فصل نهم‌

عصر كاتوي شهربان‌
(نيمهٴ اول سدهٴ دوم ق م‌)

الف‌. نظري به علم در نيمهٴ اول سدهٴ دوم ق م‌. ب‌. گسترش كتب مقدس يهودي ج‌. فلسفهٴ يوناني‌، رومي و چيني‌. د. رياضيات هلنيستي و چيني‌. ه. نجوم هلنيستي‌. و. فيزيك و فن‌آوري هلنيستي‌. ز. جغرافياي هلنيستي‌. ح‌. تدبير منزل رومي‌. ط. طب هلنيستي‌، رومي و چيني‌. ي‌. تاريخ‌نگاري رومي و هلنيستي‌. يا. قانون رومي‌. يب‌. زبان‌شناسي يوناني‌.

الف‌. نظري به علم در نيمهٴ اول سدهٴ دوم ق م‌

1. اين فصل را از اين رو به عصر كاتوي شهربان (سِنسور) موسوم كردم كه در ميان بسياري‌ شخصيت‌هاي آن عصر پيچيده و آشفته‌، احتمالاً، كاتو گيراترين شخصيت است‌. در عين حال‌، اين عنوان ارزش رمزي دارد. كاتو آخرين مرحلهٴ مبارزهٴ روم را در برابر يونان نشان مي‌دهد، زيرا نمي‌توان تصور كرد كه يونان روم را يكباره فتح كرد. علل زيادي براي اختلاف طبايع ميان روميان‌ و يونانيان وجود داشت كه اين مبارزه را ممكن مي‌ساخت‌. خصلت انتقالي اين عصر را به وسيلهٴ يك شخصيت يوناني‌، يعني پولي‌بيوس‌، كه از همه چشم‌گيرتر است‌، مي‌توان به خوبي نشان‌ داد؛ ولي خواستم به وسيلهٴ يك نام لاتيني نشان دهم‌، كه علم و دانش رومي‌، ولو فروتر از يوناني‌ و هلنيستي باشد، بايد از اين پس به حساب آيد.

2. گسترش كتب مقدس يهودي‌. كتاب جامعه احتمالاً در پايان سدهٴ سوم يا در نيمهٴ اول سدهٴ دوم‌، پيش از 168 تأليف شد. كتاب حكمت يسوع‌، پسر سيراخ احتمالاً مربوط به سنوات 190 تا 170 است‌. اين دو كتاب بخشي از به اصطلاح آثار حكمي عهد عتيق به شمار مي‌رود و از جملهٴ آثار بسيار گران‌بهاست كه از عهد قديم به دست ما رسيده است‌. كتاب دانيال در حوالي 165 نوشته شده بود.

3. فلسفهٴ يوناني‌، رومي وچيني‌. انيوس‌، كه هم‌اكنون از او سخن خواهم گفت (در فقرهٴ 10)،