پلانتاجنت‌، دومين دوك يورك در سده‌ٴ پانزدهم به انگليسي ترجمه كرد. نخستين كتاب انگليسي‌، كه هم از لحاظ اصل و هم زبان انگليسي بود، اندكي بعد پديدار شد (يعني در نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ پانزدهم‌)، و آن كتاب معروف سنت‌آلبانز تأليف بانو جوليانا بِرنِرز (بِرنِس‌، بارنِس‌) بود كه‌ درباره‌اش هيچ نمي‌دانيم‌، جز اين‌كه تصور مي‌شود در حدود 1388 زاده شده است‌. احتمالاً مديره‌ٴ صومعه‌ٴ ساپْوِل در نزديكي صومعه‌ٴ سنت‌آلبانز در هارتفردشاير بوده است‌. كتاب سنت‌آلبانز را نخست ناشر گم‌نامي در سال 1486 در سنت‌آلبانز منتشر كرد كه مدتي در آن‌جا مدير مدرسه‌ بود. آن كتاب شامل چهار رساله‌ٴ جداگانه است ((درباب شكار با باز))؛ ((درباب شكار [به‌طور كلي‌]))؛ ((جانوران شكاري‌)) و ((خواص شكار)). چاپ دوم آن توسط وينكين‌دووُرد (وست‌مينستر 1496)، حاوي رساله‌ٴ پنجمي نيز هست كه كامل‌تر و روشن‌تر از چهارتاي قبلي و درباره‌ٴ ماهيگيري است‌، كه نخستين رساله در نوع خودش به‌زبان انگليسي است‌.1 اين رساله‌ها در سده‌ٴ شانزدهم از معروفيت زيادي برخوردار شد و گواه آن تعدادي چاپ‌هاي ديگر با عنوان‌هاي ديگر است‌. به‌عقيده‌ٴ يكي از ويراستاران جديد آن به‌نام جوزف هِيزِلوُود (1810 ـ 1811) بخش منسوب به بانو جوليانا منحصر به بخشي از 1) شكار با باز؛ 2) تمام بخش‌ شكار؛ 3) فهرست كوتاهي از جانوران شكاري‌؛ 4) فهرست كوتاهي از جانوران و مرغان‌ است‌. كتاب‌هاي مربوط به فن چاوشي متعلق به او نيست‌، ولي درهر حال به كار ما ارتباطي‌ پيدا نمي‌كند.
برگرديم به سده‌ٴ چهاردهم‌، جواهرنامه‌اي به جان ماندويل و رساله‌اي در باب گياهان به‌ يوآنس اَد باربام منسوب است‌. جواهرنامه از كتاب ماربود (يازدهم ـ 2) رونويسي شده است‌. گياه‌نامه ممكن است از موٴلف سياحت‌نامه باشد و تاريخش 1357 است‌. گياه‌نامه‌ٴ ديگري توسط جان آردِرني تأليف شد.
در تاريخ جان مالوِرني اشاره‌هايي به زمين‌لرزه (1382) وجود دارد.
محقق تاريخ طبيعي ممكن است كه در آثار چاسر اشاره‌هاي سودمندي براي منظور خود پيدا كند. مطلب زير كافي است‌: چاسر كسي بود كه گربه را وارد ادبيات انگليسي كرد!
6. آلمان‌. توماس سارِپتايي يا بِرسلاوي‌، كه نمي‌دانم آيا لهستاني است يا آلماني‌، از اغلب‌ پزشكان معلوماتي بهتر درباره‌ٴ گياهان داشت‌. او در جواني گياهان را گرد آورده و گياه‌نامه‌اي تهيه‌ كرده بود.
آلبرت ساكسوني سنّت زمين‌شناسي اسلامي‌، به‌ويژه ابن‌سينا (يازدهم ـ 1) را دنبال كرد. وي‌ گزارش خوبي از اثر آب بر روي زمين عرضه داشت‌. با توجه به نيروي عظيم فرسايشي خاك‌،

1. ولي در محاورات لاتيني ـ انگليسي ايلفريك (دهم ـ 2)، توصيف قديمي‌تري از ماهي‌گيري وجود دارد.