محـمـد بـن محـمـد خـجنـدي‌

نجيب‌الدين محمدبن محمد خجندي پزشك ماوراءالنهري كه به عربي مي‌نوشت (برآمدنش‌1304 ـ 1316م‌/ 704 ـ 716 ه ق‌).
او در زمان اولجايتو خدابنده (ايلخان 1304 ـ 1316) مي‌زيست و آثار پزشكي متعددي به‌ عربي نوشت‌، از جمله شرحي بر قانون ابن سينا؛ المختصر في صناعة الطب‌؛ ترويح الارواح من علل‌ الاشباح‌، و غيره‌.

احـمـد بـن مـحمـد كيـلانـي‌

اين كيلاني شرح عربي فصول بقراط را به‌نام محمود جاني بيگ محمد (خان قبجاق 1340 ـ 1357 م / 741 ـ 759 ه ق‌) تأليف كرده است‌.

ابن كُـتُـبي‌

يوسف بن اسماعيل بغدادي شافعي ابن كتبي (يعني پسر كتاب‌فروش‌). پزشك مسلمان بغدادي‌ (برآمدنش حدود 1311 م / 711 ه ق‌).
از او تنها يك كتاب مي‌شناسيم كه در سال 1311 م تأليف كرده‌، به نام مالايَسَع‌ُ الطبيب جهله‌، در ادويه‌ٴ مفرده‌. او قصد داشته كتاب ديگري در ادويه‌ٴ مركب بنويسد، ولي توفيق نيافته يا كتابش‌ به‌دست ما نرسيده است‌.
مالايسع تلخيصي است از جامع الادويه‌ٴ ابن بيطار (سيزدهم ـ 1)، كه آن را به نصف تقليل داده‌ است‌. اين كتبي از مكررات‌، اشتباهات‌، اغلاط و اطاله‌ٴ كلام ابن بيطار انتقاد مي‌كند، ولي كتاب خودش‌ ارزش كم‌تري دارد، چون در جريان تلخيص اقسام اطلاعات را به‌طور نامشخص مخلوط كرده‌، بدون‌ اين‌كه مآخذشان معلوم باشد (در جامع‌الادويه همه‌ٴ مآخذ دقيقاً ذكر شده است‌). اوبرخي مطالب نو اضافه كرده و به نظر مي‌رسد برخي اطلاعات نو از مآخذ بلغاري يا روسي به‌دست آورده است‌.

مـحمـود بـن اليـاس شيـرازي‌

نجيب‌الدين محمود بن ضياءالدين شيرازي (يا محمودبن شيخ صاين‌الدين الياس‌). پزشك‌ ايراني كه به عربي مي‌نوشت (متوفا شيراز در سال 1330م‌/731 ه ق‌).
نجيب‌الدين يك دايرةالمعارف پزشكي خانگي نوشت به‌نام الكتاب الحاوي في علم التداوي و معروف به حاوي صغير. نسخه‌اي ازآن (در گوتا) به تاريخ 1336 ـ 1337م‌/738 ه ق و تقريباً مربوط به زمان موٴلف است‌. حاوي صغير، علي‌رغم نامش تاحدي مفصل است‌، مثلاً يكي از نسخه‌هاي آن (در بيروت‌) شامل 592 صفحه‌ٴ بسيار ريز است‌. اين كتاب در 5 باب است‌، به‌ترتيب درباره‌ٴ 1) كليات‌؛ 2) تب‌ها؛ 3) بيماري‌هاي خارجي‌؛ 4) داروهاي ساده‌؛ 5) داروهاي‌