1342 ـ 1349 م‌/ 743 ـ 750 ه ق‌؛ و التعريف بالمصطلح‌الشريف تأليف در سال 1340 ـ 1341 م‌/ 741 ه ق‌.
اولي كتاب مفصل و مجموعه‌اي از اطلاعات گوناگون درباره‌ٴ جغرافيا و تاريخ طبيعي‌، تاريخ‌ سياسي‌، تاريخ شعر عرب و شرح احوال است‌، كه 23 يا 27 مجلد را شامل مي‌شود. مثلاً مجلد اول راجع به جغرافيا و تاريخ طبيعي است‌، مجلد چهارم راجع به شعر جاهلي‌، مجلد پانزدهم‌ راجع به شعراي سه قرن اول هجري‌، مجلد شانزدهم راجع به شعراي بلاد مغرب‌، مجلد هفدهم‌ راجع به شعراي سده‌هاي چهارم تا هفتم هجري‌، مجلد بيست و سوم راجع به تاريخ سياسي‌ سال‌هاي 1146م‌/541 ه ق تا 1343م‌/ 744 ه ق‌. كتاب حاوي توصيف مفصل سرزمين‌ها، نهادها و عادات و رسوم هند و همين طور توصيف كشورهاي اسلامي است‌، كه مقايسه‌ٴ آن با گزارش معاصرش ابن بطوطه (چهاردهم ـ 2) جالب خواهد بود. موٴلف از منابع كتبي استفاده‌ كرده است‌. مقام دبيري سلطان‌، كسب اطلاعات دست اول از فرستادگان سياسي‌، سياحان و بازرگانان كشورهاي مختلف را براي وي تسهيل كرده است‌؛ مثلاً يكي از منابع اطلاع او در مورد تركستان‌، بلبان جنوايي بوده است‌، كه نام اصلي او دومنيكو دوريا و پسر تادئو دوريا بود.
يكي از باارزش‌ترين بخش‌هاي جغرافياي عُمري راجع به حبشه و دولت‌هاي فاس‌، تلمسان‌، تونس و امپراتوري نگرو (ماندينگو)ي مالي در سودان باختري است‌. يكي از شاهان مالي به نام‌ كَنكَن (يا گُنگو يا مَنسا) موسي (متوفا 1332 م‌/ 733 ه ق‌)، هنگامي‌كه در سال 1324 م‌/ 725 ه ق عازم حج بود، به‌علت كاروان عظيم ملازمانش و خرج گزافي كه مي‌كرد، در قاهره شور و هيجاني برانگيخت‌. وي به‌قدري طلا در بازار به جريان انداخت كه ارزش طلا را در مصر به ميزان‌ قابل توجهي كاهش داد!
محمد گائو سلف منسا موسي دوبار عازم پژوهش در اقيانوس اطلس شد و بار دوم زندگي‌ خود را از دست داد (حدود 1307م‌/ 707 ه ق‌) و عمري از سفر ديگري هم در اقيانوس اطلس‌ ياد مي‌كند كه نشان مي‌دهد قوم ماندينگو سنت عربي پژوهش اقيانوس اطلس را دنبال كرده‌اند ــ سنتي كه خشخاش قرطبي به روايت مسعودي (دهم ـ 1)، و ((مغرورين‌)) به روايت ادريسي‌ (دوازدهم ـ 2)، معرف آن بودند.
دومين كتاب عُمري‌، يعني التعريف بالمصطلح الشريف يك راه‌نماي ترسّـل يا اصول‌ تشريفات سياسي است و حاوي مجموعه‌اي از نمونه‌هاي اسناد و نامه‌هاي اداري در 7 فصل‌ است‌: 1) نامه به امرا و مقامات عالي مسلمان و غيرمسلمان‌؛ 2) نامه‌هاي اعطاي مناصب و مزايا؛ 3) سوگندنامه‌؛ 4)نامه‌هاي محرمانه و ساير قراردادها؛ 5) سازمان اداري مماليك‌، جغرافياي سياسي قلمرو آن‌؛ 6) وسيله‌ٴ كسب اطلاع و ارتباط؛ 7) متفرقه‌. كتاب تعريف منبع‌ مهمي براي تحقيق در سازمان اداري و نهادهاي دولت مماليك در مصر و شام است‌.