فرقهٴ بودايي كه مبتني بر فلسفهٴ اوست دارمالاكشانا1 ناميده مي‌شود، يعني حكمتي كه‌ طبيعت واقعي همهٴ پديده‌ها را به ما نشان مي‌دهد. اين فرقه در حال حاضر تنها در ژاپن و مدرسهٴ بودايي نانكينگ وجود دارد.

واسوباندو2

برادر كهتر آسانگا، يكي از بزرگ‌ترين فيلسوفان بودايي‌. او احتمالاً در حدود 350 درگذشت‌.3 اثر مهم او آبي دارما كوشا 4 به زبان سانسكريتي‌، دربارهٴ اخلاق‌، روان‌شناسي و مابعدالطبيعه‌، مفقود شده است‌، ولي از طريق ترجمه‌هاي چيني و تبتي‌، و از طريق آبي دارما كوشا وياكيا 5، شرحي كه‌ به وسيلهٴ ياشوميترا تأليف شده‌، شناخته شده است‌. قديم‌ترين ترجمهٴ چيني به وسيلهٴ پارامارتا (نك نيمهٴ دوم سدهٴ ششم‌) در اثناي 563 و 567 صورت گرفت‌، و ترجمه ديگري به دست هسو آن تسانگ (نك نيمهٴ اول سدهٴ هفتم‌) در حدود 651 تا 654 انجام شد. واسوباندو مجموعه‌اي از امثال را نيز گرد آورده‌، موسوم به گاتاسام گراها6. بايد توجه داشت كه دو اثر فوق‌الذكر متعلق به‌ آيين هيناياناست‌، با اين حال‌، دومي تا حدود زيادي مورد استفادهٴ ماهايانايي‌هاي چيني و ژاپني‌ قرار گرفته است‌. او در اواخر عمر خويش توسط برادرش آسانگا به آيين ماهايانا درآمد، و پس از مرگ او، تعدادي شروح بر ماهاياناسوترا نوشت‌. رساله‌اي در رد فلسفهٴ سامكيا به نام‌ پارامارتاساپتاتي‌7 (هفتاد شعر در باب حقيقت اعلي‌) هم بدو منسوب است‌، كه ظاهراً رديه‌اي بر اثر ايشواراكريشناست‌8.

ج‌. فلسفهٴ هندي‌، هلنيستي‌، لاتيني و چيني‌

ايشواراكريشنا

در زماني نامعلوم‌، احتمالاً در حدود 300 يا پيش از آن برآمد.9 فيلسوف هندي‌. مؤلف سامكيا

dharmalakshana .1
Vasubandhu .2
3 .زمان فعاليت او سخت مورد بحث بوده است‌Takakusu . ,Wogihara محققان ژاپني‌، هم‌چنين Sylvain Levi او را خيلي متأخر، يعني از سدهٴ پنجم‌ مي‌دانند، من تاريخ قابل قبول‌تري را كه به وسيلهٴ N. Peri در 1911 ارائه شده پذيرفته‌ام‌. به نظر مي‌رسد كه واسوباندو در دوران فرمان‌روايي كاندراگوپتاي اول‌ (از 320) و سامودراگوپتا (از حد 330) مي‌زيسته است‌.
Abhidharmakosa .4
Abhidharma Kosavyakhya .5
Gathasamgraha .6
Paramarthasaptati .7
Isvarakrishna .8
9 .دربارهٴ زمان احتمالي فعاليت او بحث‌هاي زيادي بوده است‌. برخي او را متأخر بر آغاز سدهٴ پنجم دانسته‌اند، كه به دليل ترجمهٴ چيني فوق‌الذكر، اين تقريباً بالاترين حد است‌. با اين حال‌، ظاهراً واسوباندو اثر اورا مي‌شناخته و ما اكنون تا حدي اطمينان داريم كه واسوباندو در نيمهٴ اول سدهٴ چهارم برآمده است‌. يادداشت مرا دربارهٴ واسوباندو در بالا ببينيد.