829 - 830 و 832 - 833 در بغداد و دمشق به رصدهاي نجومي پرداخت‌. يكي از قديم‌ترين‌ رساله‌هاي عربي را در باب اسطرلاب نوشت‌.

يحيي بن ابي‌منصور

ابوعلي يحيي بن ابي‌منصور از نسل ايراني‌1 در خدمت مأمون به سر مي‌برد؛ او در حدود 831 درگذشت و در حلب مدفون شد. منجم ايراني كه به زبان عربي مي‌نوشت‌. در 829 - 830 در بغداد به رصدهاي نجومي پرداخت و كتاب‌هاي متعددي در نجوم نوشت‌. زيجي موسوم به زيج‌ ممتحن مأموني تأليف كرد.
هارون بن علي‌، نوهٴ يحيي‌، متوفي در 900 - 901 در بغداد، هم زيجي پرداخت كه بسيار متداول‌ شد، و ابزارهاي نجومي ساخت‌.2

مروروذي‌

خالد بن عبدالملك مروروذي‌3 در زمان مأمون برآمد. منجم مسلمان‌. از كساني كه در رصد كردن‌ خورشيد، كه در 832 - 833 در دمشق صورت گرفت‌، شركت داشت‌.
پسرش محمد و نوه‌اش عمر هم منجم بودند. شخص اخيرالذكر زيجي ساخت و كتابي در باب اسطرلاب (مسطح‌) نوشت‌.

دينوري‌

فقرهٴ ج را در فصل بعد ببينيد.

فرغاني‌4

ابوالعباس احمد بن محمد بن كثير فرغاني در فرغانهٴ ماوراءالنهر زاده شد، در زمان مأمون برآمد، تا 861 هنوز زنده بود. يكي از بزرگ‌ترين منجماني كه در خدمت مأمون و جانشينانش بودند.
كتاب في حركات السماويه و جوامع علم‌النجوم را نوشت كه در سدهٴ دوازدهم به لاتيني ترجمه شد و در نجوم اروپايي قبل از رگيو مونتانوس تأثير عميقي اعمال كرد. او نظريهٴ بطليموس و مقدار تقديم را تأييد كرد، ولي بر آن شد كه اين تقديم نه تنها در مورد كواكب‌، بلكه در سيارات هم مؤثر

1 .پس از آن كه در خدمت خليفه درآمد، مسلمان شد.
2 .در برخي از ابزارهايش هر درجه به شش قسمت منقسم بود.
3 .مروروذ (يا مرود، به معني مرو كوچك‌) را در خراسان نبايد با مرو ديگري (مرو امروزي‌) در همان ناحيه اشتباه كرد. (اين هر دو امروز در قلمرو افغانستان‌ قرار دارد. - م‌.)
4 .به لاتيني Alfraganus .