جوهر اولٰي‌، جوهر ثاني‌، بحث كاملي درباره‌ٴ كليات‌؛ 5) شناخت‌شناسي‌؛ 6) مابعدالطبيعه‌ٴ خاص‌، روان‌شناسي (كامل نيست‌). اين رساله مقدم بر شرح‌هاي قديس توما بر آثار ارسطوست‌. پس از شناسايي شرح‌هاي ارسطويي فيلسوفان مسلمان و يهودي (ابن‌سينا، غزالي‌، ابن‌رشد، ابن‌ميمون‌)، اين نخستين كوشش اصيل در زمينه‌ٴ تحليل مابعدالطبيعه در قلمرو مسيحيت بود.
درباره‌ٴ جان پكهام ¿ فصل فيزيك‌

ويليام (گيوم‌) دولامار1

راهب فرانسيسي اهل آكسفورد، كه در 1298، درگذشت‌، شاگرد قديس بُناوِنتور. شرحي بر عبارات او (باب‌هاي 1 و 2) و كتابي درباره‌ٴ مسائل جدل نوشت‌، ولي مهم‌ترين تأليفش يك‌ رشته حاشيه در اصلاح مدخل الهيات قديس توماست‌، كه معرف نخستين مخالفت فرانسيسيان‌ با اصول فلسفه‌ٴ تومايي به شمار مي‌رود، و در آن 117 اشتباه يا تعبير غلط توما خاطرنشان‌ شده است‌. هنگامي كه در سال 1282، اجتماع فرانسيسيان در استراسبورگ تشكيل شد، مقرر كرد، هم‌چنان كه برخي استادان هوشمند خاطرنشان كرده‌اند و هم‌چنان‌كه دربيانيه‌ٴ برادر گيوم دولامار بدان اشاره شده است‌2: كسي مجاز نيست مدخل الهيات برادر توما را تكثير كند)).
دومينيكيان به اصلاحيه‌ٴ ويليام به شدت تاختند و آن را تحريفيه خواندند و خود تعدادي‌ اصلاحيه و دفاعيه در رد آن تهيه كردند. يكي از آنها كه از موٴلف ناشناسي بود، اصلاح تحريفيه نام‌ داشت‌.

ويليام وِيْـري‌3

فيلسوف انگليسي دروِيْر (وار) واقع در هرفوردشاير زاده شد؛ به سلك فرانسيسيان درآمد؛ ربع‌ آخر سده را، بيشتر در پاريس زندگي كرد. مي‌گويند شاگرد الكساندر هيلزي و معلم دنس اسكوت‌ بود؛ مطلب آخري غلط است‌. شرحي بر عبارات پطروس لومباردي در چهار باب نوشت‌، كه‌ نسخه‌هاي متعددي از آن در دست است‌، ولي تاكنون چاپ نشده است‌. بيشتر بدان سبب نام او را ذكر كرديم كه بحثش درباره‌ٴ اخترشناسي عيناً از دلالةالحايرين نقل شده است‌. او نام ابن‌ميمون را

William de la Mare .1
M. De Wulf, vol. 2, p. 37, 1920 Analecta bollandiana p. 292, 1899 .2
W. of Ware, W. Warre, Guaro, Varro, Varron .3