قلعه‌كوب‌، منجنيق و حتي توپ بدان معني نيست كه آنها حتماً سلاح آتشين بوده‌اند. براي‌ پرتاب كردن سنگ‌ها يا پرتابه‌هاي ديگر، يا حتي پرتاب ((آتش يوناني‌)) (مقدمه 1، 481) يا ساير اجسام قابل احتراق از ماشين‌هايي استفاده مي‌شد كه اسامي گوناگوني داشتند و برخي بسيار بزرگ بودند. مهم‌ترين سلاحي كه در ميدان جنگ به‌كار مي‌رفت و از فاصله‌ٴ دوري پرتاب مي‌شد، كمان گروهه‌1 و كمان چرخي‌2 بود كه برد و دقت شاياني داشت‌. بايد توجه داشت‌، نام‌هايي كه‌ براي سلاح‌هاي تازه به‌كار مي‌رفت‌، همان نام‌هاي قديمي بود مانند زنبورك‌، توپ و غيره‌.
محققان فهرست‌هاي بالا بلندي از تاريخ‌ها و اسناد محلي استخراج كرده‌اند كه هريك مستلزم‌ پژوهش‌هاي طولاني است كه جايشان در اينجا نيست‌. نخستين معرفي توپ احتمالاً در كتاب‌ درباب مقامات دولتي است كه موٴلفش والتر دو ميلمت آن را در سال 1327 به ادوارد سوم اهدا كرده است‌3 (نك شكل 14). اين قديم‌ترين نوع توپ است كه ايتالياييان آن را جام آتش و فرانسويان آتش‌دان مي‌ناميدند.
آيا همان‌طور كه جان باربُر (چهاردهم‌، 2) متذكر شده‌، سلاح گرم در 1319 در محاصره‌ٴ برِويك به‌كار رفته بود؟ او از ماشين قلعه‌كوب‌4 صحبت مي‌كند. آيا سلاح گرم در محاصره‌ٴ مِتز در سال 1324 به‌كار مي‌رفت‌؟ آيا مسلمانان اندلس در سال 1325 در جنگ بازا يا در سال 136 در جنگ مارتُـس يا در سال 1331 در آليكانته آن‌را به‌كار برده‌اند؟ آيا ادوارد سوم در سال 1327 از آن بر ضد اسكاتلنديان استفاده كرده‌؟ آيا شهسواران آلماني در محاصره‌ٴ سيويداله دل فريولي از آن بهره جسته‌اند؟ آيا در سال 1339 در كامبرا توپ ساخته مي‌شد؟ آيا آلفونسوي يازدهم‌ كاستيلي در سال 1342 براي گرفتن اَلخسيراس‌5 آن را به‌كار برد؟ ادوارد سوم در سال 1345 فرمان داد جامه‌داري برج (لندن‌) توپ‌ها و گلوله‌ها را براي لشكركشي شاه در آن‌سال آماده و سوار كشتي كند. مطالب ديگري از همان قبيل حاكي از آن است كه در سال 1346 در جنگ‌ كرِسي ـ آن ـ پُنتيو در نزديك آبِويل (در پيكاردي‌) توپ به‌كار رفته است‌. جنگ كرِسي را معمولاً پيروزي كمان‌داران انگليسي با كمان گروهه‌ها بر كمان‌داران بي‌نظام فرانسوي با كمان‌هاي چرخي‌ دانسته‌اند. آيا انگليسيان توپ هم به‌كار برده‌اند؟ آن را نمي‌توان ثابت كرد. ولي مقارن اين عصر از آن استفاده مي‌كردند. انگليسيان در سال 1347 در محاصره و تسخير كاله توپ را به‌كار گرفتند.

longbow .1
crossbow .2
3. نسخه‌ٴ خطي در كريست چرچ آكسفوردWalter de Milemete . موظف كليساي گِلَزْنِي در كورنوال‌، پيش‌نماز ادوارد سوم بود.
4. مقايسه كنيد با مكبث شكسپير، پرده‌ٴ اول‌، صحنه‌ٴ دوم‌، ((توپ‌ها را با باروت مضاعف انباشتند)).
5. الجزيرة الخضرأ يا الخسيراس‌، شهري است در اسپانيا بر كناره‌ٴ تنگه جبل طارق‌. اين نخستين شهر اسپانيايي بود كه در 710م به‌دست سپاه عرب افتاد.
آلفونسوي يازدهم‌، فرمان‌رواي كاستيل در 1342م آن را گرفت‌. ــ و.