د. رياضيات و نجوم اسلامي و لاتيني‌

ابراهيم فزاري‌

ابواسحاق ابراهيم بن حبيب بن سليمان بن سمرة بن جندب‌، در حدود 777 درگذشت‌. منجم‌ مسلمان‌. نخستين كسي كه در اسلام اسطرلاب ساخت‌. مؤلف قصيده‌اي در احكام نجوم و آثار متعددي در نجوم (دربارهٴ اسطرلاب‌، ذات‌الحلق‌، و تقويم‌).

يعقوب بن طارق‌

احتمالاً از نژاد ايراني‌، در حدود 767 - 778 در بغداد برآمد، در حدود 796 [180 ه . ق‌] درگذشت‌. يكي از بزرگ‌ترين منجمان عصر خويش‌. احتمالاً در حدود 767 در دربار منصور با كنكه (يا منكه‌؟)1 هندي‌، كه سدهانت (سند هند) را بدان‌جا آورده بود، ملاقات كرد. كتاب‌هايي در علم‌الفلك (حدود 777) و تقطيع كردجات‌2؛ و كتاب الزيج محلول من السند هند را نوشت‌.

محمد بن ابراهيم فزاري‌

ابوعبدالله محمد بن ابراهيم فزاري‌، پسر ابراهيم منجم فوق‌الذكر، كه گاهي با او اشتباه مي‌شود (ممكن است او مؤلف قصيده‌اي در احكام نجوم باشد كه به پدرش منسوب است‌). در حدود 796 تا 806 درگذشت‌. دانشمند و منجم مسلمان‌. در 3 - 772 منصور خليفه به او فرمان داد تا رسالهٴ نجومي سدهانت را از سانسكريتي ترجمه كند.3 احتمالاً به وسيلهٴ اين ترجمه بود كه ارقام‌ هندي از هند به دنياي مسلمان انتقال يافت‌.
راجع به البطريق يادداشت مرا در فقرهٴ ح در زير ببينيد.

ماشأالله‌

احتمالاً نام واقعي او منسّه‌4 (به عربي‌، ميشا) بوده است‌.5 در زمان منصور برآمد، در حدود 815

Mankah-,Kanakah .1
2 .هنديان و مسلمانان دايره را 96 قسمت مي‌كردند (كه سنتي ارشميدسي بود). قوس ('225) يا جيب هريك از اين قسمت‌ها كردجه ناميده مي‌شد، كه‌ احتمالاً تحريف يك اصطلاح سانسكريتي بود. در اين باره يادداشت مرا راجع به سدهانت ببينيد (نيمهٴ اول سدهٴ پنجم‌).
3 .بيروني گويد ترجمهٴ سدهانت در حدود 770 - 71 تأليف شد. آيا منظورش همين اثر نيست‌؟ Manasseh .4
5 .مترجمان لاتيني او را Messahala (و به صورت‌هاي Macellama ,Macelarama ) ناميده‌اند. ماشأالله عبارتي است عربي به معني آنچه خدا خواهد.