1. شرح بي‌نام بر كتاب‌النوم و اليقظه‌ٴ ارسطو.
2. ابن سينا: خلاصه السماء و العالم ارسطو.
3. پلاتياريوس (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ دوازدهم‌): جامع‌الموارد. عنوان عبري‌، ترانويسي نام لاتيني آن‌ است‌.
4. ابن رشد: قطعاتي از مابعدالطبيعه‌.
مطلب مهم اين است كه اين ترجمه‌ها از لاتيني برگردانده شده است و اين در مورد (3) بسيار طبيعي بود، ولي در مورد بقيه خالي از غرابت نيست‌.

درباره‌ٴ هلال بن سمويل ¿ فصل فلسفه‌.

يا. از لاتيني به يوناني‌

هلوبولوس‌

مانوئل هلوبولوس‌1، كه بعدها، نام رهباني ماكسيموس را برگزيد، در 1261، از كاتبان جزء دربار مانوئل هشتم ملقب به پالئولوگوس بود، ولي مورد غضب واقع شدو به صومعه‌ٴ ايوانس‌ پرودروموس در قسطنطنيه پناه برد؛ در سال 1267، به استادي منطق دانشگاه و خطيبي كليسا منصوب شد؛ در 1273، بار ديگر مورد غضب قرار گرفت‌، چون مخالف اتحاد با كليساي لاتيني‌ بود كه در آن هنگام امپراتور به دلايل سياسي از آن دفاع مي‌كرد، بنابراين او به صومعه‌اي در نزديكي سيگريانه‌2 در درياي مرمره پناه برد و در 1284، هنوز در آن به سر مي‌برد.
او بيشتر در مقام سراينده‌ٴ اشعار ديني معروف است‌، ولي در اين جا بدان سبب ذكر مي‌شود كه از جمله‌ٴ بيزانسيان انگشت‌شمار آشنا به زبان لاتيني بود. وي رساله‌هاي منطق و جدل بويتيوس را به يوناني ترجمه و اصلاح كرد و شرحي بر باب اول آنالوطيقاي اول ارسطو نوشت‌.
درباره‌ٴ ماكسيموس پلانودس ¿ فصل فلسفه‌؛ و درباره‌ٴ پطروس تيوكتونيكوس ¿ فصل شيمي‌.

يب‌. از چيني و تبتي به مغولي‌

¿ يادداشت‌هاي مربوط به معرفي بودائيت تبتي در مغولستان در فصل دين‌؛ و قوبيلاي قاآن در فصل فلسفه‌.

Manuel Holobolos .1
2. اين صومعه را تيوفانوس معترف بنا كرده بود (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ نهم‌، ج 1، ص 566).