اين منظومه از شمس‌الدين ابوعبدالله محمدبن احمد موصلي حنبلي است كه او را به درستي‌ نمي‌شناسم‌، ممكن است همان باشد كه بروكلمان ذكر كرده (ج 1، ص 409) [وفات‌: در سال‌1258م (؟)/ 656 ه ق‌].

ه. هند

نارايانا

رياضي‌دان هندي (برآمدنش سال 1356).
نام نارايانا در ادبيات سانسكريتي نامتداول نيست‌، ولي نخستين و مهم‌ترين دانشمندي كه‌ اين نام را داشته ناراياناي رياضي‌دان‌، پسر نريسيمها (يا ناراسيمها) است‌. زادگاه او معلوم نيست‌. براي نشان دادن اهميت كار او بهتر است به‌خاطر داشته باشيم كه در آن زمان‌، فرهنگ هندي (در برابر فرهنگ اسلامي‌) رو به انحطاط بود، اگر نگوييم در حال مرگ‌، و اين از فشار فرهنگي‌ فاتحان مسلمان ناشي مي‌شد.
از يگانه تاريخ موجود در زندگي نارايانا (1356)، به اين نتيجه مي‌رسيم كه وي توانسته از حكومت ظالمانه و مصيبت‌بار محمدبن تغلق (پادشاه 1325 ـ 1351) جان به‌در برد و از روزگار فيروز شاه (پادشاه 1351 ـ 1388) برخوردار شده‌، كه احتمالاً بهترين امپراتور آن سلسله بود.
نارايانا دو يا سه اثر رياضي نوشت‌: 1) توضيح رياضيات‌؛ 2) زينت جبر. بنا بر نسخه‌ٴ خطي‌، اولي در سال 1356 تأليف شده و تاريخ تأليف دومي نامعلوم است و تنها نسخه‌ٴ موجودش‌ ناگهان در نيمه‌ٴ كار قطع شده است‌. 3) كتاب سوم شرحي بر ليلاواتي بهاسكره است‌. گرچه در نسخه‌ٴ خطي نام نارايانا را دارد، انتسابش به اين نارايانا موثق نيست‌.
متن رساله‌ٴ حساب در مقايسه‌ٴ با آثار سانسكريتي پيشين نوآوري مهمي نشان نمي‌دهد. مثلاً در ناميدن مرتبه‌ٴ ده‌دهي اعداد (يكان‌، دهگان‌، صدگان و غيره‌؛ مهاويرا 24 نام مرتبه را ذكر مي‌كند، يعني تا 23
10) وي از پيشينيانش آريابهاتا (پنجم ـ 2)، مهاويرا (نهم ـ 1)، بهاسكره (دوازدهم ـ 1) پيروي‌ مي‌كند، ولي برخي نام‌ها كه به كار برده متفاوت است‌؛ يعني از نام‌هاي مترادف استفاده كرده است‌.
كتاب جبر مهم‌تر و معروف‌تر است‌. اين كتاب در دو بخش تنظيم شده و از مطالب زير بحث‌ مي‌كند: الف‌) مقدمه‌، قانون نشانه‌ها، عمل با صفر، عمل با مقدارهاي مجهول‌، اعداد گنگ‌، معادلات سيال آناليز درجه‌ٴ اول‌، مربع طبيعي (به اصطلاح‌، معادلات پلي‌)، روش چرخه‌اي‌، مقدار تقريبي اعداد گنگ‌؛ ب‌) مقدمه‌، چهار نوع آناليز، معادلات ساده (پنج قاعده داده شده و يك مثال‌، سپس متن ناگهان قطع شده است‌). كتاب زينت جبر به همين صورت كه هست‌، حاوي‌95 قاعده و 46 مثال است‌.