فصل پنجاه و پنجم‌

زبان‌شناسي‌
(نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ سيزدهم‌)

الف‌. لاتيني‌

يادداشت‌هاي مربوط به جان گارلندي‌، ونسان دوبووه‌، بويتيوس داسيايي‌، دينيش اسكوت‌، رابرت كيلواردبي‌، بيكن‌، سيمونوي جنوايي‌، و گراردوي سابيونتايي‌.

بالبـي‌

جوواني بالبـي جنوايي‌1، نحوي و لغت‌نويس ايتاليايي‌، و از راهبان دومينيكي در 1298، درگذشت‌.
او در 1286، كاتوليكون‌2 را تأليف كرد، كه رساله‌اي است مفصل در بررسي زبان لاتيني در پنج بخش‌: املا، وزن و قافيه‌، دستور زبان‌، معاني و بيان‌، و ريشه‌شناسي واژه‌ها. بخش آخر واژه‌نامه‌اي است كه از پاپياس (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ يازدهم‌)، و هوگوتيو (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ دوازدهم‌)، اقتباس شده است‌. از آن جا كه اين بخش چهار برابر مفصل‌تر از همه‌ٴ بخش‌هاي ديگر است بايد آنها را نوعي مقدمه فرض كرد؛ در واقع كاتوليكون را اغلب واژه‌نامه‌اي در پنج باب مي‌دانند. بالبي‌ اطلاعات مختصري از زبان يوناني داشت‌.
كاتوليكون محبوبيت فراواني يافت‌. نسخه‌هاي خطي آن در شمار كتاب‌هاي مرجع‌ انگشت‌شماري بود كه در كليساهاي انگليس و فرانسه يافت مي‌شد. از نخستين كتاب‌هايي بود كه‌ چاپ شد، و چاپ اول آن (1465) چاپ‌ها، هم‌چنين تلخيص‌ها و تكمله‌هاي متعددي به دنبال‌ داشت‌. ترجمه‌ٴ فرانسه آن تا بعد از 1759، در مدرسه‌هاي پاريس مورد استفاده قرار مي‌گرفت‌.

Giovanni Balbi of Genoa, Joannes Balbus de Janua .1
Catholicon .2