آن‌ْ بوهميايي‌، ملكه‌ٴ (1382 ـ 1394) ريشارد دوم انجيل را به زبان چك‌، هم‌چنين به لاتيني و آلماني مي‌خواند. دوستان بوهميايي او و هم‌چنين دانشجويان بوهميايي كه به پاريس و آكسفورد (جايي كه از سال 1388 به‌بعد، هزينه‌ٴ تحصيلي در اختيارشان گذاشته مي‌شد) رفته‌ بودند، به انتشار آيين ويكليف در بوهميا پرداختند و سرانجام‌، موجب ترجمه‌ٴ آثار ويكليفي‌ به‌زبان چك شدند.

4. عبري‌

الف‌. از عبري به يوناني و لاتيني‌. عده‌ٴ خيلي كمي به ترجمه‌ٴ چيزي جز عهد عتيق از عبري به زبان‌هاي‌ ديگر توجه داشتند. عهد عتيق را مسيحيان مورد غفلت قرار داده بودند، مگر به‌صورت وولگات‌، اگر به كليساي لاتيني وابسته بودند، و به‌صورت ترجمه‌ٴ هفتاد نفري‌، اگر به كليساي يوناني‌ وابسته بودند. سيمئون آتومانوس قسطنطيني ترجمه‌ٴ آن را به زبان يوناني و به لاتيني براي‌ اوربانوس ششم انجام داد؛ بدين‌ترتيب‌، وي تحريري از كتاب مقدس به سه زبان فراهم‌ ساخت‌. ترجمه‌ٴ يوناني او از عهد عتيق در نسخه‌ٴ خطي معروف ماركيانوس گرگوريوس هفتم در دست است‌.
براي ترجمه‌هاي يوناني به عبري و لاتيني به عبري ¿ قسمت‌هاي 2 ـ ب و 3 ـ الف‌.
ب‌. از عبري به اسپانيايي‌. مزامير را هرمان آلماني (سيزدهم ـ 2) از وولگات و با مراجعه به متن‌ عبري‌، به كاستيلي ترجمه كرده بود. احتمال دارد در سده‌ٴ چهاردهم‌، تلاش‌هاي ديگري براي‌ ترجمه‌ٴ ساير قسمت‌هاي عهد عتيق از عبري به كاستيلي انجام گرفته باشد، كه گواه بر آن نسخه‌ٴ خطي اسكوريال و نسخه‌ٴ خطي ئورا (كه در سال 1429 نوشته شده‌) و كتاب مقدس معروف به‌ فرارا (چاپ فرارا در سال 1533) است‌، كه اصل آن با حروف عبري و براي استفاده‌ٴ اعقاب‌ يهوديان رانده‌شده از اسپانيا نوشته شده است (اين عهد عتيق فرارا تا امروز، مورد استفاده‌ٴ سِفارديم خاور نزديك است‌). در سال 1422، رئيس كل فرقه‌ٴ كالاتْراوا به رابي موسي آراگِل‌ دستور داد ترجمه‌ٴ كاستيلي تازه‌اي از عهد عتيق تهيه كند؛ اين ترجمه با مراجعات مكرر به‌ ترجمه‌هاي كاستيلي سده‌هاي سيزدهم و چهاردهم‌، صورت گرفت و به‌صورت كتاب مقدس‌ اُوليوارِز1 بر جاي مانده است‌. ترجمه‌هاي كاستيلي قديمي‌ترين ترجمه به زبان‌هاي اروپايي بود كه مستقيماً از عبري صورت مي‌گرفت‌. ترجمه‌هاي معاصر (يا قديمي‌تر) به انگليسي‌، آلماني‌، ايتاليايي و غيره همگي از وولگات انجام گرفته بود.

1.Biblia (antiguo testameneo) traducida de hebreo al castellano por Rabi Mose Arragel de Guadalfajaray publicada por el Duque de Berwick y de Alba (folio, 2 vols., Madrid 1920- 1922).

هم‌چنين به‌طور خصوصي براي اهدا به اعضاي باشگاه روكسبورگ چاپ شده است‌، 1918 ـ 1921.