اخيرالذكر تاحدودي شهرت يافت و گواه آن كثرت نسخه‌هاي خطي و دست‌كم 8 چاپ قديمي‌(1475 تا 1520) آن است‌.
او هنگام بحث از خلاٴ چنين استدلال مي‌كند: اگر آب در يك ظرف فلزي يخ بزند، آب يخ‌زده‌ فضاي كم‌تري را اشغال خواهد كرد و در پيرامون آن خلاٴ پديد خواهد آمد. اين استدلال رد شد، نه‌ به‌خاطر اين كه آب وقتي يخ بزند، به‌جاي منقبض شدن منبسط مي‌گردد، بلكه به‌خاطر اين پندار كه يك‌چنين خلاٴي نمي‌توانست وجود داشته باشد؛ و دراين صورت‌، ظرف فوراً براثر نيروي كل‌ عالم مي‌شكست‌.

10. برخي اصلاحات فني و اهميت اجتماعي آنها

بخش هفتم از فصل اول را ببينيد.

11. نظـريـه‌هـاي مـوسيقـايـي‌

الف‌. در غـرب لاتينـي‌
مـاركِـتوس‌

ماركِـتوس پادوايي‌، صاحب‌نظر موسيقي ايتاليايي كه در اوايل سده‌ٴ چهاردهم در كزانا و ورونا مي‌زيست‌. چندي در خدمت رنيه‌ٴ دوم گريمالدي (امير موناكو از 1300 تا 1330) بود. دو رساله‌ٴ مهم در موسيقي نوشت‌: چلچراغ و باغ‌.
چلچراغ درباره‌ٴ فن موسيقي ساده در سال 1274 تأليف شد، ولي در سال 1309 يا پس‌از آن‌ در آن اصلاحاتي كرد و پس‌از مرگ شارل دوم آنژو در سال 1309، آن‌را به رنيه‌ٴ دوم اهدا كرد. اين‌ رساله در 16 جزو نابرابر است و از موسيقي نظري به‌طور عام و به خصوص نوآوري‌هاي آن‌ بحث مي‌كند.
باغ درباره‌ٴ موسيقي وزني‌، رساله‌ٴ ديگري در همان زمينه است‌، اندكي مفصل‌تر، كه به روبر آنژويي‌، شاه بيت‌المقدس و ناپل (1309 ـ 1343)، اهدا شده است و در آن اغلب به چلچراغ‌ اشاره شده است‌.
در چلچراغ يك پرده موسيقي به سه پنجم و دو پنجم پرده (نيم پرده‌هاي ناهمساز)، يا به‌ چهار پنجم و يك پنجم پرده (نيم پرده‌ها و ديزهاي كروماتيك‌)، تقسيم شده است‌.
باغ معرف مرحله‌ٴ انتقالي ميان نت‌نويسي فرانكوي كلني (دوازدهم ـ 2) و هنر نو معرفي شده‌ به‌وسيله‌ٴ فيليپ ويتري (متوفا 1361) است‌. و در آن ميان فاصله‌هاي نيم‌گرد و سياه فرق گذاشته‌ است‌. در نت‌نويسي فرانكو كوتاه‌ترين نت موسيقي سه‌لا سفيد (يك سوم دوگرد) بود، ماركتوس‌ اقسام تقسيمات دوگرد را، از گرد تا چنگ به‌وجود آورد. اصول نت‌نويسي او بسيار پيچيده بود و