بناهاي مهم‌، مردم و عادت‌هايشان‌، كوه‌ها، درختان‌، علف‌ها، چارپايان‌، خزندگان‌، سنگ‌ها، فلزات‌؛ بخش پنجم در پنج باب‌: مردان نامي‌، مكتب‌هاي فلسفي‌، فرقه‌هاي ضالّه‌، فضايل‌، زنان‌ مشهور. به‌طور تقريب بخش اول درباب الٰهيات‌، دوم درباب جهان شناسي‌، سوم درباب عناصر و تاريخ طبيعي‌، چهارم درباب جغرافيا و تاريخ طبيعي‌، پنجم درباب تاريخ است‌. زندگي‌نامه‌ها علاقه‌ٴ موٴلف را به دوران باستان و فرهنگ جديد توسكاني نشان مي‌دهد كه بيش از سده‌هاي‌ ميانه است‌. معلومات نجومي او را از اينجا مي‌توان داوري كرد كه كسوف‌هاي سال‌هاي 1399 ـ 1419 و خسوف‌هاي سال‌هاي 1396 ـ 1417 را پيشگويي كرد.
با وجود چشم‌پوشي نسبي‌اش از نويسندگان سده‌هاي ميانه پيداست كه بيشتر اطلاعاتش از آنها اقتباس شده‌، از جمله از ماتايوس پلاتياريوس‌، جرويز تيلبري‌، مايكل اسكات‌، آلبرت كبير.
ولي اطلاعات زيادي هم از نويسندگان نسبتاً جديد ايتاليايي به‌دست آورده‌، از قبيل جوواني‌ كامپانو، گويدو بناتي‌، پي‌يِترو دي كرشنتسي‌، چيچوداسكولي‌، آندالودي نگرو. به عزيمت هيئت‌ جنوايي به جزاير قناري در سال 1341 اشاره‌اي دارد كه بوكاچيو هم آن را توصيف كرده‌است‌.
يكي از بهترين بخش‌هاي دايرةالمعارف او گياه‌شناسي آن است‌. دومنيكو از 265 گياه‌دارويي‌ به ترتيب الفبايي نام مي‌برد، خواصشان را توصيف مي‌كند و گاه حاوي اشاره‌هايي درباب نحوه‌ٴ كشت آنهاست‌.

2. كاتالونيا
فرانسسك ايخيمنيس

عالم ديني و مربي كاتالونيايي كه به كاتالونيايي و لاتيني مي‌نوشت (حدود 1349 ـ 1410).
فرانسسك ايخيمنيس (به اسپانيايي فرانسسكو خيمنز، اخيمنيس يا خيمنس‌؛ به لاتيني‌ فرانسيسكوس خيمنس‌) در گرونا واقع در كنت‌نشين بارسلون در حدود 1349 زاده‌شد. خيلي‌ زود به سلك فرانسيسيان درآمد و در بلنسيه به تحصيل الٰهيات و فلسفه پرداخت‌. براي‌ تحصيلات بيشتر عازم سفر شد و به كلن‌، پاريس‌، آكسفورد و شايد هم رم رفت‌. در حدود سال‌1374 داراي عنوان فوق‌ليسانس در الٰهيات بود و در بارسلون اقامت داشت‌؛ از سال 1383 تا 1408 غالباً در بلنسيه مقيم بود و اين دوران بيشترين فعاليتش به شمار مي‌آيد ـ او عضو كميسيوني بود كه از سوي بلنسيه و مايوركا براي مبارزه با دريازني تعيين شده‌بود؛ يعني مبارزه با دريانوردان بي‌باكي كه در كرانه‌هاي جزاير بالئار تاخت‌وتاز مي‌كردند. در سال 1408 بِطريق‌ بيت‌المقدس‌، مدير اسقف‌نشين اِلنا و كشيش كاردينال سان لورنزو در لوسنيا انتخاب شد.
او تعداد زيادي رساله‌، بيشتر به زبان كاتالونيايي در زمينه‌هاي الٰهيات‌، اخلاق‌، حكومت و آموزش و پرورش تأليف كرد. مهم‌ترين تأليفش نوعي دايرةالمعارف ديني آموزشي است كه قرار