مستلزم كشف حركت نقطهٴ اوج و حضيض‌1 خورشيد و تغيير آرامي در معادلهٴ زماني است‌. او بسياري از ضرايب‌2 نجومي را با دقت زياد تعيين كرد: تقديم اعتدالين "54/5 در سال‌، ميل‌ فلك‌البروج'35 °23. 3 امكان كسوف‌هاي حلقوي خورشيد را ثابت كرد. حركت اقبال و ادبار اعتدالين را قبول نداشت (كوپرنيكوس بدان عقيده داشت‌!).
فصل سوم كتاب او در باب مثلثات است‌. او جيب را با آگاهي از مزيت آن بر وترهاي يوناني‌ به كار برده است‌. معرفي توابع ظل مبسوط و ظل مُنْتَصَب را كامل كرد (معادل كتانژانت و تانژانت‌) و فهرستي از كتانژانت‌ها برحسب درجات به دست داد.4 رابطهٴ ميان اضلاع و زواياي‌ مثلث كروي را مي‌شناخت‌، كه ما امروز بدين صورت توضيح مي‌دهيم‌5:

cosa = cos b cos c + sin b sin c cos A‌

ابوبكر6

ابوبكر حسن بن خصيب از نژاد ايراني‌، احتمالاً در ربع سوم سدهٴ نهم برآمد. ستاره‌شناسي كه به‌ فارسي و عربي مي‌نوشت و تنها از آن رو شايستهٴ ذكر است كه در قرون وسطي بدو اهميت‌ زيادي داده مي‌شد. كتابي كه مايهٴ شهرتش شده كتاب‌المواليد است كه در سال 1218 به وسيلهٴ يك تن روحاني به نام ساليو در پادوا به لاتيني ترجمه شد، ترجمهٴ عبري آن هم صورت گرفته است‌.

راجع به ابن قتيبه يادداشت مرا در فقرهٴ ح ببينيد.

نجوم لاتيني‌

يادداشت مرا راجع به اريگنا در فقرهٴ ج ببينيد.

ه- كيمياگري و فيزيك اسلامي‌، فن‌آوري چيني‌

كيمياگري اسلامي‌

يادداشت‌هاي مرا راجع به ذوالنون در فقرهٴ ب‌، راجع به جاحظ در فقرهٴ ج‌، راجع به رازي در فقرهٴ ز ببينيد.

apsides .1
coefficient .2
3 Newcomb. مقدار "54 '34 °23 را براي سال 900 ارائه مي‌كند.
4 .ديگران اصطلاح ظل‌ّ مستوي و ظل‌ّ معكوس را براي كتانژانت و تانژانت به كار بردند. - و.
5 .البته در آثار او هيچ نوع معادلهٴ جبري يا مثلثاتي وجود ندارد.
Albubather .6