مشابهت‌هاي عبارتي و لفظي وجود دارد؛ يا آن‌كه موٴلف ناشناس آن‌، كتاب فيليپ را كه مفصل‌تر و معروف‌تر از كتاب خودش بوده‌، مورد استفاده قرار داده است‌.
3. اسپانيا. فهرست افتخارات اسپانيا كوتاه‌، ولي بسيار برجسته است‌. واژه‌ٴ اسپانيا در مفهوم‌ وسيعش به‌معني شبه‌جزيره‌ٴ اسپانيا به‌كار رفته است‌. البته سه شخصي كه از آنان سخن مي‌گويم‌ اولي فرانسيسي اهل باسك بود، دومي ماجراجويي كاتالان (مايوركايي‌) و سومي يك‌ فرانسيسي كاستيلي‌.
پاسكال ويتوريايي به منطقه‌ٴ ولگاي سفلا (دشت قبچاق‌) سپس به خوارزم و ماوراءالنهر سفر كرد. در سال 1338 گزارشي از سفر خود را براي برادرش در ويتوريا نوشت و سال بعد به‌ شهادت رسيد.
خايمه فرر در سال 1346 درمايوركا به كشتي نشست تا سواحل غربي آفريقا را در اطراف‌ دماغه‌ٴ بوجادُر بپويد و به ناحيه‌ٴ ريو دو اورو رسيد. براي ارزيابي اين‌كار بايد به‌خاطر داشت كه‌ گفته شده است برادران اوگولينو و وادينو ويوالدي (سيزدهم ـ 2) كه در سال 1291 پيش از مفقود شدن به دماغه‌ٴ نان (nun) (حدود °29 شمالي‌) رسيده بودند؛ سورلئونه ويوالدو پسر اوگولينو بيهوده در جست‌وجوي آنان برآمد (پيش از 1315). دماغه‌ٴ بوجادُر (حدود °26 شمالي‌)، يعني سه درجه جنوبي‌تر، براي بيش‌از يك قرن به‌صورت جنوبي‌ترين مرز كاوش درآمد (در سال 1455 آلويسه كاداموستو دريانورد ونيزي‌، كه در خدمت پرتغال بود به دهانه‌ٴ رود گامبيا رسيد.)1
در اواسط قرن يك فرانسيسي ناشناس اسپانيايي براساس نقشه‌هاي دريايي‌، داستان‌هاي‌ سياحان واحتمالاً تاحدي تجارب خودش‌، كتابي درباره‌ٴ اطلاعات جغرافيايي نوشت كه حاوي‌ مقدار زيادي اطلاعات درباره‌ٴ بسياري كشوهاي جهان‌، هم‌چنين مجموعه‌هايي از علايم و پرچم‌هايشان بود، كه به‌صورت رنگي ترسيم شده بود. براساس آن كتاب‌، پاره‌اي اطلاعات هم‌ درباره‌ٴ غرب آفريقا در جنوب بوجادر تا سيرالئون و حتي دورتر از آن تا جايي كه سواحل آفريقا به شرق مي‌گرايد، به دست مي‌دهد. اين با آنچه در بالا گفته شد منافاتي ندارد، چون معلوماتي كه‌ ما از اين راهب فرانسيسي درباره‌ٴ آن سواحل به دست مي‌آوريم نامحقق است و تا يك قرن بعد در نقشه‌هاي جهان منعكس نمي‌شود.
آثار زايران به صورت دو متن نمايان شد، يكي به لاتيني از حدود 1340 به قلم نيكلاس‌ روسل‌، راهب دومينيكي كاتالان (اهل مايوركا): كتاب اماكن مقدس اورشليم‌؛ ديگري به اسپانيايي‌ از حدود 1342 نوشته‌ٴ بلاس ئي بويسا راهب فرانسيسي‌، به‌نام راه‌هاي سخت و آسان مسافرت‌ به اورشليم (چاپ مادريد، 122 صفحه‌، 1622، تجديد چاپ‌، سالامانكا 1624). روريشت هر

1. باتْهُرْسْـت در عرض '28°13 شمالي است (بانچول امروزي در گامبيا. ــ م‌).