ابن اماجور

ابوالقاسم عبدالله بن اماجور (يا ماجور؟) تركي‌، منشأش از فرغانهٴ تركستان بود، و در حدود 885 - 933 برآمد. منجم مسلمان‌. از بزرگ‌ترين راصدان مسلمان‌. در اثناي سال‌هاي 885 - 933 همراه پسرش ابوالحسن علي‌، و يكي از موالي او مفلح نام‌، رصدهاي زيادي انجام داد. اين پدر و پسر را غالباً بنو اماجور مي‌نامند. ابن يونس برخي رصدهاي آنان را ثبت كرده‌. علاوه بر اين‌، زيج‌هاي‌ متعددي ترتيب دادند: الخالص‌، المُزَنًر، البَديع‌، زيج‌هاي مريخ بر طبق گاه‌شماري پارسي و غيره‌.

ابوكامل‌

ابوكامل شجاع بن اسلم بن محمد بن شجاع حاسب مصري منشأش از مصر بود و پس از خوارزمي (متوفي در حدود 850) و پيش از عمراني (متوفي در 955) برآمد. عجالتاً بايد او را از آغاز سدهٴ دهم بدانيم‌. رياضي‌دان‌. كتاب‌الجبر خوارزمي را تكميل كرد. تعيين و استخراج هر دو ريشهٴ معادلهٴ درجهٴ دوم‌. ضرب و تقسيم مقادير جبري‌. جمع و تفريق راديكال‌ها (معادل فرمول‌ امروزي ). تحقيق در پنج‌ضلعي و ده‌ضلعي (به طريقهٴ جبري‌). كتاب او غالباً مورد استفادهٴ كَرَجي و لئوناردوي [فيبوناچي‌] پيزايي قرار گرفت‌.

ابوعثمان‌

ابوعثمان سعيد بن يعقوب دمشقي در زمان مقتدر (خلافتش از 908 تا 932) در بغداد برآمد. پزشك و رياضي‌دان مسلمان‌. آثار ارسطو، اقليدس‌، جالينوس (دربارهٴ مزاج‌ها و نبض‌) و فرفوريوس را به عربي ترجمه كرد. مهم‌ترين ترجمه‌اش مقالهٴ دهم اصول اقليدس بود، همراه با شرح پاپوس بر آن كه تنها نسخهٴ عربي آن در دست است‌. در سال 915 نظارت عاليه بر بيمارستان‌هاي بغداد، مكه و مدينه بدو واگذار شد.

بلخي‌

ابوزيد احمد بن سهل بلخي در شامستيان بلخ زاده شد، در 934 درگذشت‌. جغرافي‌دان‌، رياضي‌دان‌، از پيروان فرقهٴ اماميه‌، شاگرد كندي‌. از آثار متعددي كه در الفهرست به نام او ثبت شده‌ فقط كتاب فضيلة علوم‌الرياضيات‌، و كتاب اختيارت‌السير را ذكر مي‌كنم‌، صورالاقاليم او بيشتر شامل‌ نقشه‌هاي جغرافيايي بود.
البدء والتاريخ كه قبلاً بدو نسبت داده مي‌شد، در واقع در 966 به وسيلهٴ مطهربن‌طاهر مقدسي‌ تأليف شده (نك فصل آينده‌).
راجع به سنان بن ثابت‌، فقرهٴ طب را ببينيد (ح‌).
راجع به همداني‌، فقرهٴ جغرافيا را ببينيد (ز).