يا 820 درگذشت‌. يكي از نخستين منجمان و احكاميان در اسلام كه خود اصلاً از يهوديان مصر (؟) بود. تنها يكي از آثارش به عربي موجود است به نام كتاب‌الاسعار كه قديم‌ترين كتاب در نوع‌ خود در آن زبان است‌. او در 762 - 63 در كار مساحي مقدماتي براي بناي بغداد با نوبخت ايراني‌ همكاري كرد. رايج‌ترين كتاب او در قرون وسطي في تسيير النيرين ترجمهٴ ژرار كرمونايي بود.

نوبخت‌

ستاره‌شناس منصور. او در حدود 776 - 777 درگذشت‌. منجم و مهندس ايراني‌. در معيت‌ ماشأالله محاسبات مقدماتي بناي بغداد را انجام داد (762 - 763).1 كتابي در احكام نجوم بدو منسوب است‌.

فضل بن نوبخت‌

ابوسهل فضل‌، پسر نوبخت فوق‌الذكر، از نژاد ايراني‌. كتاب‌دار هارون‌الرشيد، در حدود 815 - 816 درگذشت‌. منجم مسلمان‌. براي خليفه آثاري را از فارسي به عربي ترجمه كرد. رساله‌هاي‌ متعددي در احكام نجوم نوشت‌.2
دو تن اخترگوي ديگر از همان خانواده كه ظاهراً نوه يا برادرزادهٴ فضل بودند، اندكي بعد (نيمهٴ اول سدهٴ نهم‌) برآمدند: حسن بن سهل نوبخت (كه او هم مترجم فارسي به عربي بود) و (برادرش‌؟) عبدالله بن سهل بن نوبخت‌.
راجع به رياضيات و نجوم لاتيني يادداشت‌هاي مرا دربارهٴ شارلماني و آلكوين در بالا ببينيد.

ه. كيمياگري اسلامي و لاتيني‌، فن‌آوري ژاپني‌

جابربن حيان‌

ابوموسي جابربن حيان ازدي (طوسي‌، طرطوسي‌، حراني بدان معني كه او صابي (؟) بوده‌، صوفي‌)، در حدود 776، و غالباً در كوفه برآمد. بزرگ‌ترين كيمياگر عربي‌.3 گِبِر كيمياگر4 قرون‌

1 .ساختمان بغداد تحت سرپرستي خالد بن برمك انجام گرفت‌.
2 .(?) The Liber alfadhol i. est arab de bachi ، كه در ميان آثار ژرار كرمونايي ذكر شده ممكن است ترجمهٴ يكي از اين رساله‌ها باشد.
3 .مي‌گويم عربي نه مسلمان‌، چون احتمالاً او صابي بوده است‌[ .ادعاي صائبي بودن جابر از سوي غالب پژوهشگران و خاورشناسان يكسره تأييد نشده‌ است‌. آموزه‌هاي اسلامي در برخي آثار جابري‌، چون كتب‌الموازين‌، به روشني نمايان است‌. - و].
4.the alchemist Geber ، من اين نام را به كار نمي‌برم‌، چون موجب اشتباه مي‌شود. معني تحت‌اللفظي جابر شكسته‌بند، و در مفهوم وسيع كلمه احياكننده و بازسازنده است‌.