درخت زندگي‌. از دايرةالمعارف يهودا بن سليمان كُهِن (سيزدهم ـ1) نقل قول كرده است‌. از افلاك‌ دهگانه سخن مي‌گويد و آنها را با تجليات يا سفيرات عشره تطبيق مي‌دهد.1
پژوهش بيشتري در درخت زندگي مناسب خواهد بود، ولو اين‌كه حاصلي نداشته باشد.

يهودا بن موسي مُسكُني‌

يهودا (يا لئون‌) بن‌موسي مُسكُني‌، تلمودي يهودي صرب‌. در سال 1328 در اُخريدا بر ساحل‌ درياچه‌ٴ اخريدا در غرب مُناستير (يوگسلاوي كنوني‌) زاده شد. سفرهاي زيادي كرد؛ او را در نقاط مختلف خاور نزديك‌، خيوس‌، قبرس‌، نگروپُنت (1345)، مصر و هم‌چنين در مراكش (1360)، ايتاليا، مايوركا، پرپينيان (حدود 1362) مي‌يابيم‌.
در نگروپنت (يعني اوبويا) يا در كرِت‌ِ (؟) شاگرد شِمَريه بن الياس اقريطي بود؛ در مصر كسي‌ را يافت كه او را برجسته‌ترين استاد خويش مي‌داند و عبدياي مصري نام داشته و من جز اين‌ درباره‌اش چيزي نمي‌دانم‌؛ در پرپينيان با موسي‌بن يوشع ناربُني و با داود بُنگورون (بن يُم‌طُب‌) ارتباط داشت‌.
او تفسير مجددي بر تفسير تورات ابراهيم‌بن عزرا نوشت به نام سنگ‌ِ ياري . شايد اين يكي از چهار يا دوازده اثري است كه اربع طوريم (چهار رديف‌، سِفْر خروج 28:17) را تشكيل مي‌داد.
او تعداد زيادي از نويسندگان را نام مي‌برد، كه غالباً يهودي‌اند، ولي برخي هم عرب يا يوناني‌اند. او تا حدي با زبان عربي آشنايي داشت‌، ولي معلوماتش درباره‌ٴ آثار عربي و يوناني از ترجمه‌هاي عبري اخذ شده بود.
وي بر اهميت اساسي تحصيل دستور زبان تأكيد مي‌كند و دستور زباني براي عبري نوشته‌ به‌نام تصميمات سريع و دست كم دو رساله‌ٴ ديگر، كه بر اثر حوادث زندگي نتوانسته به اتمام رساند.
مُسكُني كتاب‌خانه‌ٴ بزرگي داشته كه همسرش مونا، پس از مرگش فهرست آن را تنظيم كرده‌ است‌. در آن تعداد زيادي كتاب‌هاي علمي بوده از قبيل آثار بقراط، ارسطو، بطليموس (مجسطي‌ به عبري و عربي‌)، جالينوس‌، ابن‌سينا، ابراهيم‌بن عزرا، ابن‌ميمون‌، ابن‌رشد، سموئيل‌بن يهودا بن‌ تِبّون‌؛ چند داستان از قبيل بلوهر (برلعام‌) ويوذاسف و البته بسياري كتاب‌هاي ديني‌.
او كتاب يوسف را اصلاح كرد و مقدمه‌اي برآن نوشت‌. كتاب يوسف (يا يوسفوس جعلي‌) تاريخ‌ يهود از سال 539 ق‌م تا 70 م است كه به عبري نوشته شده و موٴلف آن كه نامش به‌صورت‌ Yosippon يوناني آمده‌، به‌غلط با فلاويوس يوسفوس (اول ـ2) يكي دانسته شده است‌. اين‌ كتاب بي‌فايده و گاه چرند است كه غالباً از يوسف فلاوي اقتباس شده و موٴلف آن‌، كه مي‌توان آن‌ را ((يوسف عبري‌)) يا ((يوسف كوچك‌))، ((يوسف بن گوريون‌)) خواند، احتمالاً يك‌تن يهودي اهل

1. مقدمه 2، 1460.