در مورد كيمياگري اسلامي يادداشت مرا راجع به جعفر صادق [ع‌] در فقرهٴ ب ببينيد.

فن‌آوري ژاپني‌

در يادداشتم راجع به گيوگي در فقرهٴ ب‌، به شروع كاشي‌كاري در ژاپن و به ساختن پل‌ها و جاده‌هايي كه او مشوق آنها بود، اشاره كرده‌ام‌. قديم‌ترين اين جاده‌هاي ژاپني ناكا - سندو1 بود (كيسو - كائيدو2 هم ناميده مي‌شود، چون تا فاصلهٴ زيادي در امتداد رود كيسو - گاوا قرار دارد)، كه در 702 براي اتصال كيوتو به ادو ساخته شد و طول آن 69 منزل‌3 حساب مي‌شد.
هنگامي كه از پيش‌رفت آيين بودايي در اثناي نيمهٴ اول عصر نارا سخن گفتم‌، از مجسمهٴ عظيم بودا، كه در صحن تو - دائي - جي از معابد كگون - شو، در نارا ساخته شده بود، ذكري كردم‌. ساختمان تو - دائي - جي دائي بوتسو صرفاً از لحاظ هنري و ديني حادثهٴ مهمي نبود، بلكه‌ جنبه‌هاي صنعتي جالبي هم داشت‌.
فرمان احداث دائي بوتسو در 743 از طرف امپراتور شومو صادر شد. مجسمه از صفحات‌ مفرغي لحيم شده به يكديگر ساخته شد. ارتفاع بوداي نشسته بيش از 16 متر است و طول‌ صورتش به تنهايي به 5 متر مي‌رسد؛ بلندي قامت هر يك از دو ملازمش حدود 9 متر است‌.
قالب‌ريزي وسيلهٴ يك نفر از اهالي كره صورت گرفته كه در كوميناكا (ياماتو) اقامت گزيده و به‌ كونيناكا كيمي‌مارو4 موسوم شده بود. كار ساختن مجسمه عملاً در 747 آغاز شد و پس از هفت بار عدم موفقيت‌، در مدت سه سال به پايان رسيد. اين كار مستلزم 986,030,000 پوند5 مس‌، و 870 پوند6 طلاي ناب براي تذهيب صورت آن بود. از چين نمي‌شد طلاي كافي براي اين منظور وارد كرد، خوش‌بختانه در 749 در موتسو مقداري طلا كشف شد. جشن پرده‌برداري‌7 در 752 برگزار شد.

و. جغرافياي ژاپني‌، چيني و لاتيني‌

فودوكي‌

در 713 امپراتريس گمئي‌8 (708 - 714) به همهٴ ايالات ژاپن فرمان داد تا گزارش اوضاع طبيعي‌ را، كه فودوكي‌9 ناميده مي‌شد، به حضورش تقديم كنند. اين فودوكي‌ها نوعي گزارش‌هاي‌ جغرافيايي بود، شامل تعداد شهرها، روستاها، رودها، كوه‌ها، محصولات‌، آداب و رسوم و

Naka-sendo .1
Kiso-Kaido .2
eki .3
Kuninaka Kimimaro .4
5 .برابر 447,657,62 كيلو.
6 .برابر 395 كيلو.
7 Kaigen. = چشم گشودن‌.
Gemmei .8
Fudoki .9