تصحيح نهايي‌: پس از نوشتن و بازنويسي اين مطلب از دكتر دو وارد و پروفسور گ‌.گ‌. دِپت‌ از گنت اطلاعات جديدي رسيد كه ناگزيرم يادداشت زير را اضافه كنم‌.1 دِگْريس عقيده دارد صنعت جديد در اسكانيا (جنوبي‌ترين بخش سوئد كه در آن هنگام در دست دانماركيان بود) به‌وجود آمد، بازرگانان اتحاديه‌ٴ هانسايي آن را به زوين در نزديكي بروژ بردند. بدين‌سان پيش از سال 1375 صنعت ماهي شور در فلاندر ايجاد شد. گيليس بوكلس هوگفليه‌اي (در نزديكي‌ بيرفليه‌) در آن نقش فعالي داشت‌. او در سال 1397 درگذشت‌. مقامات فلاندري نخست از آن‌ صنعت پشتيباني نمي‌كردند (1395 ـ 1398) و تنها درحدود سال 1419 بود كه به حمايت از آن‌ پرداختند.

ب‌. بيـزانـس‌

پـولـولـوگـوس‌

در اين بخش به اختصار از چند نوشته‌ٴ معروف بيزانسي مربوط به سده‌ٴ چهاردهم (يا شايد اندكي‌ ديرتر) سخن خواهيم گفت كه به داستان‌هاي جانوران و گياهان مربوط است و ممكن است‌ به‌طور غيرمستقيم مورد توجه محقق تاريخ طبيعي آن زمان قرار گيرد.
1. شايد قديم‌ترين آنها در شكل نهايي‌اش پولولوگوس‌2 باشد كه به نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ چهاردهم‌ مربوط مي‌شود و منظومه‌اي است در 650 بيت‌، شامل داستان‌هاي زير: شاهين شاه‌، همه‌ٴ پرندگان را به عروسي پسرش خواند. آنها خوردند و نوشيدند و شادي كردند، تا اين‌كه دعوايشان‌ شد. موٴلف آن يوناني بوده كه با ادبيات فرانكي‌، يا در هر حال غربي اندك آشنايي داشته است‌. در اين منظومه‌، آن‌قدر نام پرنده ذكر شده كه به‌صورت يك راه‌نماي پرنده‌شناسي درآمده است‌. منظومه داراي هدفي تعليمي و حتي آشكارتر از آن داراي هدفي هجايي است‌. پرندگان مختلف‌ معرف عيب‌هاي گوناگون آدميان‌اند و اوضاع سياسي‌، ديني و قومي امپراتوري بيزانس را به‌ مسخره مي‌گيرند. در آن اشاره‌اي به قطب‌نما شده است (بيت 531).
عنوان پولولوگوس به معني پرنده‌شناس است و به احتمال زياد تقليدي است از فيزيولوگوس‌، جانورنامه‌ٴ مسيحي كه داراي منشأ اسكندراني بود و از محبوبيت زيادي برخوردار شد و از يوناني‌ به بسياري از زبان‌هاي غربي و شرقي ترجمه گرديد. (مقدمه 1، 296).
2. داستان كودكانه‌ٴ چهارپايان منظومه‌اي در 1082 بيت است‌، شبيه منظومه‌ٴ پيشين‌، ولي‌

1. اين اطلاعات جديد در وهله‌ٴ اول از:
(R. Degryse: Oorsprong van het haringkaken in Vlaanderen (Nederlandsche historiebladen l, 201-19, 1938 است‌، كه نسخه‌اي از آن را پروفسور دپت برايم فرستاده است‌.
Pulologos .2