طب چيني‌

قديم‌ترين عقايد چيني دربارهٴ وظايف‌الاعضا و آسيب‌شناسي در اثري توصيف شده كه بنابر روايات منسوب است به هوانگ تي امپراتور زرد (2698 - 2598 ق م‌) و موسوم به سؤالات‌ سادهٴ هوانگ تي‌1. احتمالاً اين كتاب قديم‌تر از سدهٴ چهارم ق م نيست و به صورت محاوره‌اي‌ ميان هوانگ تي و دانشمندان دربارش نوشته شده است‌.
احتمال دارد مايهٴ اصلي شن - نونگ پن تسئائو2 قديم‌تر از نئي چينگ باشد، ولي غيرممكن‌ است بتوان چيزي گفت‌. اين امر كه شن - نونگ (2838 - 2698 ق م‌) پيش از هوانگ تي سلطنت‌ مي‌كرد، مسلماً چيزي را ثابت نمي‌كند.

ز. تاريخ‌شناسي و جامعه‌شناسي يوناني‌

گزنوفون‌

گزنوفون‌3 در حدود 430 در آتن زاده شد و پس از 355، احتمالاً در كورينت‌4 درگذشت‌. او مورخ‌ يوناني‌، شاگرد سقراط، و كسي بود كه ده هزار مزدور يوناني را در بازگشت پنج ماهه‌شان‌(400-401)از كوناكساس در ساحل فرات از طريق كردستان و ارتفاعات ارمنستان و گرجستان‌، به طرابوزان در ساحل درياي سياه رهبري كرد. گزارش گزنوفون از اين كشور پيمايي پياده يكي از شاه‌كارهاي آثار تاريخي است‌5 (كه در اثناي 379 - 371 در اسكيلوس در نزديكي اولمپيا نوشته‌ شده‌). همچنين‌، او كتابي به نام هلنيكا 6 در 7 جلد نوشت‌، كه ذيلي بود بر تاريخ توكوديدس تا زمان جنگ مانتينيا7 (362-411)كه در كورينت نوشته شد؛ تربيت كوروش‌8 كه داستاني‌ تاريخي است‌؛ رساله‌اي در سواركاري‌؛ رساله‌اي در شكار، حاوي يادداشت‌هايي دربارهٴ تربيت‌ سگان (كه هر دو رساله مبتني بر معلومات دست اولي است‌)؛ دربارهٴ عايدات آتن (در 355 نوشته شده‌)؛ خاطراتي از سقراط (يادگارها)، در 4 جلد يكي از دو مآخذ اصلي ما براي مطالعه‌ دربارهٴ سقراط9؛ ضيافت و اقتصاد (تدبير منزل‌)، كه از ادارهٴ خانه و مزرعه گفت‌وگو مي‌كند. ضيافت‌ و اقتصاد ملحقاتي است بر خاطرات‌.

Huang Ti Nei-ching Su-wen .1
Pen-ts'ao .2
Xenophon .3
Corinth .4
5 .بازگشت‌، Anabasis
Hellenica .6
Mantinea .7
Cyroapedia .8
9 .مآخذ ديگر آثار افلاطون است‌. سارتن در تاريخ علم مي‌نويسد: ((با كتاب گزنوفون دربارهٴ سقراط مي‌توان گزارش افلاطوني را تكميل و تصحيح كرد.)) - و.