پرونس‌) از سال‌هاي 1330 ـ 1332؛ 4) از ژان ساوال پارچه‌فروشي در كاركاسون از 1340 ـ 1341؛ 5) از فره‌را بوني‌، تاجر و بانك‌دار در مونتوبان از 1345 ـ 1369؛ 6) از ژان اوليويه‌، تاجر در ناربُن (اود، لانگدوك‌) در 1381 ـ 1391؛ اين يكي شامل بسياري صورت‌حساب‌هاي‌ جداگانه مربوط به مسافرت‌هاي تجارتي به خاور نزديك است‌.
يكي از جنبه‌هاي مشترك همه‌ٴ دفترهاي حساب‌داري قديم اين است كه فاقد پيوستگي به‌ مفهوم امروزي آن هستند. بازرگاني كه مشغول تجارت بين‌المللي است‌، همه‌ٴ داد و ستد خود را يكي نمي‌داند، بلكه آنها را معاملات جداگانه‌اي به شمار مي‌آورد و دليلش اين است كه ممكن‌ است در هر كشوري شركاي جداگانه داشته باشد. براي تجارت با آن سوي درياها دو گونه قرارداد وجود داشت‌: مشاركت دريايي و سپردگي‌. در هر دو مورد شريك سفركننده يك چهارم از سود را دريافت مي‌كرد و سرمايه‌گذار سه چهارم را. در قرارداد سپردگي سفركننده سرمايه‌گذاري نمي‌كرد؛ ولي در قرارداد از نوع مشاركت دريايي‌، سفركننده يك سوم سرمايه را مي‌پرداخت‌، ولي در سود نصف به نصف شريك مي‌شد. روش ونيزي تا پيش از سده‌ٴ چهاردهم در فرانسه نيز مانند آلمان‌ فقط تا حد ناچيزي شناخته شده بود، بااين‌همه‌، حساب‌هاي بوني و اوليويه ترتيب منظمي‌ داشت‌.
انگلستان‌. در انگلستان وضع بدتر بود و درآن پيش از سال 1400 تنها يك گزارش‌ حساب‌داري در دست است‌، يعني دفتر حساب گيلبرت ماگفلد، كه به فرانسه نوشته شده و هيچ‌ روشي ندارد. چاسر از مشتريان ماگفلد بود.
فلاندر. در فلاندر وضع خيلي بهتر بود و اين عجيب نيست‌، چون شهرهاي فلاندر هم تقريباً به اندازه‌ٴ شمال ايتاليا در بازرگاني فعال بودند. از اين گذشته‌، تجارت‌خانه‌هاي ايتاليا در بروژ شعبه داشتند و بنابراين‌، انتقال روش‌هاي حساب‌داري از كشوري به كشور ديگر آسان بود. شش‌ دفتر كل و دو دفتر روزنامه از دو صراف بروژي به نام‌هاي كولار دومارك و گيوم رويل به دست‌ ما رسيده است‌، مربوط به سال‌هاي 1366 ـ 1370، حساب‌ها تك ستوني است‌، ولي با روش‌ ونيزي‌.
دفتر حساب يوهانس پليگه‌، نماينده‌ٴ فرقه‌ٴ توتوني در بروژ در سال‌هاي 1391 ـ 1399 هم در دست است‌. آنها صورت‌حساب‌هاي ساده است كه براي تسليم به رييس فرقه در كونيگزبرگ در پروس شرقي‌، به‌خوبي تنظيم شده است‌.
حساب‌داري دوبل‌. قديم‌ترين نمونه‌ٴ حساب‌داري دوبل در يك دفتر حساب لاتيني مربوط به‌ سال 1340 ديده مي‌شود، كه آن را يك ناظر مالي جنوايي تهيه كرده است‌؛ اين روش ممكن‌ است در سال 1327 معرفي شده باشد، هنگامي كه اصول اداري جنوا اصلاح شد و مقرر گرديد حساب‌هاي شهر با روش بانك‌داري نگهداري شود. ميزان انتشار اين روش تا يك قرن در پرده‌ٴ