بوده‌است‌. آيا اين رساله‌ٴ اسطرلاب همان متني است كه رابرت چستري (دوازدهم ـ 1) در سال‌1147 در لندن به لاتيني ترجمه كرد؟
او رساله‌اي هم در دستور زبان‌، شرحي بر سِفِر هَه ـ شِم ابراهيم‌ابن عزرا (كه در اِفِسُس انجام‌ گرفت‌)، مناجات‌هاي منظوم و تفسيري بر تورات نوشت و در آن به قرائيه تاخت‌. قرائيه در رساله‌ درباب روزه‌، تأليف الياس بن موسي بِشيظي ادرنه‌اي (1420 ـ 90)، به دفاع از خويش و رد او پرداختند.

3 ـ الف‌. ترجمه از لاتيني به عبري

موسي رُكاموري

موسي‌بن سموئيل اهل رُكامور (گار1). پزشك يهودي لانگدوكي و مترجم لاتيني به عبري‌. در آوينيون‌، طليطله (؟) و اشبيليه برآمد. در حدود سال 1358 مسيحي شد و خود را ژان آوينيوني‌ ناميد.
او پيش از مسيحي‌شدن شعري در 62 بيت در رد شِمَريه بن الياس اقريطي (چهاردهم ـ 1) نوشت‌.
در سال 1359 ـ 1360 هنگامي كه در اشبيليه بود، زنبق پزشكي برنار گوردوني را به عبري‌ ترجمه كرد. وي تا حدودي ترتيب كتاب را تغيير داد و ترجمه‌اش از جهاتي با ترجمه‌ٴ يكوتيل بن‌ سليمان كه در سال 1387 انجام داد، فرق دارد.
او دو كتاب طبي به لاتيني نوشت‌، كه ظاهراً متن اصلي هردو گم شده‌، ولي ترجمه‌هاي‌ اسپانياييشان در دست است‌. اولي رساله‌اي درباب فصد است و دومي رساله‌اي به نام طب‌ اشبيلي‌، كه در آن از آب‌وهواشناسي طبي اشبيليه‌، بهداشت‌، وظايف‌الاعضا، روان‌شناسي و مرگ‌ومير بحث كرده است‌. درمورد مكان‌شناسي و بوم‌شناسي پزشكي‌، طب اشبيلي پس از بحث طبي بنيامين تودلايي (دوازدهم ـ 2) و كتاب مجهول‌الموٴلف پزشكي شاهانه‌ٴ كاستيل‌، سومين اثر پزشكي در اين زمينه است‌.2
طب اشبيلي در 69 فصل است و در آن موٴلف از موضوعاتي بحث مي‌كند، از قبيل هوا به‌طور كلي‌، هواي اشبيليه‌، تفاوت آب‌وهواي نقاط مختلف شهر، اقسام غذاها. آنگاه‌،

1. Gard

2. اين كتاب اثر موٴلف ناشناسي ـ يهودي‌؟ ـ است كه در اواخر سده‌ٴ سيزدهم در طليطله مي‌زيست‌. البته او را براي معالجه‌ٴ فرناندوي جوان‌، پسر سانچوي‌ چهارم‌، فراخوانده‌بودند (فرناندو در سال 1285 زاده‌شد و از سال 1295 تا 1312 پادشاه كاستيل و ليون بود). آن رساله در يك مقدمه و ده مقاله است (نسخه‌ٴ كتاب‌خانه‌ٴ اسكوريال‌).