تئودوريك بورگونيايي‌1

پزشك ايتاليايي‌. پسر و شاگرد اوگوي بورگونيايي‌. در 1205، در لوكا زاده شد؛ در شب عيد ميلاد 1298، در بولونيا، درگذشت‌.
وي در سلك راهبان دومينيكي درآمد. زنداني اينوسان چهارم (پاپ از 1243 تا 1254) بود، اسقف بيتونتو (باري دل پوگلي‌)2 از 1262 تا 1266، كه در اثناي اين دوره در لوكا مقيم بود، اسقف چرويا3 (نزديك راونا) از 1266 تا 1298، كه مقرش در بولونيا بود.
آثار او به نام‌هاي تصعيد ارسنيك‌4 و درباره‌ٴ زاج و نمك‌5 مفقود شده است‌.
يكي از رساله‌هاي او در باب بيطاري‌6 به زبان‌هاي لاتيني‌، ايتاليايي و كاتالونيايي در دست‌ است‌. رساله‌اي در باب بازداري به زبان كاتالونيايي موجود است‌.
مهم‌ترين تأليف او رساله‌اي در جراحي‌7 است كه آن را در حبس اينوسان چهارم‌، و بنابراين‌ احتمالاً پيش از نيمه‌ٴ سده‌ٴ سيزدهم‌، تأليف كرده است‌. هنگامي كه اسقف بيتونتو (1262 ـ 1266) بود تحرير تازه‌اي از آن فراهم ساخت و آن را به آندرياس اسقف بلنسيه (اسقف از 1248 تا 1279)، تقديم كرد. شايد اين اوضاع دليل وجود يك ترجمه‌ٴ كاتالونيايي عالي از آن رساله‌ باشد (هم‌چنين ترجمه‌ٴ كاتالونيايي ساير آثار او). هم‌چنين‌، ترجمه‌هايي به اسپانيايي‌، ايتاليايي‌، فرانسه‌، انگليسي‌، آلماني و دست كم يك ترجمه‌ٴ عبري در دست است‌؛ يك ترجمه‌ٴ عبري ظاهراً از اسپانيايي (يا كاتالونيايي‌؟) برگردانده شده است‌.
وي روش پدر خود را در زمينه‌ٴ معالجه‌ٴ جراحت‌ها بدون چرك كردن توسعه بخشيد و آنها را با شراب شستشو داد. در استفاده از اسفنج بيهوشي براي ايجاد تخدير اصلاحاتي به عمل آورد، ولي استفاده از آن به مدت‌ها قبل‌، دست كم به سده‌ٴ نهم و شايد دوره‌ٴ هلنيستي‌، مربوط مي‌شود8. تئودوريك به استفاده‌ٴ دقيق از املاح جيوه در بيماري‌هاي پوستي پرداخت و سيلان بزاق را در اين مورد بررسي كرد.
در مورد نسبت تئودوريك و اوگو ترديدهايي وجود دارد. مسلم است كه تئودوريك جراح شاگرد اوگو بوده‌، ولي چندان مسلم نيست كه پسر او و اهل بولونيا باشد. در ضمن يك بحث انتقادي (ل‌. كارل‌) گفته شده كه تئودوريك اصلاً ايتاليايي نبوده‌، بلكه كاتالونيايي بوده است‌. اين مطلب اثبات‌ نشده است ولي وجود آثار او را به زبان كاتالونيايي مي‌توان به طريق ديگري توجيه كرد.

Theodoric Borgognoni, Theodorico Borgognoni, Theodoricus Cerviensis .1
Bitonto (Bari delle Puglie) .2
Cervia .3
De sublimatione arsenici .4
De aluminibus et salib.us .5
Practica equorum .6
Cyrurgia .7
Karl Sudhoff in Archiv fur Geschichte der Medizin, vol. 13, p. 127, 1921 .8