درباره‌ٴ رياضيات سرياني ¿ يادداشت‌هاي مربوط به ابوالفرج و عبد يشوع باربريخا در فصل‌ فلسفه‌.

ايوان ارزنجاني‌1

عالم اخلاق‌، نحوي‌، اخترشناس‌، مترجم لاتيني به ارمني‌. در حدود 1271 (يا پيش از آن‌؟) در ارزنجان ميان ارزروم و سيواس زاده شد؛ در صومعه‌ٴ كُهنَم‌داغ تحصيل كرد؛ از راه ارمنستان و شام‌ به بيت‌المقدس رفت‌، در صومعه‌ٴ چورچور (؟) تدريس كرد؛ در 1326، در صومعه‌ٴ كُهنَم داغ‌ فوت كرد. مهم‌ترين تأليفاتش عبارت است از: 1. رساله‌اي در اخترشناسي كه در 1284، به‌ درخواست اميرگرجستان و اسقف تفليس تأليف شده‌؛ 2. بعداً، به درخواست يك شاهزاده‌ٴ ارمني اين رساله را به نظم درآورد؛ 3. دستور زبان ارمني به تقليد از دستور زبان يوناني‌ ديونوسيوس تراسي (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ دوم ق م‌). او به فرمان هاكوب اول دانشمند (جاثليق از 1267 تا 1286)، تمام توضيحات دستور زبان قديم ارمني را يك جا گرد آورد، و آن را در 1293، در 30 فصل به اتمام رساند؛ 4. مجموعه‌اي از دستورهاي اخلاقي و ديني‌. او يك چنين‌ كتابي هم به زبان ارمني عاميانه تأليف كرد، حال آن كه همه‌ٴ آثار ديگرش به زبان ارمني ادبي‌ است‌؛ 5. دو رساله در شرح حال مقدسين كه در 1288، در كُهنَم داغ تأليف كرد؛ 6. در 1316، تفسيري بر انجيل متي را، كه نرسس متبرك آغاز كرده بود، به اتمام رساند؛ 7. ترجمه‌ٴ رساله‌ٴ لاتيني‌ توماي قديس در باب شعاير ديني‌. اين رساله را پاپ يوحناي بيست و دوم (1316 ـ 1334)، به‌ كيليكيه فرستاده بود. علاوه بر ايوان‌، يك بار هم اسقف زاخارياس چورچوري آن را ترجمه كرد.
درباره‌ٴ مخيتار آني ¿ يادداشت مربوط به مخيتار ايرواني در فصل تاريخ‌.

ج‌. يهود

درباره‌ٴ موسي‌بن تبّون و يعقوب‌بن ماهربن تبّون ¿ فصل مترجمان‌؛ درباره‌ٴ گرشن بن سليمان و لاوي‌بن ابراهيم‌بن حييم ¿ فصل فلسفه‌؛ و درباره‌ٴ بنيامين عَنَو ¿ فصل تاريخ‌.

د. مسلمانان غربي‌

ابن‌بنّا

رياضيدان و اخترشناس مراكشي‌. ابوالعباس احمدبن محمدبن عثمان ازدي ابن بنّا. در حدود 1256، در مراكش زاده شد؛ در آن جا و در فاس تحصيل كرد؛ به سلك صوفيان درآمد؛ در 1321، يا اندكي بعد، از دنيا رفت‌.

John of Erzinjan, John Bluss, J. Blue .1