و به‌هر حال‌، داراي عناصر زرتشتي همراه با عناصر فراوان ديگر است ــ آشوري‌، نسطوري‌، مانوي‌، اسلامي و غيره‌؛ گاهي آن‌را نوعي بدعت در اسلام مي‌دانند، كه به‌كلي نادرست نيست‌، ولي موجب اشتباه مي‌شود. قبايل يزيدي در كردستان‌، ارمنستان‌، و قفقاز زندگي مي‌كنند. اغلب‌ آنان را شيطان‌پرست مي‌نامند، ولي اين گمراه‌كننده است‌؛ آنان براي فرونشاندن خشم و شرارت‌گري شيطان نذر و نياز مي‌كنند. از ذكر نام شيطان پروا دارند، از وي با عنوان ملك طاوس‌ نام مي‌برند. به‌بقاي روح معتقدند و ختنه و غسل تعميد هر دو را به‌جاي مي‌آورند. كتابي مقدس‌ به نام اليَلْوَه [الجَلْوة] دارند.
قديس ملي آنان شيخ عدي (عدي بن مسافر بن اسماعيل اموي شامي هَكّاري‌) از صوفيان‌ مسلمان است كه در نزديكي بعلبك زاده شد. او مذهبي ايجاد كرد كه به نامش عدَويه خوانده‌ شد، در ناحيه‌ٴ كوهستاني بادْري در نزديكي موصل اقامت گزيد، و در 90 سالگي در حدود 1162، در همان‌جا درگذشت‌. يگانه شهر يزيدي در پيرامون مقبره‌ٴ شيخ عدي پديد آمد و به‌نام او موسوم شد. جاده‌اي كوهستاني آن را به موصل متصل مي‌كند.

د. بودايي‌

چيني‌

¿ يادداشت اين‌جانب درباره‌ٴ فا يون در فصل بيست و هفتم مربوط به زبان‌شناسي‌.

ژاپني‌

در نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ دوازدهم رونين‌، نخستين مذهب بومي ژاپن را به نام نمبوتسوشو تأسيس كرد. مذهب بعدي‌، به نام جودو ـ شو (زمين پاك يا مذهب بهشتي‌) در 1175، به وسيله‌ٴ گنشو پديد آمد. هر دو مذهب آميدايي بود؛ ولي مي‌توان گفت اين مذهب دومي بود كه اصول آميدايي را در ژاپن معرفي كرد، زيرا با كاميابي فراوان همراه بود، حال آن كه مذهب اول در برابر آن گمنام ماند. معني مذهب آميدايي اين است كه همه چيز مربوط به لطف خدا (آميدا) است‌، و ازاين‌رو، منشأ رستگاري ايمان به اوست‌.
گنكو يا هونن ـ شونين‌1 در 1133، در ولايت ميماساكا زاده شد، و در دير تندائي هيئي ـ ذن‌ تحصيل كرد. در 1212، در معبد چيون ـ اين‌2 در كيوتو، كه خود آن را تأسيس كرده بود، وفات‌ يافت‌. پس از مرگ به انكو ـ دائيشي ملقب شد.
مقارن سال 1917، از مجموع 72191 معبد، 8371 معبد به پيروان مذهب جودو تعلق داشت‌.

Genku, Honen-Shönin .1
Chion-in .2