طبيعي‌، كتاب 4، بند 184 - 186 و سنكا، سؤالات طبيعي‌، كتاب 6، بند 8).

ديونوسيوس راه‌نما

ديونوسيوس راه‌نما1 زماني در سدهٴ اول يا دوم‌، احتمالاً در ايام دوميتيان (امپراتوري‌اش از 81 تا 96) برآمد. مؤلف يك منظومهٴ جغرافيايي در وصف جهان در 1187 بيت‌. ارزش علمي اين‌ منظومه بسيار ناچيز است‌، ولي در اثناي قرون وسطي از طريق ترجمهٴ لاتيني آوينوس (نيمهٴ دوم سدهٴ چهارم‌)، ويريسكيانوس (نيمهٴ اول سدهٴ ششم‌)، و از طريق شرح استادانهٴ اوستانيوس‌ تسالونيكايي (نيمهٴ دوم سدهٴ دوازدهم‌) تأثير عظيمي اعمال كرد.
دربارهٴ جغرافياي چيني يادداشت مرا راجع به پان كو در فقرهٴ ي ببينيد.

ط. طب هلنيستي‌

ديوسكوريدس‌

پدانيوس ديوسكوريدس‌2 اهل عين‌زربه‌3 در نزديكي طرسوس كيليكيه در زمان كلوديوس و نرون‌ برآمد، يعني در حدود نيمهٴ سدهٴ اول‌. گياه‌شناس‌، داروشناس و پزشك نظامي‌. ديوسكوريدس‌ دايرةالمعارفي در پنج كتاب در ادويهٴ مفرده نوشت كه نتيجهٴ تحقيقات يونانيان در داروشناسي و گياه‌شناسي عملي‌، و بسي منظم‌تر و كامل‌تر از تأليفات سابق بود. اين كتاب در مدت بيش از پانزده‌ قرن به صورت مرجع استناد باقي ماند، و البته‌، در نتيجه‌، در معرض الحاقات و تحريفاتي از هر قبيل قرار گرفت‌. قريب 600 گياه در آن توصيف و خواص طبي آنها تشريح شده است‌. مطالعهٴ كار ديوسكوريدس از اين نظر، بسيار جالب است كه تاريخ تصاوير گياه‌شناسي و ترسيم كتاب‌ها به‌طور كلي هنوز به صورت ناقصي معلوم شده است‌. اثر ديوسكوريدس از لحاظ تاريخ شيمي قديم نيز مهم است‌، چون تهيهٴ اجسام شيميايي ساده را نيز توصيف‌ مي‌كند (مثلاً به دست آوردن جيوه از معدن يا قليا از تارتار). ذكر قديم‌ترين واكنش تجزيهٴ تر، تعيين زاج آهن به وسيلهٴ شيرهٴ مازو، و ذكر بسياري اجسام شيميايي‌.

آتنايوس آتاليايي‌

آتنايوس‌4 اهل آتاليا در پامفيليه در زمان كلوديوس (41 - 54) و نرون (54 تا 68) در روم برآمد. مؤسس مكتب پنوماتيك‌5 كه ناشي از رشد طبيعيات رواقي بود. او رسالهٴ جامعي اقلاً در 30

Dionysios Periegetes .1
Pedanios Dioscorides .2
Anazarbos .3
Athenaeos .4
5 Pneumatic school. ، اصحاب اهويه‌، معتقدان به تأثير هوا در مزاج انسان‌.