مكشوف در 281؛1 او مو تئين - تسو - چيوآن‌2 را هم تحرير كرد كه از قرار معلوم شرح ملاقات مو وانگ امپراتور سلسلهٴ چو (- 946 ق م‌) با هسي وانگ مو، شه‌بانوي غرب است‌.

چئن شو

چئن شو3 اهل سسو چيوآن‌4 در 233 زاده شد و در 297 درگذشت‌. مورخ چيني‌. او در زمان سلسلهٴ چين تاريخ رسمي سه پادشاهي را تحرير كرد.5 اين اثر كه به سان كو چيه‌6 موسوم است‌، چهارمين‌ تاريخ از تواريخ بيست و چهارگانه به شمار مي‌رود، و حاوي قديم‌ترين اشاره به چاي است‌.7

ي‌. قانون رومي‌

گريگوريوس‌8

معلم مدرسهٴ حقوق در بيروت (؟) در حوالي اواخر سدهٴ سوم‌. قانون‌دان رومي‌. مؤلف مجموعه‌اي‌ از قوانين امپراتوري از زمان هادريان تا ديوكلتيان‌، موسوم به مجمع‌القوانين گريگوري‌9.

يا. زبان‌شناسي چيني و يوناني‌

سون ين‌

سون ين‌10 يا سون شو - يان‌11 اهل لو - آن در شانتونگ‌، در سدهٴ سوم‌، احتمالاً در حدود 270 برآمد. لغت‌نويس چيني‌. او تحت تأثير تعليمات سانسكريتي‌12 روش تهجي موسوم به‌

1 .در اين باره يادداشت مرا راجع به تاريخ‌نويسي چين در نيمهٴ اول سدهٴ سوم ق م ببينيد.
Mu T'ien-tzu-ch'uan .2
Ch'en Shou .3
Ssuch'uan .4
5 .يعني Shu ,Wei و Wu . شو در مغرب بود (سسوچوآن امروزي‌) و پاي‌تختش در چئنگ - تو قرار داشت‌. اين پادشاهي كم‌تر از ديگران دوام يافت‌، در حالي‌ كه جانشين قانوني سلسلهٴ هان شمرده مي‌شود و به خاطر آن هان صغير خوانده مي‌شود. وئي در مركز و شمال قرار داشت و پاي‌تختش در لو يانگ بود. وو در جنوب يانگ‌تسه بود و پاي‌تختش در نانكينگ قرار داشت‌.
San kou chih .6
7 .در شرح حال وئي چائو كه در 273 درگذشت‌. (او در آن شرح حال وئي يائو خوانده شده است‌.) چائو نام اصلي او بود، ولي اتفاقاً نام پدر نخستين امپراتور سلسلهٴ چين نيز سسو-ماچائو بود. بدين ترتيب براي اظهار احترام نسبت به امپراتور، مؤلف سان كوچيه نام وئي چائو را به وئي يائو تغيير داد. تا حدود سدهٴ دهم چاي در چين شمالي معروفيت عام نيافته بود. نخستين اشاره در آثار اروپايي مربوط به سال 1588 است‌.
Gregorius .8
Codex Gregorianus .9
Sun Yen .10
Sun Shu-Jan.11، اين نام رسمي او بود و شو يان نام شخصي‌اش‌. بهتر است او را سون ين بناميم‌.
12. شواهد ديگري از تعاليم هندي در چين آن زمان وجود دارد. مثلاً در اواسط قرن سنگ هوئي سغدي قصه‌هاي بودايي را به چيني ترجمه كرد، بدين ترتيب او نخستين كسي بود كه فرهنگ عامهٴ هندي را به خاور دور شناساند. شرح حال او در Kao seng ch'uan نوشتهٴ Hui Chiao در 519 موجود است و متن آن در تريپيتا كا چاپ توكيو (ج 35)Ed. Chavannes . آن را در T'oung Pao ترجمه كرده است (212,1909-10,199 ).