را تركيب و هم‌آهنگ كند: يعني سنن‌، آرمان‌ها، و واقعيات را. اهميت آن را در تاريخ نهادها و قانون نمي‌توان دست كم گرفت‌. متن تثنيهٴ موجود در دست ما حاوي ملحقاتي از قرن بعدي‌ است‌.

تاريخ عبري‌

كتاب‌هاي شموئيل‌1 احتمالاً نخستين بار در پايان سدهٴ هفتم يا شايد در آغاز سدهٴ ششم تدوين‌ شده است‌. آنها به تاريخ نخستين شاهان مربوط مي‌شوند، شموئيل و شائول (1050 - 1010) و داود (1010 به بعد)، و براساس نسخه‌هاي قديمي گران‌بهايي قرار دارد. تدوين‌كنندگان سفر تثنيه‌2 بر آن تفسيري افزوده‌اند. ملحقات و تجديدنظر تازه ديرتر صورت گرفته است‌، شايدحتي‌ پس از تبعيد (586). ظاهراً، احتمال دارد كه متن فعلي تا آن هنگام تثبيت نشده باشد. ارزش ادبي‌ كتاب‌هاي سموئيل عالي و ارزش تاريخي آنها چشم‌گير است‌. آنها را مي‌توان با رجحان در برابر روايات هرودوتي قرار داد.

ز. برخي انبياي عبري‌

صفنيا

صفنيا از حدود 629 تا حدود 609 در يهوديه برآمد. كتاب صفنيا (3 باب‌) در مجموعهٴ انبياي‌ صغار كتاب نهم است‌، و در هر دو شريعت يهود و مسيحي وجود دارد. نك ميكاه (سدهٴ هشتم‌ ق م‌).

ارميا

ارميا در نزديكي اورشليم زاده شد، در 626 نبوت را آغاز كرد، پس از سقوط اورشليم در 586 به‌ بابل برده شد. كتاب ارميا (52 فصل‌) حاوي نبوات و رواياتي از حوادث عصر اوست‌.3

1 .اين دو كتاب (55 باب‌) كتاب مقدس مسيحي‌، در اصل شريعت عبري تنها شامل يك كتاب است‌. تقسيم آن به دو قسمت به وسيلهٴ گروه 70 نفري صورت‌ گرفت‌.
2 .كه به وسيلهٴ آن مي‌توان دريافت كه متعلق به همان عصر و مكتب است كه به وسيلهٴ سفر تثبيه مشخص شده است‌.
3 .اين كتاب بخشي از كتاب مقدس در هر دو شريعت يهودي و مسيحي است ولي ميان متون عبري و يوناني آن اختلاف فاحشي است‌، قديم‌ترين ترجمهٴ يوناني آن بسيار كوتاه‌تر از متن عبري است‌. آثار معروف به مراثي ارميا (شامل 5 منظومه در هر دو شريعت‌) را تماماً يك شاعر واحد سروده است‌، و دليلي در دست نيست كه باور كنيم ارميا هيچ يك از آنها را سروده باشد. احتمالاً تاريخ آنها به قرن ششم پيش از ميلاد بازمي‌گردد.