متوكل و معتضد عباسي (متوفي در 869) ذكر كرده است‌. از مترجمان مهم آثار طبي يوناني به‌ سرياني‌. حنين بن اسحق ترجمهٴ 35 اثر جالينوس را بدو نسبت مي‌دهد.1

علي طبري‌

ابوالحسن علي بن سهل بن رَبًن‌2 طبري در زمان خلافت متوكل (847 تا 861) برآمد. پزشك‌ مسلمان‌، پسر يك تن يهودي ايراني به نام سهل طبري (بالا را ببينيد)، معلم رازي‌3. مهم‌ترين‌ اثرش به نام فردوس‌الحكمه (تأليف در 850) بيشتر مربوط به طب است‌، ولي از فلسفه‌، هواشناسي‌، جانورشناسي‌، رويان‌شناسي‌، روان‌شناسي‌، و نجوم هم گفت‌وگو مي‌كند.
اين اثر مبتني بر مآخذ يوناني و هندي است (با گزيده‌اي از طب هندي تمام مي‌شود). او كتابي هم در دفاع از اسلام نوشت‌، به نام كتاب الدين و الدولة.

طب ژاپني‌

در اوايل سدهٴ نهم‌، بلكه پيش از آن‌، طب چيني كاملاً بر معلومات طبي قديم ژاپن سبقت‌ جست‌.4 در عصر دائيدو (806 تا 810) به فرمان امپراتور هئيجو، كوششي براي احياي طب‌ بومي آغاز شد. هيروسادا ايدزومو5 و مانائو آبه‌6 مجموعه‌اي از نسخه‌هاي قديم را گرد آوردند، اين مجموعه به مجموعهٴ منتظم نسخه‌هاي عصر دائيدو7 موسوم است‌. اين كوشش پيگيري‌ نشد و به زودي فراموش گشت‌. نسخه‌اي از اين اثر در 1827 در ايالت بونگو به دست آمد و بارها چاپ شد. اين مجموعه مشتمل بر صد فصل است كه سيزده فصل اولي مربوط است به‌ داروهاي مختلف (كه اغلبشان گياهي است‌) و فصول ديگر راجع به 122 بيماري و عارضه است‌.
اصالت اين اثر (به صورت كنوني‌اش‌) مورد ترديد است‌. مثلاً حاوي توصيف مشروحي از بيماري كوفت‌8 است‌، كه معلوم شده اين بيماري تا 1569 در ژاپن پديدار نشده بود. هرچند ممكن است اين مطلب الحاقي باشد. موضوع مستلزم مطالعات بيشتري است‌.

1 .حنين اين ترجمه‌ها را ضعيف مي‌دانست‌؛ و از اين رو، ناگزير اين ترجمه‌ها را تصحيح يا بازنويسي كرد (َّ زندگي‌نامهٴ علمي دانشمندان اسلامي‌، ترجمهٴ احمد آرام و همكاران‌، ج 1، ص 411). - و.
2 .مؤلف آن را به صورت ربان آورده است‌.
3 .يهودي بودن سهل و معلم رازي بودن علي بن سهل مورد بحث است و اخيراً هر دو رد شده‌. - م‌.
4 .اطلاعاتي راجع به اين دانش بومي در نيهونيگي مي‌توان يافت‌؛ كه دربارهٴ آن يادداشت مرا راجع به تاريخ‌نويسي ژاپن در نيمهٴ اول سدهٴ هشتم ببينيد.
Hirosada Idzumo .5
Manao Abe .6
Daido-rui-shiu-ho .7
syphilis .8