گزارش‌هاي لاتيني كاملاً برابر دانست‌. دومي‌1 راجع به ماجراهاي سيگورد صليبي‌، پادشاه نروژ است‌، كه در 1107، همه‌ٴ مسير را از كشورش تا فلسطين دريانوردي كرد و از راه خشكي‌، از بلغارستان‌، مجارستان و آلمان به كشورش بازگشت‌.

6. چيني‌. هسوچينگ در 1125، به كره سفر كرد و توصيف آن كشور و عادات و رسوم آن‌ را نوشت‌.
دو تا از قديمي‌ترين نقشه‌هاي چيني موجود احتمالاً، براساس نقشه‌هاي قديمي‌تر در 1137، تهيه شد. اين نقشه‌ها در هسي ـ آن فو نگهداري مي‌شود.

ط. تاريخ طبيعي‌

1. مسلمانان‌. رساله‌ٴ ادويه‌ٴ مفرده‌ٴ سرافيون صغير و قرابادين ابن تلميذ الزاماً شامل اطلاعات‌ گياه‌شناسي بود.
در مورد اطلاعات جانورشناسي بايد به آثار ديگري توجه كنيم‌: نخست به كتاب أسمأ خيل‌ العرب‌، تأليف ابن جَواليقي نحوي‌؛ سپس به رسالة في‌الصيد، تأليف ابن باجه‌ٴ حكيم‌.

2. لاتيني و زبان‌هاي محلي‌. جواهرنامه‌ٴ لاتيني ماربُد احتمالاً پيش از 1096 تأليف شد، ولي‌ امكان دارد مربوط به زماني ديرتر، يعني آغاز سده‌ٴ دوازدهم‌، باشد. دست‌كم يك جواهرنامه‌ٴ ديگر توسط فيليپ تائوني به زبان فرانسه‌ٴ شمالي نوشته شد. دو جواهرنامه‌ٴ ديگر بدو منسوب است‌: جواهرنامه‌ٴ معروف به الفبايي و جواهرنامه‌ٴ رمزي‌، ولي به انتساب اولي كه مهم‌تر هم هست‌، كمتر مي‌توان مطمئن بود. جواهرنامه‌ٴ الفبايي در واقع قديمي‌ترين و مفصل‌ترين جواهرنامه‌هاي‌ آنگلونورماني است و از همان منابع جواهرنامه‌ٴ ماربُد اقتباس شده است‌، يعني از مآخذ مشتركين‌؛ و در نتيجه مبين روايت‌هاي علمي و جادويي مشتركين است‌، بدون افزوده‌هاي مسيحي‌.
در زمينه‌ٴ گياه‌شناسي و مزرعه‌داري‌، موضوع جالب پيش‌رفت چشمگير كشاورزي است كه‌ در سايه‌ٴ اصلاح سيسترسيني و بر اثر مساعي سوژر سن‌دني‌2 صورت گرفت‌. گفته شده است كه مزارع‌ سيسترسيني سيماي كشاورزي اروپا را تغيير داد. سوژر، كه بيش از همه مدير بزرگي بود، به وسيله‌ٴ نمونه‌اي هم كه در صومعه‌ٴ خودش عرضه كرد، معيارهاي مزرعه‌داري فرانسه را تعالي بخشيد.
اطلاعات راجع به گياهان و داروهاي ديگر در قرابادين نيكولا،3 و بهتر از آن در رساله‌ٴ ماتايوس پلاتياريوس‌4 يافت مي‌شود، رساله‌ٴ اخير كه در وهله‌ٴ اول‌، گياه‌نامه است‌، 229 فصل از 273 فصل آن به گياهان اختصاص دارد.

Sigurd's Saga .1
Suger of Saint Denis .2
Antidotarium Nicolai .3
Circa instans .4