منحصر به فرد بودن اطلاعاتش در زمينهٴ اقامتگاه‌هاي اوليهٴ يهوديان در ايتالياست (850 تا 1054). بسياري از عادات و خرافات يهوديان آن زمان را شرح مي‌دهد. قديم‌ترين ردپاي داستان‌ ((يهودي سرگردان‌)) را در آن مي‌توان يافت‌.

تاريخ‌نويسي اسلامي‌

يادداشت مرا در فقرهٴ جغرافي (و) در بالا ببينيد.

ابن صاعد

ابوالقاسم صاعد بن احمد بن عبدالرحمن بن محمد بن صاعد قُرطُبي اندلسي معروف به قاضي‌ صاعد در 1029 - 1030 در يك خانوادهٴ قرطبي در المريه زاده شد، در طليطله برآمد، در 16 ژوئن 1070 درگذشت‌. مورخ و منجم مسلمان اسپانيايي‌. در 1067 - 1068 منتخبي از تاريخ‌ عالم را تحت عنوان كتاب التعريف بطبقات الامم تأليف كرد؛ تاريخ علماي مسلمان و بربر (كه‌ ممكن است قسمتي از اثر قبلي باشد)؛ و رساله‌اي در نجوم نوشت‌. او راصد بزرگي بود؛ رصدهايي كه به وسيلهٴ او و راصدان مسلمان و يهودي ديگري كه با وي كار مي‌كردند صورت‌ گرفت‌، براي زرقالي هنگام تأليف زيج جديدش بسيار مفيد واقع شد.
ابن صاعد در تأليف تاريخي‌اش‌، طبقات الامم‌، توجه خاصي به تاريخ علم مبذول داشته است‌. به عقيدهٴ او هشت نژاد يا ملت در پيش‌رفت علم بيشترين سهم را داشته‌اند: هنديان‌، ايرانيان‌، كلدانيان‌، يونانيان‌، روميان (ازجمله مسيحيان شرقي‌)، مصريان‌، مسلمانان‌، و عبريان‌. شرح او راجع به يونانيان و مسلمانان مشروح‌تر از گزارش‌هاي مربوط به ملل ديگر است‌. ابن قفطي و ابن‌ ابي اُصَيْبِعه در نيمهٴ اول و ابن عبري در نيمهٴ دوم سدهٴ سيزدهم استفادهٴ زيادي از تأليف ابن صاعد كردند.

خطيب بغدادي‌

ابوبكر احمد بن علي بن ثابت خطيب بغدادي در درزيجان‌1 بر كرانهٴ دجله در پايين بغداد زاده‌ شد؛ سفرهاي زيادي كرد و سرانجام در بغداد مقيم شد، در پنجم سپتامبر 1071 در همان‌جا درگذشت‌. محدث و مورخ مسلمان‌. تاريخ رجال بغداد را در 14 مجلد نوشت (تاريخ بغداد)؛ رساله‌اي در نقد احاديث‌، به نام كتاب الكفاية في معرفة أصول علم الراويه‌؛ و رسالهٴ ديگري در كتابت اسامي خاص به نام مُؤْتَنِف [في‌] تكملةالموءتلف والمختلف‌؛ و غيره‌.

1 .زادگاه وي را ((غُزْيه‌)) نيز ضبط كرده‌اند. - و.