آنها بودند، شواهد تاريخي زيادي وجود دارد. مثلاً، پاپ‌هاي آوينيون‌1 و ساير بزرگان هنگام‌ خوردن و نوشيدن آنچه به آنان عرضه مي‌شد از ظرف‌ها و وسايل ويژه‌اي استفاده مي‌كردند كه به‌ آنها زهرآزما مي‌گفتند. يكي از اين وسايل به‌صورت درختي زرين يا سيمين بود كه اقسام‌ زهرآزماها از آن آويزان بود. معروف‌ترين اين زهرآزماها به زبان مار، دندان كوسه و پيكان‌ چخماقي موسوم بودند؛ سنگ‌هاي عجيب از قبيل مارسنگ‌، غوك سنگ‌، قسمي عقيق يا يشم‌ ختايي‌، سنگ آهن‌، قطعه‌اي از شاخ گراز يا كرگدن و غيره براي اين منظور به كارمي‌رفت‌. هنگامي‌ كه ظرف‌هاي غذا به تالار غذاخوري آورده مي‌شد، آنها را بر روي ميز كوچكي در كنار زهرآزما قرار مي‌دادند و پيش‌خدمت مخصوص يكايك ظرف‌ها را به آن نزديك مي‌ساخت‌، زيرا معتقد بودند زهر موجب تغيير رنگ زهرآزما مي‌شود و بدين ترتيب‌، وجود آن كشف مي‌گردد. آنگاه‌، مأمور ويژه‌اي آن غذاها را مي‌چشيد و سپس به سرسفره آورده مي‌شد. پيداست كه اين تمهيدات‌ بيهوده بود، حتي چشيدن آنها، مگر در مورد زهرهايي كه براي مرگ‌ِ آني ترتيب داده شده بود. يوحناي بيست و دوم به اين زهرآزماها خيلي علاقه داشت و فيليپ پنجم دو تا از آنها را به‌وي‌ داده بود، يكي زرين و مزين به جواهر و ديگري سيمين كه يازده مارسنگ از آن آويزان بود. دوك‌ دو بري چهارشاخ كرگدن داشت كه يكي از آنها را پاپ به‌وي داده بود.
طُدرُس دو كاويوّن قراباديني نوشت‌، بخشي به لاتيني و بخشي به عبري‌، طدرس پرونسي‌ ديگري (ياهمان شخص‌؟) به نام طُدرُس بن‌موسي يُم‌طُب رساله‌ٴ آرنولد ويلانووايي درباره‌ٴ داروهاي برطرف‌كننده‌ٴ سأهاضمه و مسهل‌ها را به عبري ترجمه كرد.
زين عطار به فارسي‌، محمدبن‌محمود شيرواني به عربي‌، ماداناپالا به هندي‌، يورين به ژاپني‌ دارونامه‌هايي تأليف كردند.
18. آموزش و حرفه‌ٴ پزشكي‌. آموزش و حرفه‌ٴ پزشكي در اواسط سده‌ٴ چهاردهم در بسياري نقاط اروپا چنان به‌خوبي سازمان يافته بود، كه پيش‌رفت بعدي تنها به گذشت زمان نياز داشت‌. دو دانشكده‌ٴ عمده احتمالاً مونپليه و پاريس بود. دانشكده‌ٴ پزشكي مونپليه قريب دو قرن سابقه‌ داشت (مقدمه 2، 1192) و همين مقام آن سبب شد تا به صورتي بين‌المللي درآيد. اين دانشكده‌ با آراگون و مايوركا، با فرانسه و با ناوار سروكار داشت و به آوينيون و قلمرو پاپ از يك سو و ايتاليا از سوي ديگر نزديك بود. به‌علاوه‌، مونپليه در مقام مركز اختلاط معلومات اسلامي‌، يهودي و مسيحي به نوعي جانشين سالرنو شده بود. مقارن اين زمان ضديت با يهود شديد بود، ولي اين اختلاط انجام گرفته بود. قبلاً تصويري از آموزش پزشكي كه در مونپليه انجام مي‌گرفت

1. تنها نه پاپ‌هاي آوينيون‌. هنگامي كه در سال 1580 مونتني در رم بود، درنمازي كه توسط پاپ گرگوريوس سيزدهم برگزار شد حضور يافت و مشاهده كرد وي براي اطمينان از مسموم‌نشدن‌، به‌وسيله‌ٴ ابزاري (نيْچه‌اي‌) از جام شراب مقدس مي‌آشامد. ¿ يادداشت‌هاي سفر مونتني‌.