به‌خاطر پيچيدگي مسئله نيست‌، بلكه بيشتر به‌خاطر پراكندگي و تنوع افرادي است كه خود را وقف آن ساخته يا به‌طور ضمني به آن هم پرداخته‌اند. هيچ موضوع ديگري را به‌ياد ندارم كه در آن تفرق و تقسيم دانش به اجزاي خُرد تا اين حد پيش رفته باشد. بسياري مجله‌هاي تاريخ‌ پزشكي يا داستان‌هاي پزشكي ما حاوي يادداشت‌هاي بي‌شماري درباره‌ٴ بي‌نهايت مسئله‌اند. اين‌ يادداشت‌ها در ذات خود غالباً باارزشند، چون غالباً مبتني بر اسناد اصيل و معرف موضوعات‌ تازه‌اند، ولي غالبشان آن اهميت را ندارند كه به‌تنهايي مورد ارزيابي قرار گيرند. اين‌ يادداشت‌ها نه‌تنها به‌وسيله‌ٴ علاقه‌مندان و انواع محققاني تهيه مي‌شود كه قادرند درباره‌ٴ مسائل بسيار كوچكي بحث كنند، ولي قادر به جمع‌بندي و تركيب آن مسائل نيستند، بلكه‌ استادان‌، حتي استادان بسيار بزرگ هم نمونه‌هايي از آن را عرضه مي‌كنند. مثلاً، كارل سودهوف‌ لايپزيگي در بايگاني دانش پزشكي‌، يادداشت‌هاي كوچك بي‌شماري را به‌يك بند يا عبارت‌ خاصي در اين يا آن كتاب خطي اختصاص داده است‌. معما در اين‌جاست كه مورخان پزشكي‌ پيرو سودهوف‌، با اين‌كه مقاله‌ها و يادداشت‌هايي به اين فراواني مي‌نويسند، چرا به‌ كارهايي عميق‌تر و پرحوصله‌تر نمي‌پردازند؟ بهتر است آنان به‌جاي انتشار هر خرده‌پاره‌ٴ محصول‌ خويش آنها را آن‌قدر جمع‌آوري كنند تا امكان نوشتن يك مقاله را درباره‌ٴ موضوعي واحد تحقق‌ بخشد.
ترتيب موضوعات مانند فصل اول است‌. بنابراين‌، خواننده‌اي كه تنها به اين يا آن موضوع‌ علاقه‌مند باشد، مي‌تواند با مطالعه‌ٴ قسمت مربوط در فصل اول و پانزدهم كنجكاوي خود را اقناع كند.
1. اخترگويي پزشكي و كيمياگري‌. استيلاي اخترگويي بر آموزش طبي هم‌چنان ادامه يافت‌. اين‌ افكار را در كتاب‌هاي اعصار مختلف مي‌توان يافت و موٴلفان اين عصر هم‌، از قبيل گي دو كولياك‌ و برنارد فرانكفورتي از مسيحيان‌؛ يعقوب‌بن يهودا كَبرِت و سليمان‌بن اَبيگدُر از يهوديان‌؛ دميري‌ از مسلمانان به تجديد و تكرار آنها پرداختند.
كولياك رساله‌ٴ مستقلي را در اين‌باره به كلمنس ششم اهدا كرد. برنارد فرانكفورتي توضيح‌ علل اخترگويانه‌ٴ طاعون را كامل‌تر از هر موٴلف ديگري بيان كرد، ولي تقريباً هر رساله‌اي درباب‌ طاعون رنگ تعصبات اخترگويي داشت‌. يكي از مشهورترين معلمان اخترگويي پزشكي آرنولد ويلانووايي (سيزدهم ـ 2) بود و كَبِرت و اَبيگدُر جامع علم نجوم او را به عبري ترجمه كردند. دَميري در كتاب حياة الحيوان خويش به بحث از عقايد اخترگويي پرداخت‌. اين فهرست را خيلي‌ بيش از اين مي‌توان گسترش داد.

اخترگويي پزشكي را مي‌توان مقدمه‌ٴ مكتب رياضيات پزشكي دانست كه در سده‌ٴ هفدهم‌ اهميت زيادي يافت‌، اين مكتب پزشكان را به پرداختن به اعداد و جستجوي توضيحات طبيعي