زمان نوشته شدن شرح ابن‌خاتمه تأليف گرديده است‌. تأليف آن بسيار سريع بوده و به‌خاطر دفاع‌ صريحش از نظريه‌ٴ سرايت‌پذيري طاعون ممتاز است‌. ابن‌خطيب مي‌گويد:
((وجود عامل مسري بر اثر تجربه‌، مطالعه و شواهد حسي ثابت مي‌شود؛ با گزارش‌هاي‌ موثق درباره‌ٴ انتقال آن به‌وسيله‌ٴ جامه‌، ظرف‌، گوشواره‌؛ انتشار آن به‌وسيله‌ٴ افراد از خانه‌اي‌ به خانه‌ٴ ديگر؛ با آلوده شدن يك بندر به‌خاطر آمدن كساني از يك سرزمين آلوده‌؛ ... با مصونيت افراد جدا از ديگران و ... با قبايل بدوي آفريقا... . وقتي يك دليل مستفاد از احاديث با شواهد ملموس در تناقض باشد، مسلم است كه در آن حديث تحريفي‌ صورت گرفته است و بايد اصلاح گردد)).
اين تأييدي است بر نظر ابن‌خطيب در آن موضوع‌.
12. عَمَل مَن طب‌ً لِمَن حَب‌ً. رساله‌ٴ طبي به نام ابوسالم ابراهيم (سلطان مَريني مراكش 1359 ـ 1361 م‌/ 760 ـ 762 ه ق‌). رساله‌اي است مشروح در دو بخش‌: الف‌)آسيب شناسي عمومي‌ و اختصاصي در مورد هر بيماري‌؛ تعريف‌، علايم‌، علل‌، معالجه‌، دارو و خوراك ذكر شده است‌. اطلاعات مرتب و موجز است‌. گزارش مربوط به بيماري‌هاي چشم به ويژه كامل است‌. ب‌) تب‌، جراحي‌، مواد آرايشي‌، داروها و غذاهاي تقويت كننده‌ٴ نيروي جنسي‌، روابط جنسي و بيماري‌هاي كودكان‌. فصل آخر به سوٴالات تصادفي مربوط به چيزهاي حرام يا مكروه اختصاص‌ دارد. ابن‌خطيب‌، خوردن شراب را براي يهوديان و مسيحيان‌، داروهاي سقط جنين را براي زناني‌ كه زندگي‌شان هنگام وضع حمل در خطر افتد و استفاده از داروهاي تقويت كننده‌ٴ قواي جنسي را براي ازدياد نفوس مشروع مي‌داند.
13. منظومة (يا ارجوزة) في‌الطب‌.
14. الاصول (يا الوصول‌) لحفظ الصحة في‌الفصول‌.
15. اليوسفي في‌صنعةالطب‌. رساله‌ٴ مفصلي در طب‌.
آثار طبي ديگري درباره‌ٴ ساختن ترياق‌، جنين شناسي و بيطاري به او منسوب است‌.

3. الجزاير
ابن‌قُنفُذ

ابوالعباس احمدبن حسن (يا حسين‌)بن خطيب قسنطيني معروف به ابن‌قُنفُذ مورخ‌، رياضي‌دان‌ و منجم الجزايري (وفات‌: 1407 / 1408 م‌/ 810 ه ق‌).
پدربزرگش علي‌، خطيبي بود كه بعدها قاضي شد و در سال 1332م‌/ 732 ه ق درگذشت‌؛ پدرش حسن (يا حسين‌) هم قاضي بود و در سال 1349/ 750 درگذشت‌.