را در اين زمينه بيشتر نه در آيينه‌ٴ طبيعت‌، بلكه در آيينه‌ٴ آموزش مي‌توان يافت‌، كه معجون غريبي‌ از نمايش كم‌عمقي ذهن وي است‌. اما در مورد آلبرت‌، رساله‌ٴ جانورشناسي او حاوي اطلاعاتي‌ درباره‌ٴ شكار و ماهيگيري‌، از جمله شرحي درباره‌ٴ صيد نهنگ و فيل دريايي است‌. مزرعه‌داران‌، و در هر حال كساني كه چندان سواد داشتند تا به كتاب مراجعه كنند از جمله راهبان صومعه‌هاي‌ ثروتمند و پيش‌كاران بزرگ ــ بسياري مطالب جالب ديگر مي‌توانستند در آيينه‌ٴ آموزش ونسان و تفسير آلبرت پيدا كنند. سپس‌، مي‌توان از پادشاهي چون دينيش آزاده سخن گفت كه بخشي بزرگ‌ از مساعي خود را صرف گسترش منابع اقتصادي كشورش ساخت‌، كشاورزي را به هر طريق‌ رونق بخشيد، روش‌هاي كشت را اصلاح كرد، و جنگل‌هاي تازه‌اي احداث كرد.
دو تن از بزرگ‌ترين موٴلفان كتاب‌هاي مزرعه‌داري در اين عصر، برآمدند: والتر هنلي و پيتروي كرِشِنتسي‌. ما دقيقاً نمي‌دانيم كه اولي چه وقت برآمده ــ آيا مي‌توان او را ((در اواسط سده‌ٴ سيزدهم‌)) قرار داد؟ آيا كتاب مزرعه‌داري او به زبان فرانسه پيش از نيمه‌ٴ اين سده نوشته شده‌، يا بعد از آن‌؟ پاسخ دادن بدان غيرممكن است‌. او را به دلخواه خود در عصر قبلي‌، قرار داديم ولي‌ شايد كاملاً بدين عصر تعلق داشته است‌؟ در مورد پيتروي كرشنتسي چنين ترديدهايي نيست‌. او بي‌شك متعلق به سده‌ٴ سيزدهم بود، و در نيمه‌ٴ دوم آن مي‌زيست‌، با اين همه‌، مانند پيشاهنگ‌ نامدارش كاتوي شهربان رساله‌ٴ مهم خود را در سنين پيري نوشت‌، و اين كتاب تا حدود 1305، به اتمام نرسيد. ما در مجلد سوم از آن سخن خواهيم گفت‌، ولي خواننده بايد به خاطر داشته‌ باشد اين امر تا حدي جنبه‌ٴ اختياري دارد، چون هم تأليف و هم موٴلف تا حدود زيادي محصول‌ سده‌ٴ سيزدهم‌، هستند.
گروه ديگر نويسندگاني‌اند كه درباره‌ٴ بازداري به نگارش پرداختند. برخي از رساله‌هايي كه در كتاب سوم مورد بحث قرار گرفته‌اند مربوط بدين عصرند. مانفرد رساله‌ٴ پدرش‌، فردريك دوم‌، درباره‌ٴ مرغان شكاري را اصلاح كرد و اين اصلاح بود كه سرانجام چاپ شد. دانيل كرمونايي دو رساله‌ٴ عربي را براي آنزيو يكي ديگر از پسران نامشروع فردريك به زبان فرانسه ترجمه كرد. نامه‌ٴ مجعول خطاب به بطليموس شاه مصر در آيينه‌ٴ طبيعت ونسان دوبووه نقل شده است‌. قبلاً، از ترجمه‌ٴ كاتالونيايي اين نامه سخن گفته‌ايم‌. بخشي از كتاب سي و سوم جانورشناسي آلبرت بدين‌ موضوع اختصاص دارد و توجه خاصي كه بدان شده از وجود تحرير جداگانه‌اي مربوط به دوره‌ٴ رستاخيز (اوگسبورگ‌، 1596 ـ 1598)، معلوم مي‌شود. يكي ديگر از رساله‌هاي اين عصر، منسوب به دانكوس شاه ارمنستان است كه به صورت ترجمه‌ٴ فرانسه‌اي از تاريخ 1284 به دست‌ ما رسيده است‌. اين متن فرانسه ممكن است اصلي باشد، يا رساله ابتدا به لاتيني نوشته شده‌، ولي به‌ هر صورت مقدم بر ثلث آخر سده‌ٴ سيزدهم نيست‌. تاريخ بازداري در بخش بعدي دنبال مي‌شود.
2. يونانيان‌. تنها از يك يوناني بحث شده‌، به نام ديمتريوس پپاگومنس طبيب ميخائيل‌