دسامبر 1354 به اتمام رساند. تاريخ از آن نظر مهم است كه نشان مي‌دهد او پيش از رفتن به‌ ميلان هم به‌قدر كافي لاتيني مي‌دانسته تا از عهده‌ٴ چنان كاري برآيد.
احتمال دارد ترجمه‌ٴ دمتريوس از كتاب قديس توما پس از ترجمه‌هايي انجام گرفته كه گيوم‌ برنار دو گايّاك (چهاردهم ـ 1) در حدود 1300 فراهم كرده‌بود. ولي در هر صورت ترجمه به‌ يوناني توسط عالمي كه معلومات يوناني او تصنّعي باشد، خيلي فروتر از ترجمه‌اي مي‌بود كه‌ عالم يوناني داراي معلومات لاتيني تصنّعي بدان دست مي‌زد.

3 ـ ج‌. ترجمه از لاتيني به فرانسه

ژان دو سي

مترجم فرانسوي كتاب مقدس (برآمدنش 1348 ـ 1355).
ژان دو سي احتمالاً همان راهبي است كه سال‌هاي 1341 ـ 1350 در دانشگاه پاريس كتاب‌ عبارات پطروس را تدريس مي‌كرد. سي‌، محلي در اسقف‌نشين رَنْس‌ْ (استان آردن‌) است‌. ژان‌ دو سي موٴلف يكي از مهم‌ترين ترجمه‌هاي فرانسه‌ٴ كتاب مقدس است كه ژان خوب فرمان داد به‌ هزينه‌ٴ يهوديان انجام گيرد. متني كه به‌دست ما رسيده (كتاب‌خانه‌ٴ ملي پاريس‌)، از باب هشتم سفر پيدايش تا پايان سفر تثنيه را شامل است با حواشي بسيار و به تاريخ 1355. ترجمه احتمالاً در سال 1356 قطع شده‌، يعني زماني كه شاهزاده‌ٴ سياه ژان خوب را در موپرتوئي نزديك پواتيه‌ شكست داد و به اسارت گرفت‌. ترجمه‌ٴ ژان دو سي مستقل از ترجمه‌ٴ قبلي مربوط به سده‌ٴ سيزدهم‌ است‌. نويسندگان متعدد ديگري آن را دنبال كردند و نقاشان مختلفي كه در خدمت لوئي و شارل‌ دو اورلئان بودند، آن را مصور ساختند؛ كتاب مقدس شاه ژان تا سال 1410 هنوز تكميل نشده بود.
ترجمه‌ٴ فرانسوي منظوم تسليات فلسفه‌ٴ بوئتيوس‌، كه به او منسوب است احتمالاً از او نيست‌؛ آن را به ژان دو سي نامي هم نسبت داده‌اند كه ظاهراً جز او بوده‌است (سي لاكمون در استان اِن‌ است‌). اهميتي را كه در سده‌هاي ميانه براي تسليات فلسفه قائل بودند، قبلاً خاطرنشان كرده‌ام‌ (مقدمه 2، 1803 ـ 1804)؛ ترجمه‌هاي فراواني از آن در دست است كه با ترجمه‌ٴ آنگلوساكسوني‌ شاه آلفرد (نهم ـ 2) آغاز مي‌شود و در پي آن يك ترجمه‌ٴ پرونسي (پايان سده‌ٴ يازدهم‌)، و تعداد زيادي ترجمه‌هاي فرانسه (كه اولي در سده‌ٴ دوازدهم بود) ادامه مي‌يابد.

مارتين دو سَن ژيل

پزشك و مترجم فرانسوي (برآمدنش 1362).
در فرانسه نقاط زيادي به نام سن ژيل وجود دارد، از جمله يكي در نزديكي نيم‌، كه ممكن‌ است زادگاه يا اقامتگاه خانوادگي او باشد، چون در سال 1362 در آوينيون مي‌زيست‌. او در آن‌جا