اودوي كلوني‌1

قديس اودو در 879 در ايالت فرانسوي من‌2 زاده شد؛ در 943 درگذشت‌. دومين رهبان كلوني از 927 تا دم مرگ‌؛ سازمان‌دهندهٴ واقعي اين مؤسسه‌، كه تحت رهبري او مركز فرهنگي عظيمي‌ شد. به ايتاليا رفت و صومعه‌هاي بنديكتي‌، از جمله صومعهٴ قديس بنديكت‌، مونته كاسينو و سوبياكو را واداشت تا اصلاح كلوني را بپذيرند. در حدود 926 گفت‌وگوهايي در فن موسيقي‌3 و كتاب غنايم‌4 را نوشت‌. ممكن است او مؤلف قواعد رئيس اودو رهبان دير 5 باشد. گرچه اين اثر مهم‌ به احتمال زياد از سدهٴ دوازدهم است‌.

كلام اسلامي‌

راجع به طبري يادداشت مرا در فقرهٴ ط در زير ببينيد.

اشعري‌

ابوالحسن علي بن اسماعيل اشعري در 873 - 874 در يكي از قديم‌ترين خانواده‌هاي عرب بصره‌ زاده شد، در بغداد برآمد، در 935 - 936 درگذشت‌. متكلم عرب‌. نخست معتزلي بود، در 913 به‌ اهل سنت و جماعت گرويد، و از آن پس تمامي مساعي خود را مصروف عقلايي كردن و دفاع از دينش كرد. او شافعي بود و به همين دليل نفوذش در ممالك شافعي و مالكي بيشتر بود، و دشمني حنبليان را برانگيخت‌. گرايش او در اصل گرايشي معتدل بود. او را مي‌توان باني آيين‌ مدرسي اسلامي دانست‌. وحدت كلامي و راست‌كيشي سنتي را از نو تثبيت كرد، ولي موفقيت‌ عقايد او نشانهٴ پايان آزادي فكر و تحقيق در اسلام است‌. ا. گ‌. براون ويرانگري نفوذ او را با چنگيز و هلاكو برابر مي‌نهد!6 اين مبالغه است‌، ولي پيروزي سنت هميشه شكستي براي روح علمي‌ -- و اساساً سنت‌شكني -- محسوب شده‌. اشعري بي‌شك بزرگ‌ترين متكلم اسلام پيش از غزالي بود.

ج‌. زمينهٴ فرهنگي در يهوديت و اسلام‌

قرائيه‌

داود بن مروان‌

داود بابلي‌، ابوسليمان‌، مُقَمًص (يا مِقْمَص‌) رقّي‌، در سده‌هاي نهم و دهم در بابل برآمد. فيلسوف‌

Odo of Cluny .1
Maine .2
Dialogus de musica arte .3
Liber occupationum .4
Regulae Domini Oddonis super abacun .5
6 .تاريخ ادبيات فارسي (ج 1، ص 280، سال 1908).