روم كشته شد. اين شخصيت بدنام به خاطر سه حادثه‌اي كه در زمان فرمان‌روايي‌اش رخ داده‌، در اينجا ذكر مي‌شود: پويش نيل عليا،1 به كار بردن يك قطعه زمرد تراشيده به جاي دوربين در سيرك‌،2 حفر ترعه‌اي براي قطع برزخ قرنطه‌3 (كه در سال 68 متوقف ماند).4 حريق بزرگ روم در سال 68. نرون را متهم كرده‌اند كه خودش آن حريق دهشتناك را آغاز كرد تا بر اثر آن بتواند شهر را از نو بسازد. اين را دشوار بتوان باور كرد، ولي مسلم است‌ كه او بازسازي شهر را براساس نقشهٴ بهتري ترتيب داد. او كوشيد تا گناه اين مصيبت را متوجه مسيحيان سازد و بدين سبب بسياري از آنان طعمهٴ مرگ شدند. گناه‌كاري نرون يا مسيحيان‌، يا مسيحي معيني‌، را نمي‌توان اثبات كرد، چون روم در آن زمان شهري سخت قابل‌ اشتعال بود.

سنكا

لوكيوس آنايوس سنكا5 در قرطبهٴ6 اسپانيا در حدود 4 زاده شد و در 65 درگذشت‌. نويسنده‌، فيلسوف‌، رهبر رواقيان روم‌، سياست‌مدار، دانشمند. سؤالات طبيعي‌7 مجموعه‌اي‌ است از سؤالات فيزيكي‌، نجومي‌، جغرافيايي‌، زمين‌شناسي و هواشناسي كه از ديدگاه‌ تم‌گرايي تشريح شده است‌. اين سؤالات به ندرت حاوي چيزي است كه واقعاً بديع باشد، ولي در اثناي قرون وسطي تأثير عظيمي اعمال كرد. بايد توجه خاصي كرد به گزارش او دربارهٴ زلزلهٴ 5 فوريهٴ 63 در كامپانيا كه ويراني زيادي به بار آورد -- كه قديم‌ترين گزارش‌ مشروح از يك زلزله است‌. اين مطلب او را به مطالعهٴ زلزله و آتش‌فشان ره‌نمون شد. او سه نوع‌ لرزش را در زمين‌لرزه تشخيص داد (بالا و پايين جستن‌، خم شدن و لرزش‌).8 سنكا نخستين‌ كسي بود كه اعتقاد به پيش‌رفت معرفت را اظهار كرد (نه پيش‌رفت بشريت‌)، اين عقيده به‌ پيش‌رفت‌، در ادبيات باستان منحصر به فرد است‌. نوشته‌هاي سنكا دربارهٴ هند و مصر و دربارهٴ زلزله گم شده است‌.

1 .در اين باره يادداشت مرا در فقرهٴ ج ببينيد.
2 .تاريخ طبيعي پليني‌، كتاب 37، فصل 16 (زمرد). معلوم است كه نرون نزديك‌بين بوده است‌.
Corinth .3
4 .ترعهٴ جديد كه در 1882 - 1893 ساخته شد، درست همان مسيري را دنبال مي‌كند كه به وسيلهٴ مهندسان نرون طرح شده بود. طول آن 6300 متر است‌.
Lucius Annaeus Seneca .5
Cordova .6
Quaestiones naturales .7
vibratio ,inclinatio ,succussio .8