چين و كشورهاي بيگانهٴ ميان درياها1 در 801 آماده شد. عرض آن 30 پا و طولش 33 پا بود و در مقياس يك اينچ در صد لي ترسيم شده بود.2 اثر ديگر چياتان به صورت تلخيص شده‌اي در تاريخ جديد تئانگ (فصل 43) موجود است‌.3 اين اثر در حين سال‌هاي 785 تا 805 تأليف شده‌ و حاوي يك رشته راه‌نامه از نقاط مختلف چين (از جمله تونگكينگ‌) به كره‌، آسياي مركزي‌، هند و بغداد است‌. اين اثر براي جغرافياي تاريخي آسيا اهميت فراوان دارد.

ح‌. طب لاتيني‌، سرياني‌، اسلامي‌، هندي‌، تبتي‌، چيني و ژاپني‌

ما در غرب جز بارقه‌هايي از كار و انديشهٴ پزشكي نمي‌بينيم‌، كه اغلب منحصر به ديرهاي‌ بنديكتي شده است‌. يكي از آنها مجموعهٴ طبي بامبرگ‌4 است كه در سدهٴ نهم در آلمان نوشته شده‌. متن اصلي اين نسخه كتاب پنجم در معالجات است كه به‌طوري كه از چاپ 1509 روم پيداست‌ عصارهٴ آن از طب پليني اقتباس شده‌. ولي مقدم بر اين متن‌، اثري در دفاع از طب است كه در حدود 750 - 850 در يك صومعهٴ بنديكتي آلمان نوشته شده‌.

تئوفيلوس رهاوي‌5

تيوفيلي بن طوما در 785 در حدود نود سالگي درگذشت‌. ماروني‌. رئيس منجمان مهدي سومين‌ خليفهٴ عباسي (775 - 785). مترجم يوناني به سرياني‌. از حفظ الصحهٴ جالينوس ترجمهٴ مغشوشي به عربي كرد (كه بعدها حنين بن اسحاق به تهذيب آن پرداخت‌). از آثار ديگر اوست‌ گاه‌شناسي تاريخ جهان و دست كم ترجمهٴ قسمتي از اشعار هومر.

ابن بختيشوع‌

جرجيس بن جبريل بن بختيشوع‌6 تا 765 - 766 در خدمت بيمارستان جندي‌شاپور بود، در آن‌ هنگام منصور او را به بغداد خواند؛ او در 769 - 770 به جندي‌شاپور بازگشت و در 771 درگذشت‌. پزشك مسيحي (نسطوري‌) ايراني‌؛ نخستين پزشكي كه از يك خانوادهٴ بزرگ از پزشكان مي‌شناسيم (يعني خانوادهٴ بختيشوع‌). افراد آن با عدهٴ زيادي از خلفاي عباسي مربوط بودند و در قرون هشتم و نهم بر طب اسلامي تأثير عميقي گذاشتند. اقامت او در بغداد همراه با

Hai-nei huai t'u .1
2 .پنج لي برابر يك ميل است‌.
3 .هسين تئانگ شو، دربارهٴ آن يادداشت مرا راجع به او - يانگ هسيو در نيمهٴ دوم سدهٴ يازدهم ببينيد.
Codex L, iii.4
Theophilos of Edessa .5
6 .بختيشوع ,Bakhtyasu يعني شادي عيسي‌.