جرالد ويلزي تا حدود 1223، زنده بود؛ و در اين دوره‌، هم تاريخ‌هايي را كه نوشته بود مورد اصلاح و تجديدنظر قرار داد. جرويس تيلبري در حدود 1211، تاريخ امپراتوري اوتو را براي‌ اوتوي چهارم تأليف كرد. جرويس اهل كانتربري هم تاريخ انگليس و تاريخ كانتربري را تأليف‌ كرد. اندكي بعد، راجر وندووري مقيم سنت آلبانز يك تاريخ عمومي نوشت‌. راجر مورخ بزرگي‌ نبود، ولي زمينه را براي كار جانشينش مَتيو پاريس‌، فراهم ساخت‌.
5.اسكانديناوي‌. دو تن از بزرگ‌ترين مورخان در شمال اروپا مي‌زيستند، ساكسوي نحوي در دانمارك و اسنوري استورلوسون در ايسلند. ساكسو به لاتيني نوشت تا كتابش براي فضلاي‌ ساير نقاط اروپا هم قابل استفاده باشد. از اين‌رو در ميان آنان كاملاً رواج يافت‌. اين كتاب براي‌ تحقيق در منشأ مردم دانمارك داراي ارزش بي‌مانندي است و شامل مطالب زيادي است كه براي‌ نخستين بار اظهار شده‌، از جمله اشاره‌اي به گورهاي پيش از تاريخ‌.
آثار اسنوري به زبان ايسلندي بود و تا بيش از چهار سده‌، در خارج از اسكانديناوي ناشناس‌ ماند. از اين‌رو تأثير آنها در قرون وسطا، جز در اسكانديناوي محسوس نبود. با اين همه‌، اهميت‌ ذاتي آنها بسيار زياد است‌. اسنوري كاري را كه آري فرودي پُرگيلسُن آغاز كرده بود به صورتي‌ عالي دنبال كرد و مي‌توان او را از بنيانگذاران ادبيات و تمدن ايسلند شمرد.
6. آلمان‌. آرنولد لوبكي اثر هلمولد را در زمينه‌ٴ شرح پيش‌رفت استعمار آلمان در مناطق‌ اسلاوني دنبال كرد.
تاريخ جهان ساكس به زبان آلماني سفلا نوشته شده و شامل رويدادهاي جهان تا 1225، و پس از آن‌، است‌. قبلاً آن را از آيك رپگووي مي‌دانستند. اين قديمي‌ترين اثر تاريخي در نوع‌ خود، به نثر آلماني‌، است‌.
7. ساير آثار لاتيني‌. يكي از قديمي‌ترين تاريخ‌هاي لهستان را وينسنت‌، كراكويي‌، تأليف كرد. هنريك لتونيايي كه شاهد عيني رويدادهاي زيادي بود يا مي‌توانست اطلاعات مستقيمي درباره‌ٴ آنهابه دست آورد، تاريخ ليووُنيا را به لاتيني نوشت‌.
8 . بيزانس‌. در هنگامي كه آن همه آثار تاريخي به لاتيني تأليف مي‌شد تنها يك تاريخ يوناني‌ در خور ذكر است كه نيكتاس آكوميناتوس نوشت‌. اين كتاب شامل گزارشي از فتح قسطنطنيه‌ است و در مقايسه با آثار لاتيني داراي ارزش زيادي است‌.
9. ارمنستان‌. ايوان واناگان به دست مغول اسير شد ولي پس از مدتي‌، آزاد گشت‌. وي‌ صومعه‌ٴ خوراناشات را بنيان نهاد و باقي عمر خود را در آن گذراند. او تاريخ فتوحات مغول را نوشت كه بدبختانه بيشتر آن گم شده است‌.
10. سرياني‌. سليمان بصري مطران نسطوري‌، مجموعه‌اي از حكايت‌هاي تاريخي و ديني‌ تأليف كرد به نام كتاب زنبور عسل‌.