انديشه و هنر بودايي متأثر نشده بود. مذهب دوم يعني شين‌شو را در 1224، شين ران تأسيس‌ كرد. اين مذهب اصلاح فرقه‌ٴ ((ارض پاك‌)) بود و آيين آميدايي را به نهايت خود رساند.
با اين حال‌، اين دو مذهب بزرگ مخالف يك‌ديگر بودند. اولي به آيين بودايي اوليه‌ نزديك‌تر بود، حتي تا جايي كه تقريباً الحادي بود. دومي بيش از هر چيز بر رستگاري ناشي از ايمان به خداوند و الطاف او تأكيد مي‌كرد. اين امر كه هر دو مذهب بسيار موفق بودند نشان مي‌دهد كه اين دو گرايش متضاد هر دو تقريباً به يك اندازه در روح ژاپني تجلي كرده است‌. از اين لحاظ اختلاف فاحشي ميان ژاپني‌ها از يك طرف‌، و مسيحيان و مسلمانان از طرف ديگر، ديده مي‌شود.

خلاصه‌

در مجموع مهم‌ترين رويدادهاي ديني عبارت بود از تأسيس فرقه‌هاي فرانسيسيان و دومينيكيان‌ در غرب و مذهب ذن‌شو و شين‌شو در خارو دور. اين رويدادها در اروپا و ژاپن‌، هرچند فرق‌ داشت‌، از لحاظ عظمت و باروري قابل قياس بود. بيان تاريخ فكري غرب بدون اشاره به‌ آيين‌هاي سن‌فرانسيس و سن‌دومينيك‌، يا تاريخ فكري ژاپن بدون ذكري از مذهب‌هاي ذن و جودو غيرممكن است‌.
بيشترين فشارها بر آلبيگاييان وارد مي‌شد و سخت بي‌رحمانه بود. اين واقعه جنوب فرانسه‌ را تحت انقياد حكومت سلطنتي درآورد كه در شمال تشكيل شده بود. پليدترين فرآورده‌ٴ جانبي‌ آن تأسيس محكمه‌ٴ تفتيش عقايد در حدود 1231 بود. همان عصر شاهد زجر و فشارهاي‌ مختلف ديگري بود، از قبيل علامتگذاري يهوديان با وصله‌ٴ زرد، كه دير يا زود منجر به پيدايش‌ محلات يهوديان شد و تلاش‌هايي را براي تضعيف روحيه‌ٴ يهوديان از طريق انهدام سنن‌ واحاديثشان يعني تلمود مقدس‌، موجب گرديد.
هم‌چنان كه زشت‌ترين اقدام دومينيكيان يعني محكمه‌ٴ تفتيش عقايد را ذكر كردم‌، بايد از روي انصاف ساير نتايج فعاليتشان را هم كه بهتر بود ذكر كنم‌. اين يكي از آنان‌، يعني ريموندو پنيافرتي بود كه فتاوي را تحرير كرد، و هوگوي سن شري بود كه ترجمه‌ٴ لاتيني كتاب مقدس را اصلاح كرد و كشف‌الاًيات آن را فراهم ساخت‌.
اين عصر از لحاظ علم كلام فقير بود، ولي نبايد فراموش كنيم بيشتر فيلسوفان هم‌، كه پس از اين‌، از آنان سخن خواهيم گفت‌، متكلم بودند. در برخي موارد تعيين حدي ميان علائق فلسفي و كلامي غيرممكن است و در اغلب موارد اين كار دشوار و تا حدي دلبخواه است‌.

ج‌. مترجمان‌

1. از عربي به لاتيني‌. هرچند اين عصر، شاهد ظهور شخصيت عظيمي همتاي ژرار كرمونائي‌