هيلل دوم در 358 (670 سلوكي‌) تقويم يهودي را براي همهٴ يهوديان دور از وطن و براي همهٴ اوقات بعدي تثبيت كرد.1

چيانگ چي‌

چيانگ چي‌2 در حدود 385 در چين شرقي برآمد. منجم چيني‌. او در 385 تقويم را اصلاح كرد و خسوف را توضيح داد.

ه. فن‌آوري رومي و چيني‌

وگتيوس‌

فلاويوس رناتوس وگتيوس‌3 زماني در اثناي 383 و 450، احتمالاً درايام تئودوسيوس (379 تا 395)، برآمد. مؤلف اثري در فنون سپاهي و ناويگري در پنج كتاب‌، كه براي مورخ فن‌آوري‌ بسيار جالب است (از جمله توصيف منجنيق‌، ناو رومي‌، و يك نوع دستگاه تلگراف نظامي‌).

اختراع مركب سياه واقعي‌

اختراع مركب واقعي به اقرب احتمالات زماني در اثناي سدهٴ چهارم يا پنجم در چين اتفاق افتاد. اين اختراع به مردي موسوم به وئي تان‌4 منسوب است‌؛ ولي اين نسبت در زمان كاملاً متأخري‌، به وسيلهٴ لو - يو از سلسلهٴ يوآن‌، داده شده (در واژه‌نامهٴ تسه يوآن‌، در زير كلمهٴ مو5 (مركب‌) ذكر شده است‌). پيش از سدهٴ چهارم چينيان از مركب واقعي استفاده نمي‌كردند، بلكه نوعي لاك (به‌ نام چئي‌) را به كار مي‌بردند كه از شيرهٴ درخت تهيه مي‌شد. مركب جديد از دودهٴ چراغ ساخته‌ مي‌شد؛ مركب هندي امروزي ما در اصل شبيه همان است‌. اين مركب به‌طور عجيبي پاك‌نشدني‌ و حتي امروز هم براي حروف چوبي بهترين مركب است‌، ولي براي حروف فلزي مناسب‌ نيست‌، در نتيجه براي اين كه چاپ در مغرب‌زمين امكان‌پذير شود يك نوع مركب جديد (مركب‌ روغني‌) اختراع شده است‌.
در عنوان مطلب براي اين از مركب سياه نام بردم كه مركب ديگري -- مركب سرخ -- دست كم‌ از زمان سلسلهٴ هان به كار مي‌رفت‌. آن مركب سرخ فقط از شنگرف درست مي‌شد (سولفيد

1 .اين تاريخ كلاً، ولي نه به اتفاق آرأ، پذيرفته شده است‌. سال يهودي قريب 6 دقيقه و 40 ثانيه از سال گريگوري درازتر است‌.
Chiang Chi .2
Flavius Renatus Vegetius .3
Wei Tan .4
Mo .5