تا 642 است (با برخي اشارات ضمني به سال‌هاي 652 - 664)1. اين تنها اثر تاريخي مفصل در سدهٴ هفتم (در غرب‌) است‌. فردگاريوس بيشتر به بورگوندي و شرق فرانسه‌2 علاقه‌مند بود و با غربيان‌3 ميانهٴ خوبي نداشت‌.

وقايع‌نامهٴ سرياني‌

وقايع‌نامهٴ نسطوري كوچكي كه در حدود 670 تا 680 تدوين شده داراي اهميت ويژه‌اي است‌. اين اثر از اواخر ايام فرمان‌روايي ساسانيان (از مرگ هرمز چهارم در 589 تا جنگ نهاوند در 641) در عراق و خوزستان گفت‌وگو مي‌كند.

ط. قانون بربري‌، اسلامي و ژاپني‌

آخرين قانون‌نامه‌هاي ويزيگوتي‌

آخرين قانون‌نامه‌هاي ويزيگوتي متعلق به نيمهٴ دوم سدهٴ هفتم است (راجع به قديم‌ترينش‌، نيمهٴ دوم سدهٴ پنجم را ببينيد). كتاب دادرسي يا دادگاه‌4 كه به وسيلهٴ ركس وينت‌5 (649 - 672) صادر شده به يك اندازه براي ويزيگوت‌ها و رومي‌ها مورد استفاده بود، يعني جنبهٴ شخصي نداشت‌، بلكه منطقه‌اي بود. ارويگ‌6 شاه نسخهٴ تازه‌اي از آن فراهم ساخت به نام قوانين تازهٴ ويزيگوت‌ها 7. تحرير تازه‌تري از آن هم مربوط به اواخر قرن است‌. به فرمان فرديناند سوم‌، شاه كاستيل و ليون‌، پس از پيروزي‌اش بر قرطبه در 1236، ترجمهٴ كاستيلي آن تهيه شد.
در مورد نخستين مراحل فقه در اسلام يادداشت مرا راجع به ابن اباض در فقرهٴ ب ببينيد.

قانون ژاپني‌

جوشيچي كمپوي‌8 شوتوكو، كه در 604 تدوين شد، قانون‌نامه نبود، بلكه يك مجموعهٴ اخلاقي‌ محسوب مي‌شد. قديم‌ترين قانون‌نامهٴ واقعي‌، مجموعه قوانين و قانون جزاي اومي‌9 بود. وجه‌ تسميهٴ آن اين است كه از آن زمان‌، شيگا، در اومي‌، در ساحل درياچهٴ بيوا مقر دربار امپراتوري‌

1 .اين وقايع‌نامه به وسيلهٴ سه نفر تا 768 ادامه يافت‌.
Austrasia .2
Neustrians .3
Liber Judiciorum, Forum judicum .4
Recceswinth .5
Erwig .6
Lex Wisigothorum renovata .7
8 .در اين باره يادداشت مرا راجع به شوتوكو - تائيشي در فصل پيشين ببينيد.
9 Omi ritsu-ryo. ، ريتسو يعني قانون جزا، ريو يعني قانون‌نامه‌. اين دو حرف در زبان چيني به ترتيب لو و لينگ خوانده مي‌شود، ولي تمايز ميان لو ولينگ به‌ صراحت ريتسو و ريو نيست‌.