آرْيَبهَطَ1

در كوسوماپورا2 نزديك پاتالي پوترا (پتنه‌) زاده شد؛ در 499 او 23 سال داشت‌. رياضي‌دان و منجم هندي‌. درسال 3600 كاليوگا (يعني 499 م‌) رساله‌اي نوشت به نام آريَبهط (يا لگو آريبهطيه‌3)، كه در اصل تنظيم نتايج موجود در سدهانت‌هاست (نك نيمهٴ اول سدهٴ پنجم‌). اين‌ رساله منظوم است و منقسم به چهار باب‌، به شرح زير: 1. دستگاه عددنويسي‌4؛ 2. مقاله‌اي در رياضيات در 33 استانزا5؛ 3. اصول گاه‌شناسي نجومي‌6؛ 4. در باب افلاك سماوي‌7. ابواب 2 تا 4 را اغلب با هم درنظر مي‌گيرند، كه به آرياس‌تاشاتا8 موسوم است‌.
حل كلي معادلات سيال درجه اول به روشي مشابه عمليات كسر مسلسل‌9. حل معادلهٴ درجه دوم متضمن قاعده‌اي است براي به دست آوردن تعداد جمله‌هاي رشته‌هايي از اعداد در موردي كه مجموع‌، قدر نسبت و جملهٴ اول داده شده باشد.

قواعدي براي محاسبهٴ مجموع يك رشتهٴ حسابي بعد از جملهٴ Pاُم‌10، كه فرمول آن را مي‌توان چنين نوشت‌:

مقدار بسيار دقيق عدد پي‌، معادل 177/1250 3 = 3.1416. جدول جيب‌ها و جيب‌هاي‌ معكوس (مانند پوليشاسِدهانت‌).

نجوم او تقريباً مشابه سورياسيدهانتاست‌، جز در يك مورد مهم‌. آريبهط دريافت كه چرخش‌ شبانه‌روزي افلاك فقط ظاهري است‌، و مربوط است به چرخش زمين به گرد محور خويش‌. اين‌ فرضيهٴ جسورانه‌اي بود كه مورد قبول منجمان بعدي هند، يعني واراهاميهيرا و برهماگوپتا، قرار نگرفت‌.

Aryabhata .1
Kusumapura .2
3 Laghv-Aryabhatiya.، نيز آرياسيدهانتا. ولي اين اشتباه است چون رساله‌اي به همين نام به آريبهط ديگري منسوب است كه بسي بعد از آن مي‌زيست‌، شايد بعد از نيمهٴ سدهٴ دهم‌. (در مآخذ اسلامي‌: اَرجَبهد و اَرجَبهر. - و) Dasagitikasutra .4
Ganitapada .5
Kalakriyapada .6
Golapada .7
Aryashtasata .8
continued fraction process .9
Pth term .10