هند | 10
خاور دور | 53
| ــــــــ
جمع كل | 595

مهم‌ترين زبان‌ها عبارت بودند از: 1. لاتيني (223)؛ 2. عربي (104)؛ 3. عبري (59)؛ 4. چيني (40)؛ 5. يوناني (32)؛ 6. ايتاليايي (24)؛ 7. فرانسه (22)؛ 8. آلماني (12)؛ 9. ژاپني‌(12)؛ 10. فارسي (11).1

2. لاتيني‌

اكنون بايد وضع و كاركرد هر زبان را ــ به ترتيب فضل تقدم ــ بررسي كنيم و ازاين‌رو، از لاتيني‌ آغاز مي‌كنيم‌. لاتيني مورد استفاده‌ٴ چنان تعداد زيادي از موٴلفان قرار گرفته (به حساب من 223 نفر) كه بررسي مشروح آثارشان وقت زيادي مي‌گيرد. كافي است خاطرنشان كنيم كه قلمرو زبان‌ لاتيني با كليساي كاتوليك هم‌زيستي داشت‌.2 بنابراين‌، تا هرجا كه مبلغان كاتوليك مي‌رفتند، دامنه‌ٴ آن گسترده مي‌شد. راهبان فرانسيسي و دومينيكي از مليت‌هاي مختلف زبان لاتيني را همراه با صليب به اقصا نقاط جهان شناخته‌شده‌ٴ آن روز بردند. شعاير ديني آنان به لاتيني بود، كتاب‌هاي شان منحصراً به لاتيني بود (وولگات‌، ادعيه‌، شرح احوال اوليا، آثار آباي كليسا و غيره‌) و صحبت‌هاي معمولي‌شان در سرزمين‌هاي خارجي هم اغلب به لاتيني بود. علي‌رغم اين‌كه‌ مقدس‌ترين كتاب‌هاي‌شان نه به لاتيني بلكه به عبري و يوناني نوشته شده بود، لاتيني برايشان‌ زباني مقدس شد.3

1. اگر كاستيلي و كاتالونيايي را با هم حساب كنيم (كاري كه جاي بحث دارد)، بايد در اينجا ذكر شود، چون مجموعشان مي‌شود (11).
2.Franz Cumont: Pourquoi le latin fut la secule langue liturgique de l'Occident (Melanges paul; Fredericq p., 63-66 Bruxelles 1904 ؛ تك‌زباني بودن مسيحيت غربي را دربرابر چندزبانگي مسيحيت شرقي توصيف مي‌كنند.
3. مسئله‌ٴ وولگات آن‌قدر جالب هست كه در يك پانوشت مطرح شود. وولگات (به‌عنون ترجمه‌ٴ لاتيني رسمي كتاب مقدس‌) توسط قديس جروم‌ (هيرونيموس‌، چهارم ـ 2)، از ترجمه‌ٴ هفتادنفري يوناني ترجمه و با متن عبري مقابله و تصحيح شده بود. شوراي ترنت (1545 ـ 1563) اين ترجمه را ترجمه‌ٴ رسمي و متن معتبر كليسا اعلام كرد، كه به‌فرمان كلمنت هشتم در سال 1592 چاپ شد ــ در سال 1907 پيوس دهم فرمان داد آن متن بازبيني شود و اين‌كار به‌عهده‌ٴ فرقه‌ٴ بنديكتي گذاشته شد. بدين‌ترتيب سه جلد حجيم انتشار يافت‌، حاوي اسفار خمسه‌، ويرايش لاتيني اسفار كتاب مقدس‌... (واتيكان 1926، 1929، 1936). نك مقاله‌ٴ كاردينال گاسكا در دايرةالمعارف كاتوليك (ج 15، ص 515 ـ 520، 1912). كاتوليك‌هاي عامي و حتي بسياري از كشيشان مايل‌اند كلمات‌ وولگات را الهام‌شده بدانند، كه البته چنين نيست‌. وولگات يك متن مقدس است‌؛ و درنتيجه لاتيني دست‌كم به‌وسيله‌ٴ كليساي كاتوليك به‌همان پايه‌ٴ عبري و يوناني رسيده است‌.