روسي ‌3 فرانسوي ‌13(1)

سرياني 2 آلماني1 ‌8

اسپانيايي ‌3

اسكانديناوي ‌3

براي سنجش اهميت فرهنگي اسپانيا بايد مسيحيان و غيرمسيحيان آن‌جا را با هم‌در نظرگرفت‌.

مسلمانان غربي 15 (5)

يهوديان غربي 6 (3)

مسيحيان 3

—————
جمع ‌24 (8)

اين مجموع شامل ادريسي هم مي‌شود، كه در اسپانيا تحصيل كرد؛ ولي دو كاتالاني‌، يعني‌ ششت بنونيست و يوسف بن زبره را، كه در شمار پرونسيان منظور شده‌اند، دربر نمي‌گيرد.
اين خلاصه نشان مي‌دهد كه اينك‌، مهم‌ترين گروه مسيحيان بودند؛ اين گروه حتي از مجموع‌ مسلمانان و يهوديان مهمتر بود، 80 در برابر 44، به‌علاوه‌ٴ 24 (9 در برابر 6 به‌علاوه‌ٴ 3). همين‌ رابطه در مورد عناصر غربي به‌تنهايي هم صدق مي‌كند، 64 در برابر 15، به‌علاوه‌ٴ 18 (9 در برابر 5 به‌علاوه‌ٴ 3).

مقايسه‌ٴ كاميابي‌هاي اين گروه‌ها براساس شخصيت‌هاي برجسته‌

قبلاً، در ضمن خلاصه‌ٴ مطالب‌، به‌وسيله اعداد داخل پرانتزها، جواب كوتاهي داده شده است‌. از ميان قريب 176 نفر، 22 شخصيت ممتاز را برگزيده‌ام‌. يك چنين انتخابي تا حدي از روي سليقه‌ٴ شخصي است‌، و نمي‌توانم مدعي باشم كه كامل است‌، ولي كوشش فراواني كرده‌ام تا هر چه‌ ممكن است خالي از غرض باشد. نتيجه اين است كه طبقه‌بندي هم كمابيش بر حسب سليقه‌ٴ شخصي است‌، چون بسياري از اين افراد كثيرالاطراف بودند.
فيلسوفان و نويسندگان آثار متنوع (6): ابن‌رشد، ابن‌ميمون‌، ابن طفيل‌، هيلدگارد، فخرالدين‌ رازي‌،2 چوهسي‌.
مترجمان (3) ژرار كرمونائي‌، يهودا بن تبوّن‌، بورگونديوي پيزايي‌.
اخترشناس‌: بطروجي‌.

1 .ظاهراً موٴلف دو شخصيت برجسته‌ٴ آلماني (هيلدگارد و فرانكوي كلني‌) را فراموش كرده است در پرانتز منظور كند، حال آن كه در محاسبه منظور كرده است‌.
ــ م‌.
2 .در اصل اشتباهاً فخرالدين طوسي آمده است‌. ــ م‌.