تا 628). پدر تمدن كشورش و ((قسطنطين آيين بودايي در ژاپن‌)) لقب يافته است‌. حقيقتاً هم‌ ورود آيين بودايي‌، و همراه با آن‌، تمدن چيني به ژاپن‌، بيشتر مديون اوست‌. نوآوري‌هاي‌ فراواني بنابر روايات بدو منسوب است‌: تقويم (در 604، در زير يادداشت مرا راجع به كوانرو كو ببينيد)، چرتكهٴ حساب‌، و علم حساب‌. با دستياري سوگانو اوماكو، وزير اعظم سوئيكو، در 604 مجموعهٴ كلمات قصار بودايي و كنفوسيوسي را، موسوم به قانون اساسي هفده ماده‌اي‌1؛ در 612 يك رشته شرح حال امپراتوران را موسوم به تنو - كي‌2 (مفقود)؛ و در 620 نخستين تاريخ‌ ژاپن را تأليف كرد. اين تاريخ به چيني نوشته شده بود كه بعدها به كوجي هونگي‌، يا كوجيكي‌3 موسوم شد؛ قسمت‌هايي از آن ممكن است در كوجيكي (نك نيمهٴ اول سدهٴ هشتم‌) باقي مانده‌ باشد. شوتوكو همان كسي است كه در 607 نخستين سفير را به چين فرستاد.

تئائي تسونگ‌

تئائي تسونگ‌4. اين عنوان سلسلهٴ او، يعني نام امپراتوري‌اش است‌، و نام خودش لي شيه - مين‌5 بوده است‌. در 597 زاده شد، در 618 پدر خود را به عنوان نخستين امپراتور سلسلهٴ تئانگ بر تخت نشاند، او خود شاه‌زادهٴ چئين ناميده شد؛ در 627 به جاي پدر نشست‌؛ در 649 درگذشت‌.
دومين امپراتور سلسلهٴ تئانگ و مؤسس واقعي آن سلسله‌. با درهم شكستن دشمنان داخلي و خارجي‌ امپراتوري جديد را استحكام بخشيد. به خدمات كشوري و لشكري رسميت داد و دانش و هنر را ترويج كرد. در پاي‌تختش (سي - آن فو) كتاب‌خانه‌اي حاوي 200,000 مجلد بنيان نهاد. سرمشقي‌ عالي از آزادي ديني عرضه كرد؛ او خود تائويي بود،6 از اديان كنفوسيوسي و بودايي حمايت كرد، نخستين مبشران نسطوري (636)، سفيران بيزانس (643)، شاه مخلوع ايران و موبدان مزدايي‌اش را پذيرفت‌. دوران فرمان‌روايي تئائي تسونگ را مي‌توان آغاز عصر اوگوستوسي چين به شمار آورد، كه اندكي بيش از يك قرن دوام يافت‌،7 و چين آن روزگار را در صدر تمدن جهان قرار داد.

د. رياضيات چيني و هندي‌

وانگ هسيائو - تئونگ‌

وانگ هسيائو - تئونگ‌8 در حدود 625 برآمد. رياضي‌دان دورهٴ تئانگ‌. مؤلف كتاب كلاسيك در

Jushichi kempo .1
Tenno-ki .2
Kujiki ,Kujihongi .3
T'ai Tsung .4
Li Shih-min .5
6 .يادداشت مرا راجع به هسوان تسانگ در زير ببينيد.
7 .يادداشت مرا راجع به مينگ هوانگ (نيمهٴ اول سدهٴ هشتم‌) ببينيد.
Wang Hsiao-t'ung .8