ژاپن‌

ويژگي اصلي ژاپن در اين عصر، برخلاف چين وكره‌، تركيب كامل آيين كنفوسيوسي و بودايي‌ است‌. در كره‌، آيين بودايي و كنفوسيوسي به صورت رقيب و حتي دشمن‌، رو در روي يكديگر بودند. برعكس‌، در ژاپن برجسته‌ترين معلمان بودايي تعليم آيين نوكنفوسيوسي را هم به عنوان‌ يك اصل براي خود پذيرفتند.1 ژاپن هميشه براي تركيب‌، نبوغ چشم‌گيري نشان داده است‌، حتي‌ براي تركيب ظاهري عناصر سازش‌ناپذير.
گن‌ئه‌، بزرگ‌ترين معلم آيين بودايي (رينزائي ـ شو) و آيين كنفوسيوسي‌، راهب و معلم‌ سرخانه‌ٴ امپراتور بود. مثلاً مي‌دانيم كه در روز بيست و دوم از هفتمين ماه سال 1319 گن ئه در باب آموزش‌هاي جو ـ شي در برابر امپراتور گو ـ دائيگو سخن گفته است‌. كيتاباتاكه چيكافوسا از جمله‌ٴ شنوندگان بوده است‌.
مذاهب بودايي به اهميت عملي چاپ‌2 پي برده بودند و اين فن جديد را براي انتشار آيين‌هاي بودايي و كنفوسيوسي به‌كار مي‌بردند. گفت‌وگو در باب چاپ در ژاپن از آن لحاظ در اينجا مناسب است كه رشد آن در اين عصر از جنبه‌ٴ صرفاً فني به اندازه‌ٴ جنبه‌ٴ فرهنگي آن براي ما جالب نيست‌. چاپ در ژاپن بيش از پنج قرن پيش آغاز شد. بي‌شك هر صنعت در حال رشدي با مسايل فني بي‌شماري روبه‌رو مي‌شود و به حل آنها مي‌پردازد، ولي ابزار اصلي‌معلوم و مشهود بود. عمده موضوع مورد علاقه‌ٴ ما اين است كه فرهنگ سونگ در ژاپن (مانند كره‌) به كمك فن‌ چاپ انتشار يافت و اين كار به علت همكاري كاهنان بودايي آسان شد. تري‌پيتاكاي بودايي‌، يعني‌ مجموعه‌ٴ عظيم كتب در سال‌هاي 1278 ـ 1288 در ژاپن چاپ شد. نخستين متن كنفوسيوسي‌ كه در ژاپن چاپ شد، رونگو شوچو در ده مجلد بود كه در سال 1247 به اتمام رسيد.3 شرح حال‌ مفصلي از بودا در سال 1322 و منتخبات ادبي در 1364 منتشر شد. تعداد زيادي آثار ديگر در

1 .شينگ لي توسط شونجو (1167 ـ 1227)، از كاهنان تندائي‌، به خوبي در ژاپن معرفي شد. شونجو در سال 1199 به دربار سونگ رفت و دوازده سال در آنجا ماند. او مدت زيادي نتوانست نزد چوشي (متوفا 1200) تحصيل كند، ولي نزد شاگردانش تحصيل كرد، 256 اثر كنفوسيوسي را به ژاپن برد و در كيوتو به تدريس‌ آموزش‌هاي چوشي پرداخت‌. كيميتسوگو توكودائيجي‌، وزير دست چپ‌، در يادداشت‌هاي روزانه‌اش درس‌هاي شونجو را تلخيص مي‌كند. (Shio Sakanishi)
2. هم‌چنان كه كليساي كاتوليك نخستين نهاد در غرب بود كه اهميت چاپ را دريافت (سارتن‌، ص 63، 1938).
3. Rongo Shuchu.، اين متن قطعات ادبي (Rongo = Lun yu) همراه با تفسيرهاي كوتاه از منابع مختلف چيني است‌، هيچ نسخه‌اي از چاپ سال 1247، از آغاز سده‌ٴ شانزدهم به بعد ديده نشده است وبرخي محققان نسبت به صحت آن ترديد دارند و مدعي هستند چاپ سال 1364 نخستين چاپ ژاپني اين گلچين‌ است‌. اين چاپ در ده مجلد و فاقد تفسير است و معتبرترين چاپ آن به شمار مي‌رود. چون در زمان ننگوشوهئي (13701346) چاپ شده‌، معمولاً گلچين‌ ادبي چاپ شوهئي ناميده مي‌شود.