شرح حال سه قديس‌، نقش جهان‌1، و غيره به شعر، و يك جانورنامه به نثر فرانسه نوشت‌. جانورنامه‌، كه ترجمه‌اي از فيزيولوگوس است‌، براي فيليپ درويي‌، اسقف بووه (1175 ـ 1217)، و نقش‌ جهان براي روبر درويي (وفات‌: 1218) تأليف شده است‌. نقش جهان اقتباس از اثر سولينوس‌ (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ سوم‌)، و تا حدود كمي از نقش جهان هونوريوس معتكف است‌. ظاهراً پيِـر فكر مي‌كرده اولين كسي است كه محصول فكر سولينوس را به خوانندگان فرانسوي عرضه مي‌كند، ولي او در اشتباه بود. چون ترجمه‌اي از آن كتاب توسط سيمون بولونيايي براي بالدوين دوم‌ امير گيز (وفات‌: 1206) صورت گرفته است‌. ترجمه‌ٴ سيمون در دست نيست‌.
آثار پيِـر بي‌نهايت ضعيف است‌، ولي جانورنامه و نقش جهان او نمونه‌اي از نوع معلوماتي‌ است كه در نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ سيزدهم‌، در دسترس خوانندگان فرانسوي بود، و بايد توجه داشت كه‌ آثار او به خاطر همين ضعف‌هايش مورد توجه قرار مي‌گرفت‌. مثلاً جانورنامه‌اش تا سده‌ٴ پانزدهم‌، خواننده داشت‌. با اين همه‌، اين از آخرين جانورنامه‌هاي اخلاقي فرانسه بود، دو جانورنامه‌ٴ ديگر مقارن همان زمان‌، توسط ويليام كشيش و ژرواز اهل (اسقف‌نشين‌) بايو، كه هر دو از تروورهاي‌ نورمان بودند، تأليف شد.

احمدبن خليل‌

شمس‌الدين ابوالعباس احمدبن خليل‌بن سعادة خويي‌. فيلسوف‌، پزشك و فقيه شافعي‌، در 1187 ـ 1188 زاده شد؛ فوراً به تحصيل طب و فقه پرداخت‌؛ پس از تولد پسرش‌، عازم بغداد شد و نزد ابن هبل اقامت گزيد؛ بعدها، نزد علأالدين طاوسي (؟) در همدان و نزد فخرالدين‌ رازي احتمالاً در هرات تحصيل كرد. مثلاً به اظهار خودش كتاب‌هاي زير را خوانده است‌: مسائل‌ حنين‌بن اسحاق‌، مرشد رازي‌، ذخيره‌ٴ ثابت‌بن قره‌2، قانون ابن سينا. وي قاضي‌القضات دمشق شد، و در 1239 ـ 1240، در آن شهر درگذشت‌.
او ينابيع العلوم (اقاليم التعاليم في الفنون السبعة) را تأليف كرد، كه مجموعه‌حكاياتي است‌ درباره‌ٴ معارف هفتگانه‌، يعني تفسير، حديث‌، فقه‌، ادب‌، طب‌، هندسه و حساب‌؛ و رساله‌اي‌ نوشت با عنوان السفينة النوحية في السكينة الروحية، كه با مجموعه‌اي از عقايد گروه‌هاي زير درباره‌ٴ روح آغاز مي‌شود: پزشكان‌، حكما، فلاسفه‌، صوفيه‌، عامه‌؛ سپس به رده‌بندي ارواح مي‌پردازد ــ كه ارواح نباتي پايين‌ترين مرتبه را حائز است‌، آنگاه از وسايل تهذيب روح بحث مي‌كند و به‌ استنتاج شخصي مي‌پردازد، كه شامل تفصيلاتي از شرح حال خود نويسنده است‌.

mappemonde .1
2. ضمن كتابي كه اخيراً G. Sobhy آن را منتشر كرده (قاهره 1928؛ ايسيس‌، ج 13، ص 364 ـ 365) و ماكس مايرهف در ايسيس به نقد آن پرداخته است (ج 14، ص 55 ـ 76، 1930).