آغاز شد، در سال 1007 در زمان حاكم بن عزيز (996 تا 1020) به‌اتمام رسيد و به‌نام او به زيج‌ حاكمي موسوم شد.1 اين زيج حاوي كسوف‌ها، اقتران‌ها، اصلاح اقدار قديم و جديد كواكب‌ ثابته (ازجمله ميل دايرةالبروج '53 °23 ؛ طول اوج سالانهٴ خورشيد '10 °86 ؛ اختلاف منظر خورشيدي از '3 به '2 تقليل يافته‌؛ تقديم "51/2؛ هيچ اشاره‌اي به حركت ((اقبال و ادبار ((اعتدالين‌2 وجود ندارد)؛ و گزارشي دربارهٴ اندازه‌گيري زمين به فرمان مأمون (نك نيمهٴ اول سدهٴ نهم‌).
هرچند سهم وي در هندسه اهميتي كم‌تر از ابوالوفا دارد، با اين حال درخور توجه است‌. او مسائل متعدد هيئت را به وسيلهٴ تصويرهاي متعامد3 حل كرد. نخستين فرمول جمع تفريقي‌4 را معرفي كرد كه پيش از ابداع لگاريتم ارزش فراواني داشت‌، يعني معادل
cosα‌ cosβ = 1/2[cos(α - β) +cos(α + β)] :1 . مقدار تقريبي‌

sin 1° = 1/3*8/9 sin(9/8)°+2/3*16/15 sin(15/16)° :2‌

رصدخانهٴ ابن يونس بخشي از دارالحكمه بود كه توسط فاطميان در قاهره ايجاد شد. اين‌ مؤسسه را كه از 1005 تا پايان سلسلهٴ فاطمي (1171) دوام يافت‌، بايد دومين فرهنگستان علوم‌ اسلامي شمرد، كه اولين آن تقريباً دو قرن پيش به وسيلهٴ مأمون در بغداد تأسيس شده بود.

ابن هيثم‌

يادداشت مرا در فقرهٴ فيزيك (د) در زير ببينيد.

رياضي‌دانان اسلامي مشرق‌
كوشياربن لَبّان‌

ابوالحسن كوشياربن لَبّان بن باشَهْري جيلي (گيلاني‌) در حدود 971 تا 1029 برآمد؛ احتمالاً عمدهٴ كارهايش در آغاز سدهٴ يازدهم صورت گرفت‌. رياضي‌دان و منجم ايراني كه به عربي‌ نوشت‌. به نظر مي‌رسد سهم چشم‌گيري در تعالي مثلثات داشته است‌، مثلاً مطالعات ابوالوفا را در مورد تانژانت ادامه داد و در زيج خويش اهميت زيادي براي آن قايل شد. مهم‌ترين اثرش الزيج‌

1 .تاريخ اين جدول‌ها 1007 است‌، ازاين‌رو ابن يونس را در اول سدهٴ يازدهم قرار داده‌ام‌.
2 trepidation. ، ظاهراً منظور مؤلف نوسان ظاهري مدار ماه است‌؟
orthogonal projections .3
4 Prosthapheretical. ، از لغت يوناني Prostesis به معني جمع Apheieesis به معني تفريق گرفته شده‌.