ط. قانون رومي و بربري‌

قانون رومي‌

((قانون والنتيني دعاوي‌))1 در 426 توسط تئودوسيوس دوم صادر شد، كه در آن هنگام سمت‌ مربّي‌گري والنتينيان سوم را (كه 7 سال بيشتر نداشت‌) عهده‌دار بود. اين قانون بر اصالت و قانوني بودن نوشته‌هاي حقوقي پاپينيان‌، پائولوس‌، گايوس‌، اولپييان‌، و مودستينوس صحه‌ گذاشت‌. در موضوع دعاوي سنديت پاپينيان بسي برتر بود.

مجموعهٴ قوانين تئودوسياني‌

مجموعهٴ قوانين تئودوسياني‌2 به فرمان تئودوسيوس دوم (امپراتور شرق از 408 تا 450) تدوين‌ شد. فرمان آن در 429 صادر شد، در 435 جداً آغاز گشت و در 438 در قسطنطنيه انتشار يافت‌. اين قانون بر همهٴ قوانين گذشته سبقت جست و از اول ژانويهٴ 439 در شرق اجرا شد، و از 12 ژانويهٴ 439 در غرب‌. اين قانون منقسم بر 16 كتاب و بسيار جامع بود. مجموعه‌هاي قوانين‌ امپراتوري غرب هرچند وقت يك بار در اثناي سنوات 444 و 469 به اين قانون منضم مي‌شد، كه به تازه‌هاي بعد از تئودوسيان‌3 موسوم است‌. مجموعهٴ قوانين تئودوسياني بر همهٴ قوانين بربري‌ كه پس از سقوط امپراتوري غربي (476) تدوين شد، تأثير عميقي اعمال كرد، و بديهي است كه‌ قوانين يوستينيان هم از آن تأثير زيادي پذيرفت‌.

مجموعهٴ آركرياني‌

مجموعهٴ آركرياني‌4 يكي از قديم‌ترين دست‌نوشته‌هاي مهم موجود است كه تاريخ آن احتمالاً به‌ سدهٴ ششم مي‌رسد و جديدتر از سدهٴ هفتم نيست‌، و در 1607 بدان سبب به اين نام خوانده شد كه از 1566 تا 1604 متعلق به يوآنس آركريوس گرونينگني‌5 بود. مجموعه‌اي از اسناد اداري كه‌ محتواي آن احتمالاً در اواسط سدهٴ پنجم براي استفادهٴ كارمندان رومي تهيه شده است‌. اين‌ مجموعه از مساحي‌، تفكيك اراضي‌، قوانين اراضي‌، و مسائل خانوادگي گفت‌وگو مي‌كند، و حاوي قضيهٴ ارشميدس دربارهٴ به دست آوردن مجموع مربعات n عدد نخستين است‌. مصنف به‌ سختي مي‌توانسته است مساحي را بفهمد، با اين حال اثر او براي تاريخ مساحي رومي داراي‌ ارزش است‌. افراد زير را ذكر كرده است‌: فرونتينوس (نيمهٴ دوم سدهٴ اول‌)، هيگينوس‌6 (نيمهٴ اول‌

Valentinian Law of Citations .1
Codex Theodosianus .2
Novellae Post-Theodosianae .3
Codex Arcerianus .4
Joannes Arcerius of Groningen .5
6. او را نبايد با ك‌. يوليوس هيگينوس‌، دومين ناظر كتاب‌خانهٴ پالاتين‌، اشتباه كرد (نك نيمهٴ دوم سدهٴ اول ق م‌).