ترجمه‌ٴ سومي را بر مبناي آثار اسكات و ابن‌رشد به نگارش درآورد. در 1260، ويليام موربكي‌ تاريخ و طبقات جانوران را مستقيماً از زبان يوناني ترجمه كرد.
اكنون‌، زمان نگارش شرح‌هاي بيشتر فرا رسيده بود.
دو شرح لاتيني مبتني بر ترجمه‌ٴ مايكل اسكات مربوط به همان ايام است‌، يكي از پدروي‌ اسپانيايي و ديگري از آلبرت كبير. اثر پدرو ظاهراً داراي چندان ارزش علمي نيست‌. برعكس‌، كار آلبرت از مهم‌ترين آثار جانورشناسي قرون وسطاست‌. آلبرت بر نوزده مقاله‌ٴ جانورشناسي‌ ارسطو هفت مقاله‌ٴ ديگر افزود كه شامل اطلاعات وسيعي از مآخذ ديگر بود، و برخي از آنها حاصل مشاهدات خودش بود. فردريك دوم و آلبرت كبير نخستين رهبران پژوهش‌هاي‌ جانورشناسي در قلمرو مسيحيت بودند.
انتقال جانورشناسي ارسطو به جهان عبري نه‌چندان كامل بود و نه سريع‌. عمداً مي‌گويم‌ عبري نه يهودي‌، چون يهوديان اسپانيا و مشرق نيازي به ترجمه از عربي نداشتند. آنان‌ مي‌توانستند متن اصلي آثار ابن‌سينا و ابن‌رشد را بخوانند، و يقين داريم كه آنها را مي‌خواندند، چون دست‌نوشته‌هاي زيادي از آنها با رسم‌الخط عبري داريم‌، و يكي از اينان به نام يهودبن‌ سليمان كُهـِـن طليطلي رساله‌ٴ جامعي به عربي و عبري نوشت كه شامل تهذيب باب‌هاي يازدهم‌ تا چهاردهم جامع ابن رشد بود. شخصي به نام ابوالفرج بن طيب‌1 منتخباتي از جانورشناسي‌ ارسطو به عمل آورد و اين منتخبات مورد استفاده‌ٴ شم ـ طُب‌بن يوسف بن فلقره قرار گرفت‌. بالاخره يعقوب بن ماهر در 1302، خلاصه‌ٴ ابن‌رشد را به عبري ترجمه كرد.2

طب‌

45. اشاره‌هاي مقدماتي‌. برخي اشاره‌ها كه در مورد تمام زمينه‌هاي تعاليم قرون وسطا مي‌توان‌ كرد، در مورد طب با شدت بيشتري صدق مي‌كند. درباره‌ٴ قرون وسطا، به‌دو طريق مي‌توان بد قضاوت كرد: نخست با انتظارات كم‌داشتن و دوم با انتظارات زيادي داشتن‌. اشتباه اول بدان‌ منجر مي‌شود كه قبول كنيم آنچه طبيبان در سده‌هاي دوازدهم و سيزدهم‌، كرده يا نكرده‌اند در خور اعتنا نيست‌، و دومي سبب مي‌گردد تا آن‌چنان پيشرفت بزرگي را متصور شويم و تقدم در كشف‌هاي فراواني را به اين دوره نسبت دهيم كه الزاماً مايه‌ٴ نوميدي‌مان گردد.
اشتباه اول بسيار رايج است‌، ولي به خوانندگان ما نبايد در اين‌باره اخطاري كرد. دومي كمتر

1. M. Steinschneider, Hebraeisch Ubersetzungen, p. 114, 1893.

2. شايد منظور از خلاصه‌ٴ ابن‌رشد، كتاب‌الحيوان‌، خلاصه‌ٴ كتاب‌هاي ارسطو ((درباره‌ٴ اعضاي جانوران‌)) و ((درباره‌ٴ پيدايش جانوران‌)) باشد كه متن عربي آن‌ تاكنون يافت نشده است‌. ¿ دائرةالمعارف بزرگ اسلامي‌، ج 3، ص 563. ــ و.