صدقه موٴلف تعدادي رساله‌هاي طبي و غيره بود، كه يكي از آن‌ها را در جواب اسعد محلي‌، پزشك يهودي‌، تأليف كرد. ابوالحسن كه ظاهراً اسلام آورد و به وزارت رسيد از گردآورندگان‌ بزرگ كتب بود و ابن ابي اُصيبِعه عيون‌الاٴنباء را به او تقديم كرد.
14. هند. شارنگادارا رساله‌اي طبي نوشت و در آن براي دستورالعمل‌هاي ساخت داروها از تركيبات جيوه‌اي و ساير داروهايي كه از فلزات ساخته مي‌شدند اهميت زيادي قائل شد. اين‌ رساله در ميان مطالب متعدد حاوي تحليل مشروحي درباره‌ٴ نبض است‌. رواج اين اثر از نسخه‌ها، تحريرها و ترجمه‌هاي آن به زبان‌هاي محلي هند معلوم مي‌شود.
ناراهاري‌، پزشك كشميري‌، واژه‌نامه‌ٴ مفردات طبي را تأليف كرد.
15. چين‌. چئن تزو ـ مينگ رساله‌اي در باب بيماري‌هاي داخلي‌، و در حدود 1237، رساله‌اي‌ در باب بيماري‌هاي زنان نوشت‌. رساله‌ٴ در باب قارچ‌ها تأليف چئن جن ـ يو به سال 1245، در آخر حاوي يك قرابادين است‌.
مهم‌ترين تأليف چيني اين عصر رساله‌اي در باب پزشكي قانوني است با عنوان آموزش‌هايي‌ براي بازرسان مرگ‌هاي مشكوك‌، كه در اواسط سده (حدود 1247)، سونگ تزئو آن را تأليف كرده‌ است‌. اين كتاب اثر وسيعي داشته‌، چون تحريرهاي آن تا امروز، هم مورد استفاده است‌. در اين زمينه‌ هم باز چينيان پيشگام بودند، چون تقريباً تا سه سده‌ٴ بعد، چيزي مشابه آن در اروپا به وجود نيامد.

خلاصه‌

كاميابي‌هاي بزرگ چنين بود:
1) ابتكارات پزشكي‌، كه هوگو و تئودوريك بورگونديايي عرضه كردند.
2) مقررات پزشكي‌، كه فردريك دوم صادر كرد.
3) انتقال بيشتر پزشكي سالرنويي‌، توسط گيوم كونژني و چهار استاد به مونپليه‌، توسط رابرت‌ گروستست و گيلبرت انگليسي به انگلستان‌، توسط هنريك هارپستراينگ به اسكانديناوي‌.
4) توصيف تازه‌اي از استخوان‌هاي انسان (استخوان آرواره‌ٴ زيرين و استخوان خاجي‌) توسط عبداللطيف‌.
5) قواعد بهداشتي براي سپاهيان و صليبيان‌، از آدام كرمونايي‌، و براي مسافران از گيلبرت‌ انگليسي‌. |
6) آموزش‌هايي براي بازرسان مرگ‌هاي مشكوك‌، از سونگ تزئو.
7) بالاخره تركيب تازه‌اي از ادويه‌ٴ مفرده توسط ابن بيطار.
برجسته‌ترين شخصيت‌ها عبارت بودند از رولاند پارمايي‌، تئودوريك بورگونديايي‌، ريچارد وندووري‌، گيلبرت انگليسي‌، هنريك هارپستراينگ‌، عبداللطيف‌، ابن بيطار، و سونگ تزئو.