبه‌ٴ طول‌هاي او جزاير خالدات است‌. كتاب او در واقع فرهنگي شامل 465 مقاله است كه برحسب حروف الفبا براساس هفت اقليم در هفت‌ بخش تنظيم شده است‌. مقاله‌هاي او در عين اختصار حاوي افسانه و حقيقت است‌. محصولات‌ اصلي هركشور (كاني‌ها، گياهان‌، جانوران‌) را ذكر كرده‌است‌. در مقدمه‌، بيان مي‌كند كه هر كاني‌ ممكن است در كشوري يافت شود و در كشورهاي ديگر نباشد. مثلاً طلا در بيابان‌ها و كوه‌ها به‌دست مي‌آيد؛ نقره‌، مس و آهن در سنگ‌هاي داخل خاك‌؛ گوگرد در نقاط آتشفشاني‌، و غيره‌. هم‌چنين موارد زيادي را از پراكندگي گياهان و جانوران ذكر مي‌كند.

د. جاوه

ناگارا كريتاگاما

منظومه‌اي است به زبان جاوه‌اي قديم يا كاوي‌1، كه شاعري درباري به نام پراپانكا به افتخار فرمانرواي خويش‌، هايام ووروك‌، يا راجا ساناگارا بزرگ‌ترين فرمانرواي ماجاپاهيت (1350 ـ 1389) سروده‌است‌. تاريخ تأليف آن برابر 1365 ميلادي و شامل 98 غزل كوتاه است‌.
براي ارزيابي اين منظومه بايد از رويدادهاي بي‌شمار شبه‌جزيره و مجمع‌الجزاير مالايا در سده‌هاي ميانه تصوري داشت‌. امپراتوري هند و مذهب سِريويجايا2 در سوماترا از آغاز تاريخ‌ ميلادي تا ربع آخر سده‌ٴ سيزدهم بر بخش‌هاي مختلف آن سرزمين مستولي بود. در اين اثنا، اميرنشين‌هاي مختلفي در جاوه و هندوچين پديدآمد. با لشكركشي قوبيلاي (سيزدهم ـ 2) به‌ جاوه در سال 1293، اين هرج‌ومرج به اوج خود رسيد. امپراتوري جديد جاوه به نام‌ ماجاپاهيت‌، از ميان اين هرج‌ومرج پديد آمد و به‌نام پايتختش در شمال خاوري جاوه موسوم‌ شد. اين امپراتوري داراي فرهنگ هندو و دين بودايي بود و به‌تدريج بر جاوه‌، سوماترا، مشرق‌ اندونزي و بخش‌هايي از شبه جزيره‌ٴ مالايا مستولي شد تا در زمان هايام ووروك (1350 ـ 1389) به اوج قدرت خود رسيد؛ آخرين بازمانده‌هاي امپراتوري سِريويجايا در سال 1377 در سوماترا منهدم شد. امپراتوري جديد دو قرن دوام يافت‌؛ يعني سده‌هاي چهاردهم و پانزدهم‌.

1. كاوي از گروه زبان‌هاي استرانزي مالايايي ـ جاوه‌اي است و يك زبان ادبي‌، زبان شاعرانه‌، حاوي تعداد زيادي واژه‌هاي داراي ريشه‌ٴ سانسكريتي‌.
2. يا جاوكا، كه به عربي به زابَج و به چيني شي پو گفته شده‌است‌.