در همان‌جا درگذشت‌. فقيه مسلمان‌. مؤسس مذهب مالكي‌، از فرق اربعهٴ اهل سنت‌1. مهم‌ترين‌ اثرش كتاب المُوَطًأ حاوي 1,700 حديث فقهي است كه با اشاره به اجماع اهل مدينه‌،2 به ترتيب‌ موضوعي مرتب شده است‌. او بر اصل صلاح عمومي تأكيد مي‌ورزد (استصلاح‌)؛ عدالت را نبايد قرباني نظريه كرد. مُوَطًأ قديم‌ترين تدوين احاديث بود (ولي تنها به احاديث فقهي اختصاص داشت‌).

آيين بودايي تبتي‌

به نظر مي‌رسد مساعي يونگ - تسن گام - پو (نك نيمهٴ اول سدهٴ هفتم‌) براي ترويج بودائيت در كشورش محصول مستمري نداشت و پس از مرگ او تبت به بربريت بازگشت‌. به هر صورت‌، كار او به وسيلهٴ يكي از جانشينانش تجديد شد، يعني به دست شاه بزرگ تي - سونگ د - تسن‌.
تی - سونگ د - تسن (تي - سرون دتسان‌)3 پسر شاهزاده‌اي چيني بود، كه اين خود به‌ روشن‌شدن منشأ تمايلات بودايي او كمك مي‌كند. تبت در دوران پادشاهي او به يكي از قدرت‌هاي بزرگ نظامي آسيا تبديل شد. قدرت خود را تا قسمت بزرگي از يون نان و سسوه‌ يوآن بسط داد و حتي چانگ - آن پاي‌تخت چين را نيز فتح كرد. قوانين مدني و جزايي را تثبيت‌ كرد، صومعه‌ها بنيان نهاد و جمعي از علماي هندي و كشميري را به خدمت خويش خواند تا كتب شرعي و تفاسير بودايي را به تبتي ترجمه كنند.4 در 747 (يا بنا بر مآخذ چيني‌، در 755) پدما - سامبهاوا را به تبت دعوت كرد؛ احتمالاً اين برجسته‌ترين ابتكار او بود.
گورو پدما - سامبهاوا5 متولد اوديانا (در شمال‌غربي كشمير) از نمايندگان مذهب يوگا كاراي‌ تانترايي بود؛ هنگام دعوت پادشاه‌، او در مدرسهٴ بزرگ نالاندا اقامت داشت‌. او به تبت رفت‌، قديم‌ترين صومعه را در سام - يه بنا نهاد (در 50 ميلي جنوب شرقي لهاسا) كه تا به امروز فرقه‌هاي زيادي از آن برخاسته است‌.6 اين تركيبي بود از بودائيت تانترايي با خرافات بومي و احتمالاً خرافات اوديانا. پدما - سامبهاوا كه تبتيان او را گورو ريم - پو - چئه‌7 (معلم ارجمند) يا فقط لو - پون‌8 (معلم‌) مي‌نامند، در نظر آنان داراي حرمت بي‌پاياني است‌؛ و او را در همان مقام‌ بودا قرار مي‌دهند. پدما 25 شاگرد داشت‌، كه براي هريك از آنان قدرت معجزآسايي قايل‌اند. او

1 .هنوز در مصر عليا، آفريقاي شمالي و مغرب مصر نافذ است‌. اين مذهب در خلافت غربي معتبر بود.
2 .قرارداد، مطابق عرف اهل مدينه‌.
Ti-song De-tsen(thi-sron Detsan).3
4 .(30) Waddell: Buddhism of Tibet تعدادي از اين مترجمان را ذكر كرده است‌.
5 Guru Padma-sambhava. ، Guru در سانسكريتي به معني معلم است‌، Padma-sambhava يعني نيلوفرزاد.
6 .فرقهٴ سرخ‌كلاهان با خصوصيت بيشتري مبين پدما - سامبهاوا، يعني بودائيت اوليهٴ تبت است‌.
Guru Rim-po-ch'e .7
Lo-pon .8