خيلي بيش‌تر از اهميت او از جنبه‌ٴ ديني است‌؛ با اين حال‌، در يكي از سخت‌ترين دوره‌ها رهبر جامعه‌ٴ يهودي بارسلون بود. آشوب سال 1391 را به‌چشم ديد، كه در جريان آن پسر خودش‌ كشته شد و آن را در طي نامه‌اي خطاب به جامعه‌ٴ يهوديان آوينيون توصيف كرد. باوجود وحشتي كه پس از آن ايجاد شد، چند سال بعد، دفاعيه‌اي از دين يهود به زبان اسپانيايي نوشت‌.
توضيح‌المسائل جروندي از مهم‌ترين آثار آن زمان و مكان است‌، ولي البته در هر جامعه‌ٴ يهودي از رابي آن جامعه سوٴال‌هايي مي‌شد (و اگر او شهرت زيادي داشت‌، اعضاي جامعه‌هاي‌ يهودي نقاط ديگر هم از او سوٴال‌هايي مي‌پرسيدند) و اين يكي از مهم‌ترين وظايفش بود كه‌ پاسخ‌هاي مناسب و سنجيده بدهد. اغلب اين پرسش و پاسخ‌ها گردآوري مي‌شد و تعداد زيادي‌ از آنها تدوين‌، چاپ و تجديد چاپ شده است‌. اين مجموعه‌ها گران‌بهاترين اسناد را براي‌ مطالعه‌ٴ زندگي و تفكر يهود، تقريباً از هر زاويه‌اي به‌دست مي‌دهد، چون مباحثات تمام‌ زمينه‌هاي الهيات‌، دين‌، عبادات‌، علم‌، رفتار و غيره را شامل است‌. اغلب آنها جنبه‌ٴ عملي دارد، يا دست‌كم مخلوطي از جنبه‌هاي عملي و نظري است‌، مثلاً يكي از مشكلات عمده مربوط به‌ تقويم بود. اين عادت پس از تأليف مشنه‌1 آغاز شد و تا زمان ما، در شرق و غرب ادامه يافت‌. وقتي اين توضيح‌المسائل‌ها به‌درستي بررسي‌، جذب و فهرست شوند، مقدار زيادي اطلاعات‌ درباره‌ٴ هجده قرن زندگي يهوديان در بسياري از كشورها در اختيار ما قرار خواهد گرفت‌.2 هيچ‌ ملتي يك چنين آثار فراواني در زمينه‌ٴ نحوه‌ٴ رفتار به‌وجود نياورده يا نگه‌داري نكرده است‌، آثاري‌ كه در عين حال استعدادها و ضعف‌هاي موٴلفانشان را آشكار مي‌سازند. در اين كتاب اشارات‌ زيادي به اين توضيح‌المسائل‌ها شده است‌، از جمله آثار سعديابن يوسف (دهم ـ 1)، الفاسي‌ (يازدهم ـ 2)، ابراهيم‌بن ناتان (سيزدهم ـ 1)، سليمان‌بن ادرت (سيزدهم ـ 2)، عاشربن يحيئيل‌ (سيزدهم ـ 2) و غيره‌، ولي صدها مورد ديگر را باز مي‌توان ذكر كرد.
بسياري توضيح‌المسائل‌هاي نوشته‌شده به‌وسيله‌ٴ فرد فرد رابيان‌، تدوين شده و برخي از آنها را در اين جلد ذكر كرده‌ايم‌؛ ولي توضيح المسائل‌هايي هم وجود دارد كه موٴلفانشان بيش از يك‌ نفر بوده‌اند3. اسرائيل آبراهامز (1896)، توضيح‌المسائل‌ها را زياد مورد استفاده قرار داده است‌.

¿ به فهرست مفصل منابع او (ص 434 ـ 436).

علاوه بر نويسندگان‌ِ ردّيه‌هاي ذكرشده در اين جلد، بهتر است دو نفري را معرفي كنيم كه‌ شايد مهم‌ترين آنها در نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ چهاردهم باشند. تحصيلات آنان مشابه بود و رقيبان‌ سرسخت يك‌ديگر شدند.

1. تأليف يهودا هَه ـ ناسي (دوم ـ 2).
2. همين مسئله در مورد كتاب‌هاي فقهي و توضيح‌المسائل اسلامي هم صادق است‌. ــ م‌.

3. Cowley. p, 592, 1929; Jacob Zallel Lauterbach, JE11 , pp. 240 -250, 1905.