كاردوي ميلاني

كاردو يا كاردونه‌. پزشك اهل ميلان (برآمدنش نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ چهاردهم‌). درباره‌ٴ او جز اين‌ نمي‌دانيم كه در سال 1378 رساله‌ٴ مشروحي درباب قواعد مراقبت در مقابل بيماري طاعون‌ نوشت‌، حاوي تمام اصول پيشگيري متداول در آن زمان‌.
نمي‌دانيم آيا اين كاردونه‌ٴ ميلاني همان كوردونه يا كاردونه‌ٴ پاويايي‌، نويسنده‌ٴ رساله‌ٴ اعمال‌ پزشكي است كه ترجمه‌اي عبري از آن در دست است‌؟ ¿ اشتينشنيدر (ص 790،1893).
رساله‌ٴ طاعون كاردونه به‌نام مراقبت از بيماري‌ها در وهله‌ٴ اول بر اساس آثار جالينوس‌، ابومعشر، رازي‌، ابن‌سينا و آلبرت كبير است‌. اين رساله‌اي مختصر، ولي بسيار مرتب و داراي‌ بياني روشن است‌. او مانند بهترين نويسندگان از روش‌هاي پلشت‌زدايي هوا و آب و تميز نگه‌داشتن خانه بحث مي‌كند. فهرستي از غذاهايي كه بايد از آنها پرهيز كرد و فهرست مفصلي از آنچه براي مردم مفيد است‌، ارائه مي‌دهد. پرهيز از گرمابه‌هاي عمومي و ورزش زياد را يادآور مي‌شود. نسخه‌هاي متعددي براي قرص‌ها و شربت‌هاي دارويي عرضه شده است‌. بندهاي‌ متعددي به علل پيدايش و معالجه‌ٴ دمل‌هاي چركي اختصاص دارد. موضوع درخور توجه در مورد اين رساله يكسره خالي‌بودنش از انديشه‌هاي خرافي مربوط به علت‌ها و معالجه‌هاي‌ طاعون است‌.

نيكولو دي بورگو

پزشك فلورانسي‌، كه در سال 1382 رساله‌اي در باب طاعون تأليف كرد. اين رساله مفصل‌تر از همه‌ٴ اثرهاي معاصر خودش است و با اين‌كه نيكولو همان نظريه‌هاي موٴلفان ديگر را در مورد طاعون مورد بحث قرار داده‌، پيشگيري و درمان را به شيوه‌هاي مشروح‌تر و با بينشي منطقي‌تر بررسي كرده است‌. نخستين (و مفصل‌ترين‌) بخش رساله مربوط است به روش‌هاي مختلف‌ پيشگيري از شيوع بيماري‌ها و بخش دوم درباره‌ٴ درمان‌هاي ممكن براي كساني كه قبلاً مبتلا شده‌اند. براي كساني كه قادر به ترك ناحيه‌هاي آلوده نيستند، نيكولو توصيه مي‌كند در خيابان‌ها گياهان خوش‌بو بسوزانند و همه‌ٴ فضولات را از ميان ببرند. خانه هم بايد به همين ترتيب تميز شود و در تابستان درها و پنجره‌ها بايد باز بماند، مگر اين‌كه هواخيلي گرم‌، ابري يا پرباد باشد. در زمستان بايد با سوزاندن چوب‌هاي خوش‌بو يا تكه‌هاي سيب (هنوز پوست سيب سوزاندني‌ به‌عنوان خوش‌بو كننده به كار مي‌رود) خانه را ضدعفوني كرد. شخص نبايد زياد تقلا كند، نگران‌ شود، از طاعون و از مرگ زياد وحشت كند يا زياد دستخوش بي‌خوابي شود. بارها، استحمام در آب ولرم يا گوگرددار را توصيه مي‌كند. آب نبايد از محل آلوده تهيه شده باشد. همه بايد نسبت به‌ برنامه‌ٴ غذايي خود خيلي دقيق باشند، نبايد پرخوري كنند يا غذاي ديرهضم يا داراي خاصيت