يافتن جواب علمي آنها ترديد نكرد. او بسي جلوتر از عصر خويش‌، و امكانات آن عصر بود. امكانات براي تحقيق تاريخي بهتر در آن هنگام‌، در دسترس نبود؛ آنها در همين اواخر، فراهم شد و برخي هنوز هم به‌وجود نيامده است‌.
12. تأثیر. نوشته‌هاي تاريخي ابن‌خلدون فوراً مورد توجه قرار گرفت‌، ولي مقدمه مضطرب‌ كننده‌تر از آن بود كه در كشورهاي اسلامي رواج و مقبوليت يابد. بسيار عجيب است كه‌ اولين بار، فضلاي ترك بدان توجه كردند،1 حافظ محمدبن احمد عجمي (وفات‌: 1550 م‌/ 957 ه ق‌)، احمدبن مصطفي طاشكُپري زاده (وفات‌: 1561 م‌/ 968 ه ق‌) و حاجي خليفه‌ (وفات‌: 1657م‌/ 1067 ه ق‌)، كه بارها از آن نام مي‌برد؛ و شيخ‌الاسلام محمد پيرزاده‌ (وفات‌: 1749م‌/ 1162 ه ق‌)، آن را به تركي ترجمه كرد و آن ترجمه مورد مطالعه‌ٴ عده‌ٴ بيشتري‌ از فضلاي ترك قرار گرفت‌.
غرب نسبتاً دير از وجود مقدمه آگاه شد، خيلي ديرتر از آنچه فوراً آن را ترجمه كند (عصر ترجمه از عربي مدت‌ها پيش‌، سپري شده بود). برخي خاورشناسان سده‌ٴ هفدهم‌، ابن‌ خلدون را مي‌شناختند، ولي اطلاعاتشان در اين باره بسيار كم بود. اولين كسي كه اهميت او را به خوبي شناخت‌، هامر پورگشتال بود كه در سال 1812 او را مونتسكيوي عرب ناميد. باقي‌ سرگذشت آثار او در غرب در فهرست چاپ‌ها و ترجمه‌ها ذكر شده است‌. مقدمه را سرانجام‌، بارون دوسلان به زبان فرانسه ترجمه كرد (3 جلد، 1862 ـ 1868)، و از اين طريق وارد ادبيات غربي گرديد.
علاقه به ابن خلدون و تحسين او در حال حاضر كه در كشورهاي عرب ديده مي‌شود و بخشي از نوزايي عربي است‌، تاحدي ناشي از كشف و تحسين او به‌وسيله‌ٴ غربيان است‌. براي‌ اثبات آن سه موضوع ذكر مي‌شود:
1) خلدونيه در سال 1897، در تونس‌، تأسيس شد؛ كه موٴسسه‌اي است وابسته به دانشگاه‌ تونس‌، براي ترويج دروس عربي‌، آموزش تاريخ و علوم به بزرگ‌سالان و غيره‌. اين موٴسسه‌ نشريه‌اي دارد به نام نشرةالجمعيةالخلدونية كه مجله‌ٴ مربوط به سال 1930 (148 ص‌)، بررسي و نقد شده است‌.2
2) ششصدمين زادروز ابن خلدون در سال 1932، در تونس‌، و شايد در نقاط ديگر جشن‌ گرفته شد، ولي مراسم آن سال‌، طبعاً به تقليد از غربيان و مسيحيان بود. از آن‌جا كه ابن خلدون‌ در اول رمضان 732 ه ق / بيست‌وهفتم مه 1332 م زاده شد، ششصدمين زادروز او اول رمضان

1. البته علاقه‌ٴ تركان به ابن‌خلدون را مي‌توان ناشي از تصرف تونس در سال 1534م‌/ 940 ه ق به‌دست خيرالدين باربروسا (وفات‌: 1546م‌/ 953 ه ق‌) دانست‌.

2.Revue tunisienne, no 3 ,129, 1932.