درگذشت‌. مربي‌، پزشك‌، منجم و قانون‌دان يهودي‌. او مديريت مدرسهٴ نهاذره را عهده‌دار شد، كه‌ اين مدرسه همراه با مدرسهٴ بزرگ‌تر سورا بابل را از قيد زعامت فلسطين رهايي بخشيد.1 او با خرافات طبي زمان خويش به مبارزه برخاست و شيوه‌هاي عقلايي‌تري را معرفي كرد.2 علايق نجومي او در زمينهٴ تقويم متمركز بود كه به اصلاح آن پرداخت‌.3 او برجسته‌ترين معلم‌ شريعت يهود در زمان خويش بود. او اين اصل را ثابت كرد كه قانون هر كشوري كه يهوديان در آن‌ زندگي مي‌كنند دربارهٴ آنان نافذ است‌. بسياري از نصايح و قواعد او در سراسر تلمود پراكنده است‌ و تأثير او در تلمود احتمالاً چشم‌گير بوده‌.

ج‌. فلسفهٴ هلنيستي و چيني‌

ديوگنس لائرتيوس‌

ديوگنس لائرتيوس‌4 اهل لائرته‌5 در كيليكيه احتمالاً در آغاز سدهٴ سوم برآمد. مورخ فلسفهٴ يوناني‌. او نخستين كسي بود كه نه تاريخ يك مكتب بلكه همهٴ مكتب‌هاي يوناني را نوشت‌. اين‌ اثر موسوم است به شرح احوال‌، افكار و اقوال فيلسوفان بزرگ و در 10 كتاب است‌. اين رساله‌ سطحي است‌، ولي حاوي اطلاعات گران‌بهايي است‌.

اسكندر آفروديسي‌

اسكندر اهل آفروديسياس‌6 كاريه در ايام فرمان‌روايي سپتيموس سوروس و كاراكالا، 193 - 217، در آتن برآمد. فيلسوف مشايي كه زماني در اثناي 198 و 211 عهده‌دار رياست لوكئوم‌ شد. بزرگ‌ترين شارح آثار ارسطو (او به شارح معروف بود). شروح او جامع و بسيار گران‌بهاست‌، بسياري از آنها هم‌اكنون در دست است‌، بقيه از طريق شروح بعدي يا ترجمه‌هاي‌ عربي معلوم است‌. اسكندر كوشيد تا آيين ارسطويي را از شوائب نوافلاطوني و رواقي آزاد سازد.
مهم‌ترين آثار اصيل او يكي راجع به جبر و اختيار7 و در رد رواقيان است‌، ديگري دربارهٴ روح كه‌ در آن جاودانگي روح را نفي مي‌كند، اثر سومي هم دارد كه در آن آموزهٴ رواقي نشور ابدان‌8 را رد مي‌كند. از قرار معلوم او با تقطير آب دريا آشنا بوده است‌.

1 .پس از مرگ رب‌، براي مدتي مدرسهٴ نهاذره بزرگ‌ترين مدرسهٴ بابلي شد.
2 .يك مرهم چشم به نام او به كحل مارشموئيل موسوم شد.
3 .اصلاح بعدي به هيلل دوم مربوط است (330 - 365).
Diogenes Laertios .4
Laerte .5
Alexander of Aphrodisias .6
fate and free will .7
interpenetration of bodies .8