مطالب زيادي از ايام متقدم است‌. اين كتاب قسمتي از عهد عتيق را، در هر دو شريعت يهودي و مسيحي تشكيل مي‌دهد (31 فصل‌).

تاريخ‌نويسي چيني‌

موثق‌ترين مأخذ ما براي تاريخ متقدم چيني‌، مخصوصاً براي تاريخ مقدم بر 814 ق م ظاهراً چنين ناميده شده سال‌نامه‌هاي كتاب‌هاي نيين‌1. كتاب‌هاي نيين مجموعه‌اي است از الواح ني بامبو كه گويند در 281 در مقبرهٴ هسيانگ‌2 كشف شده‌. هسيانگ شاه وئي‌3 در 295 ق م درگذشت‌. اين‌ مجموعه حاوي متن آي چينگ‌4 و سال‌نامه‌هايي از روزگار هوانگ تي‌5 تا 298ق م بوده است‌.
محقق چين عموماً تاريخي را ترجيح مي‌دهد كه با گاه‌شناسي سال‌نامه‌هاي بامبو فرق داشته‌ باشد، مانند گاه‌شناسي پان كو (نك‌) كه در نيمهٴ دوم سدهٴ اول عرضه شد و به وسيلهٴ سال‌نامه‌نگاران بعدي تكرار گشته است‌. تاريخ‌هاي بامبو عموماً از گاه‌شناسي مرسوم ديرتر است‌، مخصوصاً براي ازمنهٴ قديم‌تر، كه اختلاف به دو قرن بالغ مي‌شود. اختلاف به تدريج كم‌تر مي‌شود و مقارن 841 ق م كه قديم‌ترين سنهٴ دقيق در تاريخ چين است‌، متعادل مي‌گردد.
اينك اد. شاوان‌6 نشان داده كه تاريخ‌هاي عرضه شده به وسيلهٴ سسو - ما چي‌ين‌7 (نك نيمهٴ دوم سدهٴ دوم ق م‌) به سنوات بامبو نزديك‌تر از سنوات گاه‌شناسي مرسوم است‌. اين دليل‌ مهمي به نفع سنوات بامبوست‌، چون سسو - ما چي‌ين نقادتر از پان كو بود و شيه - چي‌8 دو قرن‌ پيش از چيِن هان - شو 9 تأليف شده است‌. به علاوه‌، بنابر گاه‌شناسي مرسوم‌، طول متوسط سلطنت‌هاي متقدم به‌طور غيرقابل اعتمادي طولاني است‌، يعني 71 سال (!)، حال آن كه طول‌ متوسط در سال‌نامه‌هاي بامبو به 43 سال تقليل يافته‌، كه رقمي بسيار معقول‌تر است‌.

ح‌. زبان‌شناسي يوناني‌

زنودوتوس‌10 افسسي‌، حدود325 تا حدود234، زبان‌شناس و لغت‌نويس يوناني و نخستين كتاب‌دار كتاب‌خانهٴ بزرگ اسكندريه در اوايل سلطنت بطليموس فيلادلفوس‌، شاه مصر از 285 تا 247 بود. او نخستين مصحّح ايلياد و اديسه بود (پيش از 274). اين يك تصحيح و تنقيح علمي و برمبناي‌ نسخه‌هاي متعدد بود، به منظور بازسازي متن اصلي (اين احتمالاً نخستين تنقيح علمي از يك متن‌ بود). او انساب خدايان هزيود را نيز تحرير كرد و به تدوين واژه‌نامه‌اي براي آثار هومري پرداخت‌.

Chu shu chi nien .1
Hsiang .2
Wei .3
I Ching .4
Huang Ti .5
Ed. Chavannes .6
Ssu-ma Ch'ien .7
Shih-chi .8
Ch'ien Han-shu .9
Zenodotos .10