كتاب سياه درياسالاري مجموعه‌قوانيني براي اداره‌ٴ ناوگان است‌، كه گفته شده در زمان سلطنت‌ ادوارد سوم (1337 ـ 1377)، تنظيم گرديده است‌. آن را از كتابي اقتباس كرده‌اند كه در جزيره‌ٴ اُلرُن‌ در اقيانوس اطلس و نزديكي خاك فرانسه تنظيم شده بود و جزو جهيزيه‌ٴ ِالنور آكيتني در موقع‌ ازدواجش با هنري دوم پلانتاجنت در سال 1152 بود. اين جزيره تا زمان سلطنت شارل پنجم‌، يعني سال 1370، جزو خاك فرانسه نبود. اين مقررات اُلرُن در سده‌ٴ يازدهم يا دوازدهم تنظيم‌ شده و گردآوريشان را به ملكه ِالنور، همسر هنري دوم (شاه انگليس 1154 ـ 1189) و هم‌چنين‌ به ريچارد شيردل (1189 ـ 1199) نسبت داده‌اند؛ اين احتمالاً يك مقررات مهم بوده‌، كه شاهان‌ انگليس بدان رسميت بخشيده‌اند.

مخالفت كليسا با تجارت و ربا با آنچه در انجيل آمده (متي 25:14 ـ 30؛ لوقا 19:12 ـ 27) سازگار نيست‌. درست است كه من هرگز نتوانسته‌ام آن تمثيل‌ها را درست بفهمم و شايد كشيشان‌ هم ترجيح مي‌دهند آنها را ناديده بگيرند.

پاپ‌ها از خدمات موٴسسات فلورانسي از قبيل باردي‌، پروتسي و آتچايولي تا سال 1342 استفاده مي‌كردند، تا آن بانك‌ها ورشكست شدند؛ از سال 1342 تا 1362، مجبور شدند به‌ موٴسسات كوچك‌تري از قبيل مالابالياي‌؟ آستي روي آورند؛ پس از سال 1362 خدمات يك‌ موٴسسه‌ٴ بزرگ به‌نام آلبرتي در فلورانس در اختيارشان قرار گرفت‌.

بن جانسن (1573؟-1637) در كيمياگر، كه در سال 1610 سروده و اولين بار در سال 1612 انتشار يافته‌، گفتار زير را دارد (پرده‌ٴ دوم‌، صحنه‌ٴ اول‌):

كتابي نشانت مي‌دهم كه درآن موسي و خواهرش‌
و سليمان‌، اسرار كيميا را نوشته‌اند
و رساله‌اي را به قلم آدم‌. چگونه‌اي‌
آه اي حجرالفلاسفه‌! و كتابي به زبان هلندي عليا،
كه آدم به زبان هلندي نوشته‌.
آيا آدم به زبان هلندي نوشته‌؟ بلي اين كار اوست‌:
كه ثابت مي‌كند هلندي زباني كهن است‌... .

چنين گرايش‌هايي در بسياري از كشورها وجود داشت و هر ملتي زبان خود را زبان اصلي