ابوسهل مسيحي‌

ابوسهل عيسي بن يحيي مسيحي جرجاني در 999 - 1000 در 40 سالگي درگذشت‌. پزشك‌ مسيحي كه به عربي مي‌نوشت‌. معلم ابن‌سينا. نوعي دايرةالمعارف طبي در يك صد فصل‌ نوشت‌، موسوم به الكُتُب المائة في الصناعة الطبية، كه از قديم‌ترين آثار عربي در نوع خودش است‌ و تا حدودي سرمشق قانون ابن‌سينا بوده‌. او رساله‌هاي كوچك‌تري هم نوشت از قبيل مقاله في‌ الجدري‌، كتاب في‌الوبا، في‌النبض‌، اًظهار حكمةالله في خلق الانسان‌، و غيره‌.

ابومنصور موفق‌

ابومنصور موفق بن علي هروي در زمان منصور بن نوح (امير ساماني از 961 تا 967) در هرات‌ برآمد. داروشناس ايراني‌. ظاهراً نخستين كسي بود كه درصدد تأليف رساله‌اي در ادويه‌ٴ مفرده به‌ زبان فارسي برآمد؛ و براي گردآوردن اطلاعات لازم در ايران و هند سفرهاي زيادي كرد. در اثناي‌ سال‌هاي 968 و 977 كتاب الابنيه عن حقائق‌ِ الأدوية را نوشت كه قديم‌ترين اثر علمي موجود به‌ نثر فارسي جديد است‌. اين كتاب عناصر يوناني‌، سرياني‌، عربي و هندي را با هم در يك جا گرد آورده ؛ و از 585 دارو بحث مي‌كند (كه 466 تاي آن از گياهان‌، 75 تا از كاني‌ها، و 44 تا از جانوران به دست مي‌آيد)؛ اين داروها برحسب تأثيرشان به چهار گروه تقسيم شده است‌.
گزيده‌اي از يك نظريه‌ٴ داروشناسي كلي‌.
ابومنصور تفاوت ميان كربنات سوديوم (نَتْرون‌) و كربنات پتاسيم (قلي‌) را مي‌دانست‌؛ راجع‌ به زرنيخ‌، اكسيد مس‌، اسيد سيليسيك‌، اثمد (سنگ سرمه‌) معلوماتي داشت‌؛ و خاصيت سمي‌ تركيبات مس و سرب‌، كيفيت موزدايي آهك‌، تركيب گچ شكسته‌بندي و مورد استعمال آن را در جراحي مي‌شناخت‌.

تميمي‌

ابوعبداللّه محمد بن احمد بن سعيد تميمي مقدسي در اورشليم زاده شد، در حدود 970 به مصر رفت و تا 980 هنوز در آنجا مي‌زيست‌. پزشك فلسطيني‌. به تجاربي در داروسازي دست زد و آثار طبي گوناگوني‌، غالباً در باب ادويه‌ٴ مفرده نوشت‌. مهم‌ترين اثرش كتاب المرشد است‌، كه‌ اطلاعات گران‌بهايي راجع به گياهان‌، كاني‌ها وغيره را دربردارد. كتاب المُرشِد إلی جواهر الاغذية و قُوَي المفردات راه‌نمايي است در باب شناسايي مواد غذايي و داروهاي ساده‌.

بلدي‌

احمد بن محمد بن يحيي بلدي در زمان يعقوب بن كِلْس وزير (متوفي در 990 - 991) در مصر برآمد. پزشك مصري‌. موٴلف رساله‌اي در بهداشت زنان باردار و كودكان به نام تدبير الحَبالي‌ و الاطفال‌.