فن‌آوري چيني‌
فنگ تائو

فنگ تائو1، يا فنگ يينگ وانگ‌2 در 881 در يينگ چوي چيهلي زاده شد، در زمان چهار سلسله‌ از ((پنج سلسله‌)) و نزد هفت امپراتور صدر اعظم بود! در 954 درگذشت‌. فنگ تائو را چينيان بنابر روايات مخترع چاپ مي‌دانند. مسلماً او مخترع نبود و با اختراع چاپ‌، حتي با اصلاح فني آن‌ هم سر و كاري نداشت‌؛3 ولي او شايستهٴ چنين افتخاري هست‌، چون شايد بيش از هر كس آن‌ اختراع را تعالي بخشيد و ارزش فرهنگي آن را توسعه داد. تا زمان او كارهاي چاپي كمي صورت‌ گرفته بود، كه تقريباً به صومعه‌هاي بودايي منحصر مي‌شد.
فنگ تائو كه ميخواست متون درستي از آثار كلاسيك در همه جا رواج يابد، در 932 فرمان‌ داد تا در تحت نظر فرهنگستان ملي متن واحدي تدوين و چاپ شود. در اثناي سال‌هاي 836 و 841 آثار كلاسيك در سي‌آن فو بر سنگ‌ها حك شده بود (برخي از اين سنگ‌ها هنوز موجود است‌)، ولي بدون شرح آنها. چاپ فنگ تائو بر مبناي همان نسخه‌ها بود، و شامل متن و شرح‌ هر دو، كه در 130 مجلد تهيه و در 953 به امپراتور تقديم شد.
هنگامي كه اين چاپ يادگاري در سي‌آن فو پاي‌تخت كشور چاپ مي‌شد، چاپ ديگري‌ تحت سرپرستي وو چائو - ئي‌4 در ئي - چو (در ايالت چئينگ تو)5، پاي‌تخت امپراتوري شو (سچوئن‌)6، صورت مي‌گرفت‌، ولي دربارهٴ آن گزارش‌هاي ضعيفي در دست داريم‌. چاپ آثار بودايي هم پيش‌رفت داشت و مقارن اين ايام به كره رسيد. قديم‌ترين كتاب كره‌اي متعلق به سال‌950 است‌. اين يك سوتراست كه از سانسكريتي ترجمه نشده‌، بلكه اصلاً به زبان چيني نوشته‌ شده‌.
چاپ آثار كلاسيك نشانهٴ آغاز يك رستاخيز كنفوسيوسي و به‌طور كلي يك نهضت‌ فرهنگي بود، كه در سدهٴ دوازدهم به اوج خود رسيد. اين نهضت فعاليت عظيم و وسيعي را در چاپ سبب شد كه از افتخارات سلسلهٴ سونگ به شمار مي‌رود. به عنوان مثالي از آن فعاليت‌ كافي است اشاره‌اي كنيم به چاپ تاريخ سلسله‌ها در بيش از صد مجلد (994 تا 1063)، چاپ‌ مجموع آثار ديني بودايي (تريپيتاكا) در حدود 972 (در 1,215 صفحه‌) و چاپ آثار ديني تائويي‌ در حدود 1016.

Feng Tao .1
Feng Ying Wang .2
3 .يادداشت‌هاي مرا راجع به فن‌آوري چيني در نيمهٴ دوم سدهٴ ششم‌، مينگ هوانگ (نيمهٴ اول سدهٴ هشتم‌)، شوتوكو - تنو (نيمهٴ دوم سدهٴ هشتم‌)، فن‌آوري‌ چيني در نيمهٴ دوم سدهٴ نهم ببينيد.
Wu Chao-i .4
I-chou (Ch'eng-tu) .5
Szechuen .6