2. ابن ميمون (دوازدهم ـ 2) مقاله في التوحيد (مقدمه 2، 1210).
3. يوسف بن يهودا بن عقنين (دوازدهم ـ 2): درباب واجب‌الوجود و صدور اجسام از آن‌؛ انتساب متن عبري به اسحاق بن ناتان مسلم نيست (مقدمه 2، 1218). متن اصلي عربي كه در سال 1187 در حلب نوشته شده‌، گم شده است‌.
4. محمدبن محمد تبريزي (سيزدهم ـ 2): شرح بر مقدمه‌ٴ بخش دوم دلالةالحائرين ابن‌ ميمون‌. متن عربي گم شده‌، ولي دو ترجمه‌ٴ عبري از آن در دست است‌، كه ترجمه‌ٴ اسحاق بن‌ ناتان يكي از آنهاست و ديگري نام مترجم ندارد (مقدمه 2، 1760).

سموئيل بن سليمان مِأَتي‌

سموئيل بن سليمان بن ناتان هه ـ مِأَتي‌. آخرين معرف خانواده‌ٴ مترجمان بزرگ عربي به عبري از يهوديان ايتاليا. براي پدرش سليمان‌بن ناتان و پدربزرگش ناتان‌بن العاذر (سيزدهم ـ 2)، (مقدمه‌2، ص 1740) را ببينيد. سموئيل زماني پس از سال 1306 برآمد.
او شرح جالينوس بر دستورنامه‌ٴ بيماري‌هاي حاد بقراط، تفسير كتاب تدبير الاٴمراض الحادّة علي‌ رأي ابقراط را، كه پدرش ترجمه‌ٴ آن را شروع كرده بود، به اتمام رساند.
هم‌چنين يك اثر پزشكي ابن زُهر را (دوازدهم ـ 1)، با عنوان چراغ معالجه به عبري ترجمه‌ كرد. قبلاً يعقوب بن ماهر بن تبّون (سيزدهم ـ 2)، آن را ترجمه كرده‌، ولي در هنگام خروجش از فرانسه (1306) گم شده بود.

1 ـ ه. مترجمان از عربي به حبشي

سَلامه‌

فقيه مصري كه مطران حبشه تعيين شد و پيشواي احياي ادبيات حبشي در نيمه اول سده‌ٴ چهاردهم گرديد.
كتاب مقدس در سده‌ٴ پنجم يا ششم به حبشي ترجمه شده بود (مقدمه 1، 370)، اين متن را كه تدريجاً مغشوش شده بود، سلامه اصلاح كرد. از دامنه‌ٴ اصلاح او خبر ندارم‌؛ ممكن است تنها انجيل‌ها را اصلاح كرده و بقيه به دست ديگران انجام گرفته باشد. احتمال دارد اين اصلاح براساس‌ سرمشق‌هاي عربي بوده باشد. بايد توجه داشت كه قوانين شرع عهدين عتيق و جديد اتيوپي با هر قانون شرع مسيحي ديگر تفاوت دارد. سلامه مواعظ، ادعيه‌، كتاب‌هاي رهباني‌، سرگذشت‌ قديسان و شهدا را از عربي به حبشي ترجمه كرد. ديگران آثاري از همان قبيل ترجمه كردند، مثلاً