اورشليم به اَرَد، اورشليم به حيفا، اورشليم به الخليل‌، اورشليم به عكا، اورشليم به طبريه‌، طبريه‌ به صفد، اورشليم به بانياس‌. در صفد يهودياني از همه جاي عالم يافت‌. در سيلون (شيلوه‌) شنيد كه يك قبّالايي آلماني در جوار يكي از مقابر مقدس زندگي مي‌كند و گذرانش از استنساخ‌ كتاب‌هاي مقدس است‌. توصيفات موٴلف در اثر تمايلات قبّالايي وي (علاقه به معجزات‌، اعتقاد به خواص عدد هفت و غيره‌) تاحدي مختل گرديده است‌. آثار قبلي بنيامين تودلايي‌ (دوازدهم ـ 2) و استوري فرحي را بدون ذكر نامشان مورد استفاده قرار داد.

د. جغـرافيـاي اسـلامـي‌

1. ممـاليـك‌
ابـوالفـدا

جغرافي‌دان و مورخ شامي (1273 ـ 1331 م / 671 ـ 732 ه ق‌).
عمادالدين ابوالفدا اسماعيل بن علي ايوبي‌. او از خاندان امراي حماه بر كرانه‌ٴ نهرالعاصي بود كه شعبه‌اي از سلسله‌ٴ سلاطين ايوبي به‌شمار مي‌رفت‌. در ماه نوامبر 1273 م‌/ جمادي اول‌672ه ق در دمشق زاده شد، زيرا خانواده‌اش به علت حمله‌ٴ مغول به آن شهر گريخته بود.
علي‌رغم اين‌كه در دوران جواني در لشكركشي‌هاي بسيار شركت جست‌، از تحصيلات خوبي‌ برخوردار شد؛ مثلاً در 12 سالگي در پس گرفتن قلعه‌ٴ مَرْقَب از شهسواران قديس يوحنا (1285 م‌/ 684 ه ق‌) شركت جست‌. در سال 1299 م‌/ 698 ه ق به خدمت ملك‌الناصر محمد سلطان مملوك پيوست ودر سال 1310 م‌/ 710 ه ق حاكم حماه شد. از آن پس به اداره‌ٴ ملك‌ موروثش پرداخت‌. وفاداري او به ولي‌نعمتش سبب شد تا در سال 1312 م‌/ 712 ه ق به لقب‌ امير ملك صالح مفتخر شد و بار ديگر در سال 1320 م‌/ 720 ه ق لقب سلطان ملك موٴيد يافت‌. او در اكتبر 1331م‌/ 732 ه ق در حماه درگذشت و در مقبره‌اي كه براي خود ساخته بود به‌ خاك سپرده شد.
آن مقبره تدريجاً رو به ويراني نهاد تا در سال 1925 م‌/ 1344 ه ق يا پس از آن با مراقبت‌ دوستم دكتر توفيق چيچَكلي (يا شيشَكلي‌؛ متوفا 1940) تعمير گرديد و در 21 آوريل 1932 سعادت ديدار آن دست داد (ش 17، 18).
زندگي ابوالفدا شامل لشكركشي‌ها و سفرهاي فراوان بود، دست‌كم سه بار حج گزارد و اغلب‌ براي اداي گزارش به قاهره مي‌رفت‌. علي‌رغم اين همه فعاليت و مسئوليت مي‌توانست مقدار زيادي بنويسد و مقداري از اوقاتش را صرف زيباسازي مقر حكومتش [حماه‌] و حمايت و تشويق فضلايي كرد كه در پيرامونش گرد آورده بود.
مهم‌ترين تأليفاتش مختصر تاريخ‌البشر و تقويم‌البلدان است‌.