تدريجي پول‌هاي فئودالي (شهرَوا) بود. يك شهرَوا تنها در قلمرو ارباب معيني اعتبار داشت‌، ولي پول شاه در تمام كشورش خرج مي‌شد. به‌علاوه‌، شهرَوا معمولاً به سكه‌هاي كم‌بها محدود بود. تا اواسط سده‌ٴ سيزدهم سكه‌هاي مسيحيت غربي به نقره محدود بود. افزايش بازرگاني با خاور نزديك در پي جنگ‌هاي صليبي ضرورت ايجاد پول تازه‌اي را پديد آورد كه باارزش‌تر و جمع و جورتر باشد، يعني پول كلي كه بتوان آن را با پول طلاي دولت‌هاي بيزانس و اسلام‌ معاوضه كرد. در سال 1252 فلورين طلا در فلورانس ضرب شد؛ اندكي بعد حكومت جنوا سكه‌ٴ جنوويوا را ساخت و در سال 1284 ونيز دوكا يا سكوين (مشتق از سكه‌ٴ عربي‌) طلا را ضرب‌ كرد؛ سن لويي به تقليد از دينار اسلامي اكوي زرين را به‌وجود آورد. بدين‌ترتيب‌، پول فلزي‌ دوگانه پيش از سال 1270 در فرانسه‌؛ در زمان ادوارد اول (1272 ـ 1307) در انگلستان‌؛ در زمان‌ واچسلاو دوم (1283 ـ 1305) در بوهميا؛ در زمان شارل آنژو (1308 ـ 1342) در مجارستان‌؛ در زمان لودويگ باواريايي چهارم (1314 ـ 1347) در آلمان‌؛ در زمان كازيمير كبير (1333 ـ 1370) در لهستان رايج شد.
پول غرب در سده‌ٴ چهاردهم تا حدود زيادي جنبه‌ٴ ملي (يعني غيرفئودالي‌) و دو فلزي‌1 پيدا كرد. اين امر اشكالات تازه‌اي پديدآورد، چون نسبت ميان طلا و نقره بايد تا حدودي تثبيت‌ مي‌شد، درحالي‌كه از جايي تا جايي و در زمان‌هاي مختلف كاملاً نوسان داشت‌، مثلاً درطي يك‌ قرن در فرانسه 150 بار تغيير كرد. تغييرات آن در طي ده سال به شرح زير بود:

1303 10/26 1310 15/64

1305 15/90 1211 19/55

1308 14/46 1313 14/37

عجيب نيست كه اختلاف قيمت‌ها در دوران پادشاهي فيليپ زيبا وحشتناك بود. طلا با پيروي از قانون گرِشام‌2 (يا اُرام‌)3، در خلال معاملات ميان كشوري با كشور ديگر از جريان خارج

1. نظام دو فلزي (bimetallic) نوعي سيستم پولي است كه در آن طلا و نقره پايه‌ٴ واحد پول يك كشور قرار مي‌گيرد. در اين نظام‌، نسبت ثابتي ميان سكه‌هاي‌ طلا و نقره تعيين مي‌گردد (براي مثال‌، نسبت پانزده به يك‌، كه با اين فرض‌، 15 گرم نقره معادل يك گرم طلا خواهد بود.) ــ و.
2. براساس قانون گرشام‌، اگر به دو يا چند پول يا سكه‌ٴ رايج‌، كه ارزش ذاتي متفاوتي دارند، ارزش اسمي واحدي داده شود، پول گران‌بهاتر به‌تدريج از گردش‌ خارج خواهد شد. از اين روست كه نظام دو فلزي معمولاً پايدار نيست‌، زيرا اگر ارزش رسمي يك گرم طلا معادل پانزده گرم نقره باشد، به محض آن كه ارزش‌ واقعي نقره كاهش يابد، مردم به ذخيره‌ٴ طلا مي‌پردازند و طلا به‌زودي از جريان خارج مي‌گردد. ــ و.
3. مهم نيست كاشف چه كسي بود، اين يك قانون اقتصادي است كه پيش از آن‌كه بيان شود كارش را مي‌كرد.