متداول‌ترين زبان‌هاست‌)). هم‌چنين اطلاعات گران‌بهايي در باب تاريخ نروژ ديده مي‌شود. از قرار معلوم موٴلف نه فقط مردي آگاه بوده‌، بلكه هوشي سرشار و بينشي ژرف داشته و توانسته است‌ خود را از برخي خرافات متداول بري سازد، و جهان را با چشم نسبتاً بازتري ببيند.

ز. مسلمانان غربي‌

بوني‌

ابوالعباس احمد بن علي بن يوسف بوني قُرَشي‌، محي‌الدين (كه با القاب ديگري هم ياد شده‌ است‌) عالم علوم غريبه‌، در بونه [عنّابه‌] ، الجزاير متولد شد؛ در 1225، يا پس از آن‌، درگذشت‌. هنوز از معروف‌ترين نويسندگان مسلمان در باب موضوع‌هاي مربوط به علوم غريبه به‌شمار مي‌رود. آثار فراوانش از مآخذ درجه‌ٴ اول براي مطالعه‌ٴ جنبه‌هاي مختلف علوم غريبه‌ٴ اسلامي‌ است‌: نيروي سحري بَسمَـله‌، اسماي الهي‌، حروف ابجد، طلسمات‌، و غيره‌. مهم‌ترين آثارش‌ شمس‌المعارف و لطائف‌العوارف‌، كتاب الخواص‌، و سرّالحِكَم نام دارند. آثار او شامل مثال‌هايي از مربع‌هاي وفقي است‌.

ابن طملس‌

ابوالحجاج يوسف بن محمد بن طملس‌، در جزيره شُقر (الثيرا) واقع در مملكت اسلامي بلنسيه‌ زاده شد؛ در بلنسيه و مرسيه برآمد. پزشك محمدالناصر چهارمين امير سلسله‌ٴ موحدون‌ (حكومتش از 1199 تا 1214)؛ در 1223 ـ 1224، در السيرا، وفات يافت‌. منطقدان و پزشك‌ مسلمان اسپانيايي‌. كتابي نوشت به نام كتاب المدخل لِـصناعة المنطق‌.

ابن عربي‌

محي‌الدين ابوبكر محمد بن علي حاتمي طائي اندلسي‌؛ ابن عربي در 1165، در مرسيه زاده شد؛ تا 1201 ـ 1202، بيشتر در اشبيليه پرآوازه گشت‌، در آن هنگام‌، عازم حج شد، و باقي عمر خويش را در شرق گذراند، در 1240، در دمشق وفات يافت‌. شاعر و متكلم مسلمان اسپانيايي‌؛ از ظاهريه و پيروان ابن حزم (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ يازدهم‌)، ولي بيشتر صوفي بود؛ برجسته‌ترين‌ معرف مكتب اشراق‌، يا شبه امپدوكلسي‌، نوافلاطوني و وحدت وجودي بود كه ابن مَسرّة قرطبي (883 ـ 931)، تأسيس كرد. مهم‌ترين اثرش الفتوحات المكية، كتابي در باب تصوف‌ است‌، در 560 فصل‌، كه آن را در اواخر عمر خويش در دمشق تأليف كرد. فصل 559 خلاصه‌اي‌ از تمام كتاب است‌.
فصل 167 از الفتوحات به نام ((كيميا السعادة)) حكايتي تمثيل‌گونه و پُرايهام است از عروج‌