فعاليت بيكن تا حوالي سال 1251، از نوع مدرسي يا جدلي بود. از آن پس‌، انديشه‌ٴ كسب‌ معلوماتي بهتر و عميق‌تر در او نضج يافت‌، و پس از سال‌ها مطالعه‌، سرانجام‌، توانست آن را در آثاري كه در 1266 ــ 1267، به درخواست پاپ تأليف كرده بود بيان كند. اين نقطه‌ٴ اوج زندگي او بود، و يكي از مهم‌ترين تاريخ‌ها در تاريخ تفكر قرون وسطا. بهتر است اول اين آثار را مورد بررسي قرار دهيم‌.
4. آثار سال‌هاي 1266 ــ 1267 ــ بيكن در آغاز سال 1266، به تأليف دايرةالمعارف‌ عظيمي مشغول بود (و از قرار معلوم اين اشتغال چندين سال دوام داشت‌)، به نام مجموعه‌ٴ فلسفي‌ (يا كتاب اصول فلسفه‌) كه شامل چهار مجلد است‌، و از شش علم بحث مي‌كند (از اين‌رو، نام‌ ديگرش كتاب علوم شش‌گانه بود)؛ ج 1، دستور زبان و منطق‌؛ ج 2، رياضيات ؛ ج 3، طبيعيات‌؛ ج 4، مابعدالطبيعه و اخلاق‌. احتمال دارد زماني كه او دعوت كلمنت چهارم را دريافت كرد (دست‌خط پاپ مورخ 22 ژوئن 1266، اين دومين درخواست بود)، تقريباً دريافته بود كه‌ نقشه‌اش بسيار جاه‌طلبانه است‌. امكان دارد موقعي كه دست‌خط مورخ 22 ژوئن بدو رسيد، رساله‌ٴ كبير را قبلاً تكميل كرده بود، يا اين كار مراحل نهايي را مي‌گذراند. به هر صورت آن نقشه‌ٴ مفصل متروك شد، و به جاي آن بيكن چهار رساله نوشت كه در 1268، براي كلمنت چهارم‌ فرستاده شد؛ رساله‌ٴ كبير، رساله‌ٴ صغير، رساله‌ٴ سوم‌، و اندر باب تكثير انواع‌.
رساله‌ٴ كبير در هفت بخش است‌: 1) علل اشتباه‌؛ 2) فلسفه و حكمت الهٰي‌؛ 3) مطالعه‌ٴ زبان‌ها؛ 4) رياضيات (شامل‌، اخترشناسي‌، موسيقي‌، جغرافيا، و غيره‌)؛ 5) علم مناظر (نورشناسي‌)؛ 6) علم تجربي‌؛ 7) اخلاقيات‌.
رساله‌ٴ در باب تكثير انواع‌، احتمالاً پيش از 1266، نوشته شده‌؛ و امكان دارد بخشي از مجموعه‌ٴ فلسفي بوده است‌. نسخه‌اي از آن همراه با رساله‌ٴ كبير براي پاپ فرستاده شد؛ در بخش 8 و 10 دوباره بدان خواهيم پرداخت‌.
رساله‌ٴ صغير هم در حكم مقدمه و هم تكمله‌ٴ رساله‌ٴ كبير است‌، وتنها قطعاتي از آن به جا مانده‌ است‌. در آن اشاره‌هاي بيشتري درباره‌ٴ اخترگويي‌، نكات اصلي رساله‌ٴ كبير، كيمياگري‌، و طب‌ وجود دارد.
رساله‌ٴ سوم هم از نوع رساله‌ٴ قبلي بود، يعني نوعي ذيل بر رساله‌ٴ كبير. در آن از روابط علوم‌ مختلف با يك‌ديگر، فيزيك (خلأ، حركت‌، فضا)، اخترشناسي‌، رياضيات‌، كيميا، و غيره بحث‌ شده است‌.
عقايد بيكن را تقريباً درباره‌ٴ هر موضوعي مي‌توان در رساله‌ٴ كبير و ذيل‌هايش يافت‌. در بخش‌هاي بعدي اشاره‌هاي مكرر بدان‌ها، وبه رساله‌هايي كه ذكر شد، اغلب ضرورت دارد.
5. مسائل مربوط به رساله‌هاي ارسطو ــ بيكن در اثناي اقامتش در پاريس (حدود 1236 ـ