ـ 1702. ممكن است كره‌هاي زيادي مقدم بر كره‌ٴ موجود در لنينگراد باشد، ولي بعيد است كه‌ تعداد كره‌هاي قديم (مقدم بر سال 1300)، زياد باشد.1

محي‌الدين مغربي‌

محي‌الدين يحيي‌بن محمدبن ابي‌شُكر مغربي اندلسي‌. رياضيدان و اخترشناس مسلمان‌ اسپانيايي چندي در شام و سپس در مراغه برآمد. او از اخترشناسان اصلي‌2 آن رصدخانه نبود، بلكه بايد اندكي پس از تأسيس آن (1259)، بدان‌جا رفته باشد، چون مي‌گويند او مهمان هلاكو بود كه در 1265، درگذشت‌، و ظاهراً محي‌الدين در 1264 ـ 1265، مشغول رصد بوده است‌. زمان و مكان وفات او معلوم نيست‌.3 احتمالاً پس از نصيرالدين (وفات‌: 1274) زنده بود. در مراغه با ابوالفرج ملاقات كرد، ولي او دفعات مختلف از 1268 تا 1286، در آن جا بود.
آثار او را به‌ترتيب زير مي‌توان ذكر كرد: 1) هندسه و مثلثات‌؛ 2) تهذيب آثار يوناني‌؛ 3) تقويم‌؛ 4) اخترگويي‌؛ 5) اسطرلاب‌.
1) هندسه و مثلثات ــ 1) كتاب شكل‌القطاع كه احتمالاً مهمترين تأليف اوست‌. پس از شكل‌القطاع نصيرالدين ( ¿ شماره‌ٴ 18 آثار او) و تا حدي براساس آن تأليف شده است‌. با اين‌ همه‌، داراي پيش‌رفت‌هاي اصيلي است‌، مثلاً دو راه حل براي قضيه‌ٴ جيب زاويه‌ٴ قائمه‌ٴ كروي داده‌ شده‌، كه يكي با راه‌حل نصيرالدين فرق دارد؛ بعداً اين قضيه به ساير مثلثها تعميم داده شده است‌.
2) تحرير آثار كلاسيك يوناني ــ 2) اصول اقليدس‌4.
3) مخروطات آپولونيوس با مقدمه‌اي مختصر.
4) اُكَر ثاوذوسيوس‌.
5) اشكال الكُريّة منلاوس‌. بايستي هم‌زمان با شكل‌القطاع فوق‌الذكر تأليف شده باشد.
6) خلاصة المجسطي‌، به خواهش ابوالفرج در مراغه تأليف كرده‌، بر آن ذيلي ساخته براساس‌ رصدهاي اخير، و بعد تمام آن را به كتاب‌خانه‌ٴ ابوالحسن علي‌بن محمدبن حسن طوسي پسر و جانشين نصيرالدين اهدا كرده است‌. بنابراين خلاصه پس از 1274، در مراغه تأليف شده است‌.
در خلاصه محاسبه‌ٴ جديدي از مقدار ميل دايرةالبروج ديده مي‌شود كه در 1264، در مراغه به‌ دست آمده وبرابر است با '30 °23 (مقدار حقيقي در 1250 برابر با "19 '32 °23 بوده‌).

1. جلال‌الدين طهراني از كره‌ٴ فلكي موجود در موزه‌ٴ معارف تهران به تاريخ 535 (1142)، خبر مي‌دهد و از كره‌ٴ ديگري متعلق به خودش به تاريخ 650 (1252). گاه‌نامه‌، 1311، ص 105. ــ م‌.
2. در بخش 6، يادداشت مربوط به نصيرالدين ذكر شده است‌.
3. وفات‌: 682 (1283 م‌) در مراغه‌. احوال و آثار نصيرالدين‌. ــ م‌.
4. در آثار او تحرير يا تهذيب اصول اقليدس ديده نشد. ــ م‌.