ـ در باب نبض‌1 (380 بيت‌). آن هم كتاب درسي رايجي بود.
3ـ دستور و خواص داروهاي مركب‌2 (4663 بيت‌). اين قرابادين در حدود 1195، تأليف شده‌ و خيلي كمتر از دو كتاب سابق‌الذكر معروف است‌، زيرا آنها مايه‌ٴ شهرت و نفوذ ژيل بوده است‌، حال آن كه اين يكي بيشتر تحت‌الشعاع دو تأليف قديمي‌تري قرار گرفت كه از آنها اقتباس شده‌ بود، يعني قرابادين نيكولا، و كتاب جامع ماتايوس پلاتياريوس‌.
4ـ ره‌توشه‌3 (2358 بيت‌)، رساله‌اي در باب آسيب‌شناسي كه داراي منشأ جالينوسي است‌.
5ـ قيافه‌شناسي‌،4 منظومه‌ٴ كوتاهي كه غالباً آن را بخش چهارم ره‌توشه مي‌شمارند. سنت اين‌ منظومه را مي‌توان در كتاب قيافه‌شناسي ارسطوي دروغين‌، رساله‌ٴ پولمون لاذقي (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ دوم‌)، آدامانتيوس (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ چهارم‌) و غيره جستجو كرد؛ سنتي كه در قرون وسطا، اقبال‌ عظيمي يافت‌.
6ـ منظومه‌ٴ طنزآلودي (در 5929 بيت‌) درباره‌ٴ ضعف‌ها و بيكارگي‌هاي كشيشان‌.5 ژيل مسيحي‌ موٴمني بود؛ اين كشيشان بد هستند كه او از آنها انتقاد مي‌كند، نه خود كليسا.

و. لاتين (غيرسالرنويي‌)

درباره‌ٴ ژرار كرمونائي‌، ماركوس طليطلي‌، و بورگونديوي پيزايي ¿ فصل شانزدهم مربوط به‌ مترجمان‌.
درباره‌ٴ هيلدگارد ¿ فصل هجدهم مربوط به زمينه‌ٴ فلسفي‌.
درباره‌ٴ پير پرخوار ¿ فصل بيست و پنجم مربوط به تاريخ‌نويسي‌.

ز. ارمنستان‌

مخيتار هري‌6

پزشك ارمني‌، در هر، واقع در ارمنستان ايران (يعني آذربايجان‌) زاده شد؛ در بغداد(؟) تحصيل‌ كرد؛ در حدود 1184، در ارمنستان كيليكيه برآمد. بسيار باسواد بود، و يوناني‌، عربي‌و فارسي‌ مي‌دانست‌. در 1184 (سال 633 تاريخ ارمني‌)، در كيليكيه رساله‌اي نوشت به نام تسليت بيمار تب‌دار. عنوان كتاب ظاهراً تجنيسي از نام خود موٴلف است‌، چون مخيتار به معني تسلي‌دهنده‌، و مخيتاروتيون به معني تسليت‌دادن است‌. اين رساله چهل و شش فصل دارد و مطالب آن از

De pulsibus .1
De laudlibus et virtutibus compositorum medicaminum .2
Viaticus (De signis et sinthomatibus egritudinum) .3
De physiognomiis .4
Ierapigra ad purgandos prelatos .5
Mekhitar of Her .6