فصل دهم‌

طب‌
(نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ دوازدهم‌)

الف‌. سرافيون صغير يا ابن‌سرايي‌

او را نبايد با سرافيون كبير، يعني يحيي بن سرافيون (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ نهم‌)، اشتباه كرد. پزشكي كه‌ به‌عربي مي‌نوشت‌، و جز اين از او چيزي نمي‌دانيم‌. احتمالاً مسيحي بود. زمان زندگي او فقط بدين‌ترتيب مشخص مي‌شود كه او از ابن وافد (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ يازدهم‌)، كه تا 1074 زنده بود، ذكر كرده‌، و ابن‌بيطار (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ سيزدهم‌) از او؛ احتمالاً در سده‌ٴ دوازدهم مي‌زيسته است‌؛ عجالتاً او را در نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ دوازدهم قرار داده‌ام‌.
او كتاب ادويه‌ٴ مفرده‌اي نوشت كه متن لاتيني‌1 آن از رواج فراواني برخوردار شد. اين كتاب‌ اقتباس خوبي بود از مآخذ بيزانسي و اسلامي‌. عجيب است كه فهرست‌نويسان اسلامي از ابن‌سرابي ذكري نكرده‌اند. گفته شده است كه اين كتاب از عربي ترجمه نشده‌، بلكه در اصل‌ به‌لاتيني نوشته شده‌، و در غير اين صورت از عبري ترجمه شده است‌؛ هر چند اين فرضيه اثبات‌ نشده است‌. اصل اين كتاب به وسيله‌ٴ سيمون يانوئنسيس و با همكاري ابراهيم بن شم ـ طُب‌ (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ سيزدهم‌)، به‌لاتيني ترجمه شد. اين ترجمه‌ٴ لاتيني رواجي فراوان يافت و چنان‌ اصل عربي آن را تحت‌الشعاع قرار داد كه اصل كتاب ناشناخته ماند. با اين‌همه‌، قسمتي از آن به‌ صورت نسخه‌ٴ خطي عربي در دست است‌؛ هم‌چنين يك ترجمه‌ٴ عبري آن وجود دارد كه از عربي‌ برگردانده شده است‌، نه از لاتيني‌.

De medicamentis simplicibus, De temperamentis simplicium.1