آلفونسوي دهم ملقب به فرزانه به ترجمه‌ٴ آثار نجومي از عربي به اسپانيايي اشتغال داشت‌. در طليطله برآمد. آثار ناشناسي را ترجمه كرد، با عنوان ساختن و به‌كار بردن ساعت شمعي‌؛ و ساختن و به‌كار بردن وسيله‌ٴ حمل و نقل موسوم به atazin (؟). ترجمه‌ٴ رساله‌ٴ آخري به اسحاق بن سيد هم‌ منسوب است‌. در 1276، يهودا بن موسي را در تصحيح و تكميل ترجمه‌ٴ اسپانيايي كتاب‌ صُوَرالكواكب عبدالرحمن صوفي ياري كرد.

اسحاق بن سيد1

اسحاق ملقب به امام اخترشناس‌، سازنده‌ٴ ابزارهاي نجومي‌، و مترجم عربي به اسپانيايي‌، از يهوديان اسپانيا بود. مهم‌ترين دستيار شاه آلفونسو، كه در حدود 1263 ـ 1277، در طليطله‌ برآمد. در راه‌هاي عالم‌، تأليف اسحاق اسرائيلي (نيمه‌ٴاول سده‌ٴ چهاردهم‌)، آمده كه او در 1263 ـ 1266، به رصد كردن كسوف و خسوف مشغول بود. يكي از دو موٴلف زيج آلفونسي‌، در حدود 1272. مي‌گويند ابزارهاي نجومي متعددي را ابداع يا اصلاح كرد.
او قوانين علم النجوم بتاني را ترجمه كرد و به ترجمه و اقتباس آثار متعددي پرداخت (دست‌ كم نه اثر) كه در كتاب علم نجوم آمده است‌. مختصراً بدين آثار اشاره خواهم كرد، با ذكر شماره‌هايي كه در فهرست ترجمه‌هاي آلفونسي فوق‌الذكر آورده‌ام‌.
8 . دو مقاله در باب ذات‌الحلق‌.
9. دو مقاله در باب اسطرلاب كروي‌.
11. گفتاري درباره‌ٴ atazir (؟)
12. دو مقاله در باب صَفيحه از علي بن خلف‌.
15. كتاب‌التربيعات‌، 1277.
16. كتاب الساعات‌: از پنج مقاله چهارتاي آن از اوست‌.
مي‌گويند او مقدار تقديم اعتدالين را يك درجه در هر 49000 سال و اقبال و ادبار اعتدالين‌ را يك درجه در هر 7000 سال اظهار كرد. در اين جا تأثير آيين قبّالي احساس مي‌شود (تعميم‌ مفاهيم سبت و يوبيلي در اخترشناسي‌).

ابراهيم طليطلي‌2

ملقب به حكيم‌. يهودي اسپانيايي‌، طبيب شاه آلفونسوي فرزانه و از فضلايي كه در خدمت وي‌ به ترجمه‌ٴ آثار علمي عربي به زبان اسپانيايي اشتغال داشت‌. از ترجمه‌هاي اوست‌:

Issac ha-Hazzan .1
Abraham of Toledo, Don Abraham Aflaquin .2