كه از سال 1308 تا 1312 فرمان مي‌راند، مجمعي از بيست و نه اديب تبتي‌، مغولي‌، چيني و آسياي مركزي فراهم آورد تا موضوع را مورد مطالعه قرار دهند و متن‌هاي تبتي را با اصل‌ سانسكريتي و ترجمه‌ٴ چيني آنها مقابله كنند.1
كار اين مجمع كه درحدود 1310 تشكيل شد، احتمالاً با مساعي دو عالم ((غربي‌)) تسهيل‌ شده بود، فاگسپا (سيزدهم ـ 2) و شاگردش شاـ لوـ پا (نانجيو ص 457، 1883؛ با گچي ص 611 ـ 612، 1938). فاگسپا در سال 1239 در تبت زاده شد، در سال 1253 يك اجلاس ديني در قراقوروم تشكيل داد و قوبيلاي را به دين بودا درآورد. در سال 1269 نوعي خط مغولي ابداع‌ كرد. او سه رساله ظاهراً به سانسكريتي نوشت (نانجيو شماره‌هاي 1137، 1320؛ با گچي ص‌612، شماره‌ٴ 2). در سال 1279/1280 درگذشت‌. شاـ لوـ پا درحدود 1258 زاده شد و از سال‌1311تا هنگام مرگش در سال 1314 در پكن كار كرد؛ او دست‌كم يكي از آثار استادش را به‌ چيني ترجمه كرد (نانجيو، شماره‌ٴ 1320). پنج اثر خود او در چاپ‌هاي اخير تريپيتاكا وجوددارد.
احتمال دارد شاـ لوـ پا در ترجمه از تبتي به مغولي يا تهيه‌ٴ مقدمات آن شركت داشته است‌. ولي الفبايي كه فاگسپا از الفباي تبتي اقتباس كرده بود به‌كار نرفت‌، چون نارسا بود و جايش را به‌ الفباي ديگري داد كه از الفباي اُيغوري اقتباس شده بود. براي ترجمه‌ٴ تازه‌اي كه از حدود 1310 آغاز شد، خط جديد مغولي به‌نام نُمُوا گِرِل به‌كار رفت‌. مجموعه‌اي از آن ترجمه‌2 در صومعه‌ٴ پائوشنگ در موكدن نگه‌داري مي‌شود، همان نسخه‌اي كه سلسله‌ٴ منچو از يكي از بازماندگان‌ امپراتوران مغول گرفته بود. اين خط مغولي امروز هم به‌كار مي‌رود. در سال 1599 نورهاچو (امپراتور 1616 ـ 1627 با نام تئين مينگ‌، موٴسس واقعي دولت مينگ‌) خط منچو را از روي آن‌ خط ايجاد كرد. نك (مقدمه ج 2، 1092، 1992)، كولينگ (ص 323، 402، 1917)، هومل‌ (ص 594 ـ 599، 1943).

1. دعوت آن مجمع را قبلاً به خود قوبيلاي نسبت مي‌دادند (مقدمه 2، 1578). اينك معلوم شده آن مجمع به دعوت وو تسونگ تشكيل شد. در مورد اين‌ مطلب و ساير مطالب اين بخش مرهون دكتر هومل (نامه‌ٴ مورخ 29 نوامبر 1940) هستم‌.
2. نمي‌دانم آن ترجمه كامل است يا تا چه حد انجام شده‌. با توجه به حجم عظيم تانجور و كانجور، مشكل بتوان باور كرد در فاصله‌ٴ حدود 1310 تا سقوط سلسله‌ٴ يوان در سال 1368 تمام آن ترجمه شده باشد. ولي‌، دكتر هومل در پاسخ ترديدم نوشت (نامه‌ٴ 6 دسامبر 1940): ((تنها يك پاسخ ممكن وجود دارد: مي‌دانيم صدها عالم در چنين كارهايي همكاري داشتند و آثاري در همين مقياس در سه يا چهار سال به انجام رسيده است‌. مثلاً، دايرةالمعارف بزرگ يونگ ـ لو تاـ تي‌يِن شامل 11095 مجلد پاك‌نويس شده در فاصله‌ٴ سال‌هاي 1403 و 1407 تأليف شد. اين‌كار علاوه‌بر مديران‌، داراي 147 دست‌يار بود و گفته شده 2169 نفر روي آن كار كرده‌اند.))