توانست خواندن و نوشتن فرا گيرد. پس از سپري‌كردن مدت زيادي با گوسفندان و بره‌ها بود كه او ((استاد شباني شد و مي‌توانست در آن باره در دانشگاه يا در كنار آخور گوساله‌ها يا زير سايه‌ٴ درخت نارون يا زيرفون پشت سر ميش‌ها تدريس كند.)) وي به پاريس رفت و به خدمت خازن و بعدها كانن كليساي سن شاپل درآمد. آموزش ادبي او احتمالاً از آن زمان تا سال 1379 ادامه‌ يافت‌. تا در آن هنگام كتاب شبان خوب را نوشت‌.
اين كتاب در 47 فصل است‌: 1) حسب حال‌؛ 2) فايده‌ٴ اين كتاب‌؛ 3) افتخار شبان‌، عظمت‌ كار او؛ 4) قواعد كلي براي شباني‌؛ 5 ـ 7) هواشناسي‌: چگونه مي‌توان وضع هوا را از پرواز پرندگان يا رفتار ساير جانوران‌، يا علائم ديگر پيشگويي كرد؛ اقسام بادها؛ 8) زندگي شبان‌؛ 9 ـ 20) در 12 فصل وظايف شبان در هر ماه بيان شده (تقويم شباني‌)؛ 21 ـ 32) 12 فصل درباره‌ٴ بيماري‌هاي گوسفندان‌؛ 33 ـ 44) 12 فصل درباره‌ٴ معالجات‌؛ 45) خون گرفتن‌؛ 46) اخته‌كردن‌؛ 47) سگ گله‌. شعر پاياني (40 خط).
اين كتاب صرف‌نظر از اهميتش از لحاظ تاريخ مزرعه‌داري و دامپزشكي در سده‌هاي ميانه‌، از لحاظ تاريخ زبان فرانسه هم بسيار باارزش است‌.

تاياوان

گيوم تيرِل ملقب به تاياوان‌، آشپز سلطنتي فرانسه (وفات‌: 1395).
او در حدود سال 1315 زاده شد؛ چون در سال 1326 ((پادوي آشپزخانه‌ٴ)) ژان‌، همسر فيليپ‌ داورِ شاه ناوار، بود؛ از سال 1347 تا 1349 سرآشپز فيليپ ششم دو والوا بود و در سال‌هاي‌1359 ـ 1361 سرآشپز دوك نورماندي‌؛ در سال 1373 و 1377 سرآشپز شارل پنجم و در سال‌1392، سرآشپز شارل ششم بود. احتمالاً در سال 1395 درگذشت‌؛ او براي خود گوري بنا كرد، در نمازخانه‌اي كه در كليساي بخش ساخته‌بود و بر نقش روي گور، در ميان دو همسرش نمايش‌ داده شده است‌. بقاياي آن اثر كه در جريان انقلاب كبير فرانسه آسيب ديد، اينك‌، در موزه‌ٴ شهر نگه‌داري مي‌شود.
اين دوره‌ٴ كارآموزي به‌عنوان نمونه‌اي از كار يك آشپز سلطنتي جالب است‌. تاياوان يك كتاب‌ آشپزي تأليف كرد كه از نخستين آثار در اين زمينه به زبان فرانسه است‌. تنها اثر قديمي‌تري كه‌ مي‌شناسم كتاب مختصري است كه در ربع اول سده‌ٴ چهاردهم‌، نوشته شده‌، چون در يك نسخه‌ٴ از آن‌ زمان‌، به‌دست آمده كه از جمله حاوي كتاب جراحي هانري دو موندويل است‌. هم‌چنين از قديمي‌ترين آثار خارج از سنّت آپيكيوسي محض است (در مورد ((آپيكيوس‌)) ¿ مقدمه 1، 328).
تاياوان كتابش را خوراك‌نامه ناميده و آن را در فاصله‌ٴ سال‌هاي 1373 و 1381 تأليف كرده‌ است و احتمالاً پيش از سال 1380. اين كتاب نه‌تنها پيش از اختراع چاپ‌، بلكه پس از آن هم‌،