سرود درباره‌ٴ كمانداري‌، به نام بغيةالمرام و غايةالغرام (يا غنية الرامي و غاية المرام‌). رساله‌هاي ديگر او درباره‌ٴ موضوعات مشابه است‌: غُنيةالطلاب في معرفة الرمي بالنُشّاب‌؛ كتاب في‌الجهاد و الفُروسية و فنون الاًداب الحربية.

4. تركيه
محمود بن محمد بارجيني

موٴلف ترك رساله‌اي در بازداري به نام بازنامه كه در ربع سوم سده‌ٴ چهاردهم به زبان تركي نوشته‌ شده‌است‌. بارجيني منسوب به بارجين در حوالي ميلاس‌، جنوب غربي آناطولي است‌.
به گفته‌ٴ موٴلف (در مقدمه‌) بازنامه نخست به زبان اهل تمدن (يوناني‌؟) نوشته شده‌بود و از آن‌ زبان به عربي‌، از عربي به فارسي و توسط او از فارسي به تركي ترجمه شد. معلوم نيست اين‌ ترجمه‌ٴ معمولي يك متن است يا اقتباسي از چند اثر؛ هم‌چنان‌كه معلوم نيست اشاره‌هاي مكرر (در متن تركي‌) به مشاهدات شخصي توسط مترجم صورت گرفته يا در متن بوده‌است‌. حل‌ چنين مسائلي تنها با بررسي متن‌هاي اصلي ميسر است و ما تنها متن تركي را در دست داريم‌.
اين كتاب در 155 فصل است‌، برخي خيلي مختصر؛ زيرا تمام كتاب تنها 95 صفحه يا حدود 1900 سطر است‌. در مقدمه و فصل اول‌، موٴلف از منظور كتاب سخن مي‌گويد و بيشتر داستان‌ اساطيري بازداري را روايت مي‌كند. به گفته‌ٴ او نخستين كسي كه با باز به شكار رفت شاه‌ دمتريوس بود. شاهاني به اين نام در مقدونيه و شام بودند و بازداري احتمالاً از خاور نزديك‌ سرچشمه گرفته‌است‌. ولي نمي‌دانم آيا افسانه‌ٴ دمتريوس از آن‌جا ناشي شده كه نخستين كتاب‌ بازداري يوناني تأليف دمتريوس پپاگومنس (سيزدهم ـ 2) است‌، كه در حدود 1270م پزشك‌ امپراتور ميخائيل پالئولوگوس بود؟ محمود در فصل بعدي از اقسام پرندگان شكاري‌،تشخيص‌ بهترين‌ها، رده‌بندي آنها، رنگ و كيفيت آنها؛ خصوصياتي كه بايد بازدار داشته‌باشد و نحوه‌ٴ تربيت و تغذيه‌ٴ پرندگان مختلف شكاري بحث مي‌كند. بزرگ‌ترين بخش بازنامه (فصل‌هاي 30 ـ 155) به بحث درباره‌ٴ بيماري‌هاي بازها و قوش‌ها و نحوه‌ٴ معالجه‌ٴ آنها اختصاص دارد. نام‌ پرندگان به تركي‌، عربي و فارسي داده شده‌است‌.
موٴلف در مقدمه تعدادي از كتاب‌هاي پيشين در اين زمينه را نام مي‌برد، كه برخي‌شان را نتوانستم بشناسم‌: 1) كتابي از جمال محمد گنجوي ساساني‌، كه در سال 1145 م در اخلاط (غرب درياچه‌ٴ وان در ارمنستان‌) نوشته شده است‌؛ 2) كتابي از نيكتاس ساكاتوفوروس (به عربي‌ سقطوفوروس‌)، كه در سال 1175 م در قسطنطنيه براي امپراتور نوشته شده است‌؛ 3) كتاب‌ خاقان ترك و شاه هند از عزالدين محمد بلاساغوني‌، كه در سال 1181 م در دمشق نوشته شده‌ است (در تركستان جايي به نام بلاساغون است‌)؛ 4) كتاب ابوالقاسم‌، كه در سال 1194 م در