طاعون سياه بود، و در آن‌جا مسلمانان‌، يهوديان و مسيحيان به دعاي دسته‌جمعي برخاسته‌ بودند؛ بعداً، وقتي در حلب بود گزارش‌هايي از تلفات طاعون در خاور نزديك دريافت كرد و باز وقتي در تازه اقامت داشت (1349 م‌) اطلاع يافت كه مادرش از طاعون مرده است‌. در ظفار متوجه وفور چشمگير
داءالفيل و باد فتق شد.1
13. اقتصاد. مي‌توان انتظار داشت صوفي ساده‌دل‌ِ گرفتار دنيايي همچون ابن‌بطوطه‌، به‌ قيمت‌ها توجه داشته‌باشد و همين طور هم هست‌. او بارها، قيمت كالاها را مقايسه مي‌كند، از جمله قيمت كنيزان را در كشورهاي مختلف يا فقط در مشرق و مغرب‌، به استفاده از گوش‌ماهي‌ (وُدعه‌) به جاي پول اشاره مي‌كند. در سرزمين شام‌، شاهد ساختن صابون و پارچه‌هاي پنبه‌اي‌ براي صدور به دمشق و قاهره بوده‌است‌. در سال 1328 م حاجيان در مكه چنان خيراتي كردند كه‌ قيمت طلا كاهش يافت‌! منابع زفت در نزديكي دجله‌، هم‌چنين ميان كوفه و بصره‌. تجارت از طريق كالا به كالا و پوست قاقُم در جنوب روسيه‌. خدمات پستي دولتي (بريد) در هند اسلامي‌؛ پول هندي به لَك محاسبه مي‌شده‌، كه برابر بود با يك‌صد هزار.2

2. مشرق
احمد بن محمد مَقدِسي

احمد بن محمد بن هلال مَقْدِسي شافعي (1314 ـ 1364 م‌)، موٴلف سفرنامه‌اي در زيارت‌ بيت‌المقدس‌.
او مدرس مدرسه‌ٴ تُنْغْزيه در بيت‌المقدس بود و در سال 1364م‌/ 766 ه ق در قاهره از دنيا رفت‌. در اكتبر سال 1351 م‌، نوشتن كتابي را در باب بركات زيارت بيت‌المقدس و شام به اتمام‌ رساند. به نام مُثيرالغَرام إلي زيارةالقدس و الشام‌، كه محمد بن عمار مالكي (1368 ـ 1440 م‌) در اواخر قرن آن را تلخيص كرد. اين كتاب در دو بخش است‌، بخش اول در باب كليات مربوط به‌ شام و فلسطين و بخش دوم در باب حرم بيت‌المقدس و افرادي كه با آن در ارتباط بوده‌اند.
كتاب ديگر او به نام المصباح في الجمع بين اﻷٴذكار و الصلاح اقتباسي است از نَوَوي (سيزدهم‌ ـ2)، و محمد بن محمد بن هُمام قاهري (وفات‌: 1344م‌).

باكُوي

جغرافيدان مسلمان قفقازي (برآمدنش در اواخر سده‌ٴ چهاردهم‌، و اوايل سده‌ٴ پانزدهم‌).

1. ظفار در جنوب شرقي عربستان و نه شهر حميري يمن‌. يك هيئت پزشكي در زمان ما هم شاهد فراواني بادفتق در جنوب شرقي عربستان شده‌است‌.
2. سفرنامه‌ٴ ابن‌بطوطه توسط محمد علي موحد به فارسي ترجمه و به‌تازگي تجديد چاپ شده‌است (تهران‌، انتشارات آگاه‌). ــ م‌.