به قلم عبدالرحمان بن نصر (دوازدهم ـ 2). مقولات مشابهي (از قبيل مقررات مربوط به‌ كسب و صنعت‌، تقلب و كلاه‌برداري‌) در كتاب الاشاره الي محاسن التجاره از جعفر بن علي‌ دمشقي (دوازدهم ـ 2) و در كتاب المختار في كشف‌الاسرار جوبري (سيزدهم ـ 1)، مورد بحث قرار گرفته است‌.
اين كتاب‌ها تنها من‌غيرمستقيم مورد توجه مورخ علم است (مثلاً از لحاظ مقررات‌ پزشكي‌)، ولي براي محقق حيات اقتصادي و اجتماعي كشورهاي اسلامي ارزش فوق‌العاده‌اي‌ دارند. توجه كنيد كه آنها را در عراق‌، ايران‌، شام‌، مصر و هم‌چنين در اسپانيا مي‌بينيم‌، براي بهتر نشان دادن نوع اطلاعاتي كه در آنهاست‌، در زير فهرست مندرجات معالم القربه را مي‌آورم‌. اين‌ كتاب در 70 فصل به شرح زير است‌؛ 1) شرايط حسبه و وظايف محتسب‌؛ 2) اجراي قانون‌؛ 3) شراب و اسباب طرب‌؛ 4) وظايف و حقوق اهل ذمه‌؛ 5) مراسم تدفين‌؛ 6) معاملات حرام (ربا، سلف‌خري‌، پيش‌فروش كردن‌)؛ 7) امور حرام براي مردان ( از قبيل پوشيدن جامه‌ٴ ابريشم يا آويختن طلا )؛ 8) امور حرام در بازارها؛ 9، 10) اوزان‌، مقياسات مسكوكات‌؛ 11) آردفروش و آسيابان‌؛ 12) نانوا؛ 13) كبابي‌؛ 14) بريان‌پز؛ 15) جگرفروش‌؛ 16) قصاب‌؛ 17) كله‌پز؛ 18) خوراك‌پز؛ 19) قرمه‌فروش‌؛ 20) هريسه‌پز؛ 21) ماهي‌پز؛ 22) لوبياپز؛ 23) حلواپز؛ 24) شربت‌فروش‌؛ 25) داروساز؛ 26)مقررات مشاغل كوچك‌؛ 27) شيرفروش‌؛ 28) بزار؛ 29) دلال‌؛ 30) جولا؛ 31) خياط، پينه‌دوز، قصّـار، كلاه‌دوز؛ 32) حريرباف‌؛ 33) رنگرز؛ 34) نخريس‌؛ 35) كتان‌ريس‌؛ 36) صراف‌؛ 37) زرگر؛ 38) مسگر و آهنگر؛ 39) كفاش‌؛ 40) نعل‌بند؛ 41) دلال برده‌، خانه و حيوان‌؛ 42) گرمابه‌دار؛ 43) سدرفروش‌؛ 44) فصاد و حجام‌؛ 45) پزشك‌، چشم پزشك‌، جراح‌، و شكسته‌بند؛ 46) معلم‌؛ 47) متولي و موٴذن مسجد (موٴذن بايد داراي برخي اطلاعات نجومي باشد)؛ 48) خطيب‌؛ 49) اخترگو و عريضه‌نويس (تركيب آن دو عجيب است‌)1 50) حدود؛ 51) قاضيان و شهود؛ 52) امرا و حكام‌؛ 53) محتسب‌؛ 54) ملاح‌؛ 55) سفالينه‌فروش‌؛ 56) كوزه‌گر و كاشي‌پز؛ 57) سوزني‌؛ 58) دوك‌ساز؛ 59) حنافروش‌؛ 60) شانه‌ساز؛ 61) روغن‌كش‌؛ 62) غربيل‌بند؛ 63) دباغ و مشك‌ساز؛ 64)نمدمال‌؛ 65) پوست‌فروش‌؛ 66) بورياباف‌؛ 67) علاّ ف‌؛ 68) هيزم‌فروش‌؛ 69) نجار، چوب‌بر، سنگ‌تراش‌، آهك‌پز و غيره‌؛ 70) متفرقه‌.
طول فصل‌ها بسيار متفاوت است‌، برخي (50، 51) چندين صفحه و برخي ديگر چند سطر است‌. پيداست كه در آنها زندگي اجتماعي مسلمانان به بهترين صورت نمايش داده شده است‌.

1. تا همين 30 ـ 40 سال پيش‌، در بسياري شهرها، از جمله در تهران (مثلاً در كنار مسجد سپه‌سالار) كساني بودند كه فال مي‌گرفتند، دعا يا عريضه مي‌نوشتند وكتاب رونويسي مي‌كردند. ــ م‌.