كه دو تأليف طبي (كُنّاش‌، مجمع‌القوانين‌) به زبان سرياني دارد. يكي در 12 مقاله و ديگري در 7 مقاله‌. دومي توسط نويسندگان متعددي به عربي و توسط ژرار كرمونايي به لاتيني ترجمه شد كه در دورهٴ قرون وسطي رواج زيادي يافت‌. آخرين مقاله‌اش دربارهٴ ترياقات است‌. ابن سرافيون براي فصد اهميت زيادي قايل است و دستورهاي دقيقي براي انتخاب رگ‌هايي كه بايستي گشوده شود، مي‌دهد.

رازي‌1

ابوبكر محمدبن زكريا رازي مقارن نيمهٴ سدهٴ نهم در ري زاده شد، در ري و بغداد پرآوازه گشت در 923 - 924 درگذشت‌. پزشك‌، فيزيك‌دان‌، كيمياگر. بزرگ‌ترين پزشك باليني‌2 در اسلام و قرون‌ وسطي‌. نظريهٴ جالينوس را با معلومات وسيع خويش و حكمت بقراطي حقيقي توأم ساخت‌. معلومات شيميايي خود را در طب به كار برد، و او را بايد نياي پزشك - شيمي‌دانان دانست‌. كتاب الحاوي مهم‌ترين آثار متعدد اوست كه دايرةالمعارف طبي عظيمي است حاوي گزيده‌هاي‌ زيادي از مؤلفان يوناني و هندي و مشاهدات خودش‌؛ كتاب الطب المنصوري تأليف كوچك‌تري‌ در ده مقاله‌، كه بيشتر مبتني بر علوم يوناني است‌؛ و بالاخره كتاب الجَدَري و الحصبه‌، كه‌ قديم‌ترين توصيف آبله و شاه‌كار طب اسلامي است‌. كارهاي متعددي در زمينهٴ بيماري‌هاي زنان‌، مامايي و جراحي چشم را مي‌توان در آثار او پي‌جويي كرد.
او تحقيقاتي در وزن مخصوص به وسيلهٴ تعادل مايعات انجام داد كه خود آن را الميزان‌ الطبيعي ناميد. رساله‌هاي متعددي در شيمي بدو منسوب است‌، و يكي از آنها (به نام‌ سِفْرالاسرار 3 ، كه صحت انتسابش مسلم نيست ؟) حاوي فهرستي از 25 ابزار شيميايي است‌.
براي طبقه‌بندي اجسام شيميايي هم كوشش‌هايي كرد.

يعقوب ابن اخي حِزام‌

ابويوسف يعقوب ابن اخي حزام در زمان خلافت معتضد (892 تا 902) در بغداد برآمد. ميرآخور خليفه‌، رساله‌اي در سواركاري نوشت به نام كتاب الفُرُوسيه‌، حاوي اشاراتي به بيطاري‌، كه نخستين اثر عربي در نوع خودش بود.

حنين بن اسحاق‌4

ابوزيد حنين بن اسحاق عبادي‌5 در 809 - 10 [194 ه. ق‌] در حيره زاده شد؛ در جندي‌شاپور و

Rhazes .1
clinician .2
Arcandorum liber .3
Joannitius .4
5 .نسبتش مشتق از عباد است‌، وعباد نام قبيله‌اي است از اعراب مسيحي ساكن حوالي حيره‌.