شايد ابن‌سينا از بقراط و جالينوس هم معروف‌تر بود. آثار منسوب به اين سه تن شالوده‌ٴ طب سده‌ٴ چهاردهم را تشكيل مي‌داد. يوآنس ياكوبي‌، ياكوپو دلاّ توره‌، كريستوفوروس‌ دِ هونِستيس‌، توماسو دل گاربو، برادران سانتا سوفيا، اوگو بنتسي و غيره شرح‌هايي بر قانون‌ نوشتند. ناتان هَه مِأتي (سيزدهم ـ 2)، در سال 1279 قانون‌، و مقاله‌هاي اول و دوم را زرحيه‌ گراتيان (سيزدهم ـ 2)، مقارن همان ايام به عبري ترجمه كردند و يوسف‌بن يوشع هَه ـ لُرقي پيش‌ از سال 1402 ترجمه‌ٴ ناتان را اصلاح كرد. ابراهيم اَبيگدُر، شِم‌طُب شَپروط و پروفيط دُوران‌ تعليقاتي بر قانون نوشتند. بايد درنظر داشته باشيم كه هر پزشك اسلامي مستقيم يا غيرمستقيم‌1 با قانون آشنايي داشت‌، كه در آن هنگام شاه‌كار طب اسلامي شناخته مي‌شد و خود ابن‌سينا را شيخ‌الرئيس مي‌ناميدند.
علاقه به جمع كردن بقراط، جالينوس و ابن‌سينا در يك جا سبب شد تا ترتيب تاريخي را ناديده انگاريم‌. دست‌كم آثار سه پزشك اسلامي مقدم بر ابن‌سينا مورد مطالعه قرار گرفت‌، كه‌ عبارت بودند از ابن‌ماسويه (نهم ـ 1)، رازي (نهم ـ 2)، و ماسويه مارديني (يازدهم ـ 1). آثار ابن‌ماسويه را طدرس‌بن موسي از لاتيني به عبري ترجمه كرد؛ كريستوفوروس دِ هونِستيس‌ شرحي بر قرابادين ماسويه مارديني نوشت‌. در هردو مورد اين يك سنّت عربي ـ لاتيني بود.
رازي هم تقريباً به اندازه‌ٴ ابن‌سينا مورد توجه بود، به‌ويژه كتاب المنصوري و بيش از همه‌ مقاله‌ٴ نهم‌. ژان دوتورنامير، سيلانوس دِ نيگريس‌، پيترو توسينياتو، مارسيليو دا سانتاسوفيا و غيره بر كتاب المنصوري شرح نوشتند.
درمورد پزشكان بعد از ابن‌سينا، آثار ابن وافد (يازدهم ـ 1)2 و ابن ابي‌الصلت (دوازدهم ـ 1) را يعقوب‌بن سليمان ناتان از عربي به عبري ترجمه كرد؛ ويولاي رودزي شرحي به عبري بر رسم‌لِلدَواي ابن‌رشد (دوازدهم ـ 2) و آقسرايي شرحي به عربي بر موجزالقانون ابن‌نفيس (سيزدهم‌ ـ 2) نوشتند.
اينك بهتر است به آثار لاتيني بپردازيم‌. از معروف‌ترين نويسندگان آرنولد ويلانووايي‌ (سيزدهم ـ 2) بود، كه برخي آثارش را يهودا بن سليمان ناتان‌، ابراهيم اَبيگدُر و طُدرُس بن‌موسي‌ به عبري برگرداندند. اسحاق‌بن ابراهيم كَبرِت از ژان سنت آماندي (سيزدهم ـ 2)، يكوتيل‌بن

1. مثلاً، از طريق شرحي مثل موجزالقانون ابن‌نفيس (سيزدهم ـ 2). يك‌چنين شرحي معمولاً شامل متن اصلي هم بود. براي گزارشي از شرح‌هاي قانون‌، تلخيصات‌، و غيره ¿ كتاب بروكلمان‌.
2. ترجمه‌ٴ كاتالونيايي كتاب الادويه المفرده ابن وافد را لوئي فارادو دو سن ژرمن در سال 1943 در بارسلون منتشر كرده است (ايسيس 37). اين ترجمه در سده‌ٴ چهاردهم و مسلماً نه ديرتر از آن‌، بيشتر از عربي ترجمه شده تا لاتيني‌. نسخه‌اي از آن به لطف استاد خوزه مارياميلاس ئي وايكروسا وقتي به‌دستم رسيد كه‌ تنها توانستم در اين زيرنويس ذكر كنم‌، زيرا اوضاع جنگ مانع از آن شده بود كه زودتر از انتشارش باخبر شوم و آن را مورد استفاده قرار دهم‌.