است كه در مدت كوتاهي‌، دو ترجمه‌ٴ لاتيني جداگانه از آن پديد آمد. در فصل شانزدهم مربوط به‌ مترجمان‌، به هر دو اشاره شده است‌. با اين حال‌، جا دارد كه موضوع‌هاي اصلي آن را در اين‌جا تكرار شود.
يك نسخه‌ٴ يوناني از مجسطي را آريستيپوس كاتانيايي از كتاب‌خانه‌ٴ مانوئل كومنني به دربار سيسيل برد. اين نسخه را در حدود 1160، افراد ناشناسي در سيسيل به‌لاتيني ترجمه كردند. احتمال دارد كه ايوگنيوس امير در اين ترجمه شركت داشته است‌.
بار ديگر، در 1175، ژرار كرمونائي در طليطله مجسطي را از عربي به‌لاتيني ترجمه كرد.
گرچه ترجمه‌ٴ اولي مستقيماً از يوناني برگردانده شده بود، و احتمالاً بهتر از ترجمه‌ٴ دومي‌ بود، عملاً ناشناخته ماند، و تا ديرزماني در مغرب‌زمين مجسطي را نه منحصراً، بلكه بيشتر، از راه‌ ترجمه‌ٴ ژرار مي‌شناختند. ازاين‌رو، تاريخ معرفي مجسطي در غرب لاتيني سال 1175، است‌. پاسخ كامل‌تر ((1175 تا حدود 1160)) است‌. ترجمه‌ٴ سيسيلي را دين پاتنم لاكوود در 1909، كشف كرد (نسخه‌ٴ واتيكان 2056).1
درباره‌ٴ اين ترجمه و ترجمه‌هاي ديگر ¿ يادداشت‌هاي اين‌جانب درباره‌ٴ ژرار كرمونائي‌، آريستيپوس كاتانيايي‌، و ايوگنيوس امير در فصل شانزدهم‌، مربوط به مترجمان‌.
درباره‌ٴ حساب در انگلستان ¿ يادداشت اين‌جانب درباره‌ٴ ريچارد فيتزنيل در فصل بيست و ششم مربوط به حقوق و جامعه‌شناسي‌.

اعمال هندسه‌

كتاب هوگو درباره‌ٴ اعمال هندسه‌2 رساله‌اي است احتمالاً از نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ دوازدهم‌. موٴلف آن‌ هوگوي ناشناس است‌، ممكن است او همان هوگوي پزشك‌،3 باشد كه در پاريس مي‌زيست و در 1199، درگذشت‌؛ ولي براي اين كه او را با هوگ سن ويكتوري (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ دوازدهم‌) يكي‌ بدانيم‌، دليلي در دست نيست‌.
اين رساله از نظر باستان‌شناسي جالب است‌، چون كندي انتشار معلومات اقليدسي را در غرب لاتيني نشان مي‌دهد. البته اين هوگو اطلاعاتي راجع به هندسه‌ٴ عملي داشته‌، ولي اين‌ اطلاعات كاملاً خام بوده است‌. در كتاب او نشانه‌اي از معلومات يوناني و عربي ديده نمي‌شود،

1.Charles Homer Haskins and Dean Putnam Lockwood "The Sicilian translators of the twelfth century" , Harvard studies in classical philology, vol. 21, 1910, C. H. Haskins, Studies in mediaeval science pp. 155-193, 1924, 2d ed. p. xiii, 1927.

(در چاپ دوم برخي اضافات وجود دارد)
Practica geometriae Hugonis .2
Hugo Physicus .3