دو ايتاليايي كه در اين‌جا ذكر مي‌شوند كارخود را پيش از سده‌ٴ پانزدهم به‌انجام نرساندند؛ ولي آنان در سده‌ٴ چهاردهم برآمدند و به‌حد رشد رسيدند. چنينو چنيني‌1 نقاشي بود كه استادش‌ آنيولو گادي پسر و شاگرد تادئو گادي فلورانسي بود، كه سنّت باشكوه جوتو را به‌وي سپرده بود. به‌گفته‌ٴ خود چنينو ((جوتو كسي بود كه هنر نقاشي را از يوناني به لاتيني تغيير داد و آن را تازه‌ كرد.)) چنينو در سال 1437، كتاب هنر خود را به اتمام رساند اين كتاب مجموعه‌اي سرشار از دستورالعمل‌هاست‌، نه‌تنها براي ترسيم و نقاشي معمولي‌، بلكه براي نقاشي بر سطوح مختلف‌ (كاشي‌، شيشه و غيره‌) و براي فنون ديگر. مجموعه‌ٴ ديگري از دستورالعمل‌هاي مربوط به نقاشي‌ و ساير فنون در سال 1411، توسط جوواني آلكريوس در پاريس تأليف شد.2 از جهتي در آن‌، سنّت مجموعه‌هاي قديمي‌تر دنبال شده است‌، از قبيل تركيب رنگ‌ها (هشتم ـ 2)؛ كليد نقاشي‌ (هشتم ـ 2)؛ هراكليوس (دهم ـ 2)؛ تئوفيلوس (دوازدهم ـ 1)؛ پير سنت اومري (سيزدهم ـ 2) جز اين هم نمي‌توانست باشد. اغلب نسخه‌ها دائماً از دست استاد به شاگرد انتقال يافته‌بود، ولي‌ بسياري از نسخه‌هاي آلكريوس از كتاب‌هاي پيشين برداشته نشده‌است‌، بلكه صنعتگران به وي‌ تقرير كرده‌اند. مثلاً، در سال 1382 آلبرتو پورتسو در ميلان به او نسخه‌ٴ ساختن مركب را داده‌ است‌. يك نقاش فلاندري (؟) به نام ژاكب كُنا در سال 1398 در پاريس‌، رساله درباب رنگ‌كردن‌ به شيوه‌هاي مختلف را درباره‌ٴ كشيدن تصوير و تذهيب آن تقرير كرده‌؛ باز برخي مطالب را آنتونيو دي كمپونديو به‌وي گفته‌است‌. حدود 88 نسخه درباره‌ٴ نقاشي‌، رنگ‌كاري‌، كار روي فلزات‌، سخت كردن آهن و غيره را در سال 1400، از يك راهب به‌نام ديونيزيو در ميلان به‌دست آورده‌ است‌؛ استاد يوهان نورمان در سال 1410، ساختن لاجورد اصل را به او نشان داده‌؛ يك قلابدوز فلاندري به نام تئودور در سال 1410 در بولونيا تهيه كردن و به كاربردن رنگ‌ها را به وي‌ آموخته‌است‌؛ جوواني مُدِنايي در همان سال‌، در بولونيا به‌وي كتابي امانت داده كه در آن‌ نسخه‌هاي رنگ‌ها و اسيدها براي كاركردن روي طلا بوده‌است‌. در سال 1410 در ونيز ميكلينو دي وزوتچو نسخه‌ٴ ديگري براي تهيه‌ٴ لاجورد اصل داده‌است‌. اين مآخذ نسخه‌هاي آلكريوس را بدان سبب برشمرديم كه در آن زمان‌، هنوز چندان مرسوم نبود.
برگرديم بر سر متون كه ميانشان تفاوت ادبي زيادي وجود دارد، چون آلكريوس تنها يك‌ گردآورنده بود كه مي‌كوشيد تعداد بيشتري از نسخه‌ها را گردآوري كند و از آنها به‌صورتي كه يافته

1. Cennino di Drea (چنينو پسر آندريا) در حدود سال 1360 در كُله دي وال دالزا (سي‌ينا) زاده شد؛ در سال 1440 در پادوا درگذشت‌.
2. Alcerius. ,Alcherius ,Archerius ,Algerius در حدود 1382ـ1411، در ميلان‌، پاريس‌، بولونيا، ونيز برآمد. او را ايتاليايي ناميده‌ام‌، اما ممكن است‌ فرانسوي باشد. اغلب نسخه‌هايش به لاتيني نوشته شده است و برخي به فرانسه يا ايتاليايي‌، چنينو تنها به ايتاليايي نوشت‌.