ج‌. يهوديان اسپانيا

بحيه بن يوسف‌

بحيه بن يوسف بن پقده فيلسوف و عالم اخلاق يهودي‌، اهل اسپانيا كه به‌عربي مي‌نوشت‌، در سده‌ٴ يازدهم يا دوازدهم‌، در سرقسطه مي‌زيست‌. درباره‌ٴ زمان فعاليتش مباحثه‌هاي زيادي‌ درگرفته است‌. براساس اين مباحثه‌ها ميان بحيه و ابن جبرول (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ يازدهم‌) از يك‌ طرف‌، و غزالي (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ يازدهم‌) از طرف ديگر ارتباط زيادي وجود دارد. آيا بحيه از آنان‌ الهام گرفته يا آنان از او؟ مورد اول احتمال بيشتري دارد و ما را ناگزير مي‌سازد تا زمان بحيه را مدتي بعد از آنان بدانيم (مثلاً آغاز سده‌ٴ دوازدهم‌).
مهم‌ترين اثر او كتاب الهدايةإلي فرائض القلوب نام دارد كه در آن وظايف باطني را بالاتر از الزامات قانوني و اخلاق قراردادي دانسته است‌. اين نخستين كتاب يهودي از اين نوع و از بهترين‌ آثار اخلاقي قرون وسطي‌، بود. فلسفه‌ٴ بحيه آيين نوافلاطوني يهود و اسلامي بود، به‌همان‌ صورتي كه اخوان‌الصفا و ابن‌جبرول آن را رشد بخشيده بودند. وي از راه نوشته‌هاي سعديا بن‌ يوسف با فلسفه‌ٴ ارسطويي اسلامي آشنايي داشت‌. البته مجموعه‌ٴ بينش او تحت تأثير دين يهود بود. كتاب الهداية به ده باب تقسيم شده‌، كه باب دوم آن به نام باب تجلي داراي اهميت ويژه‌اي‌ است‌، چون منتخبي از معلومات علمي است ــ جهان‌شناسي‌، عالم اكبر و عالم اصغر، گياه‌شناسي‌، جانورشناسي‌، فيزيولژي‌، و روان‌شناسي‌.
يهودا بن تبوّن (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ دوازدهم‌)، از اين كتاب ترجمه‌ٴ بدي به عبري كرد. ترجمه‌ٴ باب‌ اول در 1161، به اتمام رسيد، و اين از قديمي‌ترين ترجمه‌هاي عربي به عبري بود. ترجمه‌ٴ ديگري توسط يوسف قمحي (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ دوازدهم‌)، انجام گرفت‌. برگردان‌هايي به زبان‌هاي‌ متعدد ديگر از قبيل يديش‌،1 لادينو2، پرتغالي و ايتاليايي از روي ترجمه‌ٴ عبري آن صورت‌ گرفت‌.
كتاب عربي ديگري به نام معاني‌النفس به بحيه نسبت داده شده كه ظاهراً درست نيست‌. اين‌ كتاب هم به عبري ترجمه شده است‌.

پدرو آلفونسو

¿ بخش ((ح‌)) در اين فصل‌.

1.زبان يهوديان آلماني Yiddish
2.زبان يهوديان اسپانيا و پرتغال Ladino