لاوي بن ابراهيم بن حييم‌1

فيلسوف‌، رياضيدان‌، و اخترشناس يهودي لانگدوكي‌. در اثناي سال‌هاي 1245 و 1250، در ويلافرانش دوكونفلوان‌، روسيون‌2 زاده شد؛ در 1276، در مونپليه بود؛ بعدها، او را در ناربُن و بزيه مي‌بينيم‌؛ مورد زجر و تكفير يهوديان راست كيش قرار گرفت‌؛ در 1315، در آرل يا حوالي‌ آن عزلت گزيد، و اندكي پس از آن فوت كرد. پدرش ابراهيم بن حييم رابي ناربُن (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ سيزدهم‌)، و يكي از نوه‌هايش لاوي بن گرشن (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ چهاردهم‌) بود. او رهبر يهوديان‌ آزادفكر پرونس و لانگدوك‌، يعني مروج اصلي مطالعات فلسفي و آگاهيهاي اثباتي بود. دو دايرةالمعارف عبري تأليف كرد:
1 ـ عطردان‌ها و تعويذها 3 (اقتباس از باب 3، آيه‌ٴ 20، كتاب اشعيا)، كتابي عامه فهم به شعر عبري (1846 بيت‌) كه در 1276، در مونپليه تأليف شده است‌. اين كتاب در ده فصل درباره‌ٴ اخلاق‌، منطق‌، اخترشناسي و اخترگويي‌، طبيعيات‌، مابعدالطبيعه‌، و غيره است‌. سليمان‌ لوناسي در حدود 1400، شرحي بر آن نوشت (او ممكن است همان سليمان بن مناهم باشد).
2 ـ زيورهاي رحمت‌4 شامل شش رساله درباره‌ٴ منطق‌، رياضيات‌، هندسه‌، اخترشناسي و اخترگويي‌، طبيعيات و روان‌شناسي‌، مابعدالطبيعه‌، الهيات و پيشگويي است‌. تاريخ اين تأليف‌ معلوم نيست‌، ولي موٴلف در 1315، آن را در آرل تصحيح و تكميل كرده است‌.
در سال 1276، رساله‌اي در باب اخترشناسي و اخترگويي در 40 فصل نوشت‌؛ فصل آخر كه‌ از تعيين اوقات سعد و نحس بحث مي‌كند، ممكن است يك كار مستقل تلقي شود.
نظريه‌هاي لاوي در مورد اخترشناسي و اخترگويي به صورت تحت‌اللفظي از نظريه‌هاي‌ ابن‌عزرا نشأت مي‌گيرد؛ راهنماي او در انديشه‌هاي فلسفي ابن‌ميمون بود.

گِـرشُـن‌بن سليمان‌5

دايرةالمعارف‌نويس يهودي پرونسي‌، يا كاتالونيايي‌. در برخي نسخه‌ها او را كاتالونيايي و در برخي ديگر آرلي خوانده‌اند. او در آرل زندگي كرد و در اواخر سده‌ٴ سيزدهم‌، در پارپينيون (؟) وفات كرد. احتمالاً پدر لاوي بن گرشن است‌.
در حدود 1280 (؟)، رساله‌اي دايرةالمعارفي با عنوان دروازه‌ٴ بهشت‌6 تأليف كرد كه از مآخذ يوناني و عربي‌، يا بيشتر از ترجمه‌هاي عبري آنها اقتباس شده بود، و در آن گاهي ترجمه‌هاي‌

Levi ben Abraham ben Hayyim .1
Villefranche-de-Confluent, Roussillon .2
Batte ha-nefesh weha lehashim .3
Liwyat hen .4
Gershon ben Solomon .5
Sha'ar ha-shamayim .6