بود) خيلي زود توسط خود موٴلف‌1 يا توسط شخصي به نام يَحيئيل يا يحيي انجام گرفت‌. تحرير ايتاليايي‌، متن اصلي را تحت‌الشعاع قرار داد و در سال 1488 چاپ شد. اين واژه‌نامه از نظر تحقيق در زبان ايتاليايي سده‌ٴ چهاردهم داراي ارزش است‌.

مناهم‌بن ابراهيم بُنافوس

مناهم‌بن ابراهيم معروف به بُنافوس ابراهيم پرپينياني‌، فيلسوف يهودي كاتالونيايي‌، كه در اواخر سده‌ٴ چهاردهم‌، و اوايل سده‌ٴ پانزدهم‌، در پرپينيان (كه در آن هنگام‌، جزو آراگون بود) برآمد. او فرهنگ اصطلاحات فلسفي و فني عبري را با توجه به كتاب دلالةالحائرين تأليف كرد. اين كتاب كه كمال حُسن يا كتاب تعريفات نام دارد، داراي ترتيب الفبايي است‌، ولي اصطلاحات‌ هر حرف به شش گروه تقسيم شده‌: اخلاق و سياست‌، منطق‌، مابعدالطبيعه‌، علوم طبيعي‌، رياضيات و نجوم و طب‌. در آن اشاره‌هاي مختصر و ناقصي به عربي ديده مي‌شود.
تاريخ تأليف كمال حُسن دقيقاً معلوم نيست‌؛ به يك اندازه ممكن است از سده‌ٴ چهاردهم يا پانزدهم باشد. بررسي انتقادي كتاب‌، مآخذ و كاربردهاي آن ممكن است تعيين تاريخش را ممكن سازد.

عربي
فيروزآبادي

لغت‌نويس ايراني‌، موٴلف واژه‌نامه‌ٴ عربي‌، كه به هردو زبان عربي و فارسي مي‌نوشت‌(1329ـ1414م‌/ 729ـ817 ه ق‌).
ابوطاهر محمدبن يعقوب مجدالدين شيرازي شافعي فيروزآبادي‌. اصل خاندانش از فيروزآباد بود، ولي او در سال 1329م‌/ 719 ه ق در كازرون به دنيا آمد. در سرزمين‌هاي شرق‌ سفرهاي زيادي كرد؛ سفر او را از كشوري به كشوري مي‌توان دنبال كرد، ولي در اين‌جا نيازي به‌ بيان آن نيست و ذكر چند مورد كفايت مي‌كند. او در شيراز، واسط، بغداد، آنگاه‌، در دمشق‌(1349م‌/ 750 ه ق‌) و بيت‌المقدس نزد علي سُبكي (چهاردهم ـ1) تحصيل كرد. ده سال در بيت‌المقدس اقامت داشت‌. پنج سال‌، در دهلي‌. درسال 1393م‌/ 795 ه ق مورد تقدير و احترام‌ تيمور قرار گرفت‌. در آناطولي‌، شام‌، مصر و ايران سفر كرد. در مكه اقامتي طولاني داشت‌، از حدود 1368م تا 1382م‌/ 769 ه ق تا 784 ه ق‌. در سال 1395م‌/ 797 ه ق قاضي‌القضات يمن شد و جز براي سفر حج از آن كشور بيرون نيامد. در دسامبر 1414م‌/ شوال 817 ه ق در زبيد يمن درگذشت‌.

1. يعني‌، اگر موٴلف به ايتاليا مهاجرت كرده باشد. اين فرض از آن‌جا تقويت مي‌شود كه در قرن‌هاي بعدي (از پانزدهم تا هفدهم‌)، نام تعدادي از يهوديان ايتاليا (كه برخي فضلاي برجسته‌اي بودند)، ترابُت يا ترابُتي بود.