انگلستان وجود داشت و گواه آن دو مطلب زير است كه از واژه‌نامه‌ٴ انگليسي آكسفورد، ذيل واژه‌ٴ gauge نقل مي‌شود: [1353 ماده‌ٴ 27 فرمان ادوارد سوم‌، حاكي است كه بشكه‌هاي شراب بايد توسط پيمانه‌سنج سلطنتي به‌درستي پيموده‌شود] . 1483 ماده‌ٴ اول فرمان ريچارد سوم‌، همين‌ مطلب را بيان مي‌كند. اين‌كه پيمايش تا چه‌حد دقيق بوده معلوم نيست‌، ولي احتمالاً براي‌ مقايسه‌ٴ تقريبي كفايت مي‌كرده است‌.
بشكه‌سنجي درنخستين كتاب‌هاي حساب آمريكا تا اواسط سده‌ٴ نوزدهم بيان شده‌است‌.

برتولت سياه‌

مخترع افسانه‌اي باروت و سلاح آتشين‌.
درميان اسناد متعدد مربوط به او هيچ توافقي وجود ندارد؛ بحث كامل در باب آنها بسيار مفصل و بيهوده خواهدبود. آيا او راهب سيسترسيني بود؟ يا راهب فرانسيسي‌، كه در سده‌ٴ سيزدهم يا چهاردهم در فرايبورگ ايم برايسگاو مي‌زيست‌؟ (در سال 1854 در فرايبورگ برايش‌ به‌عنوان مخترع باروت پيكره‌اي برپاكردند). آيا نام حقيقي او كنستانتين آنكليتسن بود؟ در يك‌ سند از سده‌ٴ پانزدهم او را استادي از كريشنلاند ناميده‌اند كه شهرت پايدار ماركوس يوناني‌ (سيزدهم ـ 2) را به‌خاطر مي‌آورد.
اختراع باروت و نخستين توپ‌ها و خمپاره‌ها را از او دانسته‌اند. محتمل‌ترين تاريخ براي اين‌ اختراع شيطاني سال 1380 است و گفته شده‌است كه او را در سال 1388 به‌خاطر آن اعدام‌ كردند. ممكن است او در آن اصلاحاتي كرده‌، مثلاً در ريختن خمپاره‌ها يا توپ مفرغي‌. ما هيچ‌ نمي‌دانيم و اين يادداشت تنها به‌خاطر ذكر ماهيت افسانه‌اي گزارش‌هاي مربوط به برتولت سياه‌ در اين‌جا چاپ مي‌شود.
از اختراع باروت در جلد 2 سخن گفته‌ايم‌. اين اختراع احتمالاً پيش از پايان سده‌ٴ سيزدهم‌ روي داد. ولي هنوز كسي كاربردهايش را نمي‌دانست‌. استفاده از نيروي انفجاري باروت براي‌ پرتاب مواد، اختراع توپ و زنبورك مجهز به چخماق احتمالاً در دهه‌ٴ سوم سده‌ٴ چهاردهم‌ صورت گرفت‌. نمي‌دانيم منشأ آن كجا بود؛ احتمالاً آلمان بود. اين فكر در محيط وجود داشت و ممكن است در يك زمان‌، در چند نقطه عملي شده باشد. چندين مورخ آلماني از اين اختراع به‌ صورتي سخن مي‌گويند كه در ناحيه‌ٴ آنان صورت گرفته است‌، ولي چنين ادعايي كاملاً طبيعي‌ بود، زيرا آنان با كارهاي محلي بهتر از آنچه در خارج صورت گرفته‌بود آشنايي داشتند و بنابراين‌، اظهاراتشان قانع‌كننده نيست‌. به‌علاوه‌، اختراع سلاح گرم مستلزم اصلاحات زيادي بود (هنوز هم‌ كامل نشده است‌!) و از اين رو، مي‌شد با ايمان كامل از مخترعان زيادي سخن گفت‌.

لئونارد ماورپِرگي

كيمياگر اتريشي (برآمدنش در سال 1394).