در Renan, Averroës, 3d. ed., p. 58-79, 1869 (و چاپ‌هاي بعدي‌)، فهرست كاملي از آثار ابن‌رشد آمده است‌؛ اين فهرست شامل آثاري هم مي‌شود كه ما به‌طور غيرمستقيم آنها را مي‌شناسيم (مثلاً از طريق عيون‌ا ﻷٴنباء) و شامل مباحث زير است‌:
1) فلسفه‌: 28 عنوان‌؛ 2) كلام‌: 5 عنوان‌؛ 3) حقوق‌: 8 عنوان‌؛ 4) اخترشناسي‌: 4 عنوان‌؛ 5) دستورزبان‌: 2 عنوان‌؛ 6) طب‌: 20 عنوان‌.1

ابوالعباس سبتي‌

در سبته زاده شد (هم‌چنان‌كه از نسبتش پيداست‌)، در زمان يعقوب المنصور موحدي (فرمانروا از 1184 تا 1199) در مراكش برآمد؛ پس از آن كه همه‌ٴ دارايي خود را ميان فقرا تقسيم كرد در منتهاي نيك‌نامي در آن‌جا درگذشت‌. صوفي و اخترگوي مراكشي‌. از آن‌رو او را ذكر كردم كه‌ ابن‌خلدون در مقدمه‌اش (چاپ دو سلان‌، ج 1، ص 245 ـ 247؛ ج 3، ص 199 ـ 206) شرح‌ مفصلي را به توصيف زيج‌العالم او اختصاص داده است‌. اين زيج كه عبارت از جدول‌هاي‌ جادويي بود، همراه با ساير اسناد اخترگويي براي پيشگويي به كار مي‌رفت‌.

ب‌. مسلمانان شرقي‌

درباره‌ٴ ابن دهّان و مرغيناني ¿ فصل بيست و ششم مربوط به حقوق و جامعه‌شناسي‌.
درباره‌ٴ علي بيهقي ¿ فصل بيست و پنجم مربوط به تاريخ‌نويسي‌.
درباره‌ٴ عبدالرحمن شيرازي ¿ فصل بيست و چهارم مربوط به طب‌.

يحيي سهروردي‌

شهاب‌الدين ابوالفتوح يحيي (يا احمد) بن حَبَش بن اميرك در حدود 1154، در سهرورد نزديك‌ سلطانيه در ناحيه‌ٴ جبال زاده شد؛ در مراغه تحصيل كرد؛ احتمالاً در حصن كيفا، و سپس در بغداد، و در زمان ظاهر (1186 ـ 1216) پسر صلاح‌الدين در حلب برآمد. به‌فرمان ظاهر در 1191، در حلب كشته شد. (به خاطر همين به شيخ مقتول معروف است‌، و مقتول در برابر شهيد به‌كار مي‌رود). صوفي مسلمان كه (دست كم در شرق‌) از بنيانگذاران آيين يا روش تازه‌اي به نام‌ حكمت اشراق بود و پيروانش به اشراقيان موسومند. او كتاب اﻷلواح‌العمادية را در باب‌ بي‌نهايت‌، مطلق و غيره به نام قرا ارسلان امير ارتقي كَيْفا (فرمانروا از 1148 تا 1174) نوشت‌.
مهم‌ترين اثرش به نام كتاب‌الحكمةاﻹشراقية در 1186، تأليف شد؛ كه بيشتر حمله‌اي بود به‌

1 . ¿ مانند ساير موارد كتاب‌شناسي‌.