گُـل سرخ پزشكي تأليف جان گادِسدِني (حدود 1314) اثري خيلي عاميانه‌تر است‌، ولي‌ علي‌رغم خرافات بسيار بيشتر موجود در آن‌، بيشتر در جهت پيش‌برد پزشكي بود. اين كتاب‌ شامل مشاهدات باليني بسيار باارزش است و مي‌بايست براي پزشكان آن زمان بسيار سودمند بوده باشد. گُـل سرخ پزشكي والاترين نماد پزشكي انگلستان در زمان خويش است‌، طبي كه از ايتاليا يا از جنوب فرانسه اقتباس شده‌، ولي داراي اضافات اصيلي ناشي از تجربه‌هاي باليني و قدرت مشاهده‌ٴ موٴلف است‌. ارزش اين كتاب در انگلستان و در اروپا، هم‌چنين در ايرلند شناخته‌ شد و به زودي به ايرلندي ترجمه گرديد.
تعدادي رساله و دستورالعمل ناشناس لاتيني و انگليسي وجود دارد،1 ولي از آنجا كه ظاهراً بيشترشان مربوط به پايان قرن يا تاريخشان نامعلوم است‌، در فصل 25 از آنها سخن خواهم‌ گفت‌. فرهنگ عامه‌ٴ پزشكي كه مي‌توان از نوشته‌هاي انگليسي اين زمان اخذ كرد، به‌كوشش آيدا ب‌. جونز گردآوري شده است‌.2
5. بلژيك‌. اصطلاح ((بلژيك‌)) از لحاظ زماني تاحدي نادرست است (هم از لحاظ گذشته و هم‌ آينده‌)؛ ولي به‌اين مناسبت در اينجا آورده شد تا پزشكاني را هم كه فلاندري نيستند دربر گيرد؛ دو تن كه از ايالت‌هاي والون در بلژيك امروزي بودند. سرزميني كه در اين بخش موردنظر ماست‌ تقريباً معادل با بلژيك كنوني است‌، هم با فلاندر فرق دارد و هم با بلژيك قديم عصر يوليوس‌ قيصر (كه به‌معناي اعم معادل كشورهاي بنلوكس كنوني‌، يعني بلژيك به اضافه‌ٴ هلند كنوني‌) بود.3
گروه فلاندري كوچك ولي بسيار ممتاز است و شامل دو تن از بزرگ‌ترين جراحان قرن‌ مي‌شود كه هر دو به فلاندري (يا هلندي‌) نوشتند. جالب است كه دو فلاندري‌، يعني يان ايپرمان‌ (يعني اهل ايپرس‌) و توماس اسكلينك تيرليمونتي تقريباً هم‌زمان به يك كار مشغول بودند، يان‌ پيش از 1331 و توماس در سال 1334. اين هم‌زماني ناشي از فراواني جنگ‌ها در فلاندر بود، كه‌ نياز به جراحي را افزايش مي‌داد. ظاهراً آنان جدا از يكديگر كار مي‌كردند، ولي كارشان از بسياري‌ جهات مشترك است‌، زيرا بيشتر آن از مآخذ مشتركي اقتباس شده است‌. يان‌، با توجه به‌ تجربه‌هاي فراوان جراحي كه پيش از زمان او در ايتاليا و فرانسه فراهم آمده بود، اندكي بيشتر روزامد بود. شايد توماس كم‌تر جراح بود و بيشتر پزشك‌. اهميت ذاتي اين دو رساله‌ٴ كوچك‌، كه‌

Wells p. 728 ff. .1
Bull. Institute of the History of Medicine (5, 405-51, 538-88, Baltimore 1937) .2
3.نك .(Ferrari and Baudrand (p. 96, 1967). Albert Tiberghein: Lingua belgica (Isis 23, 445, 1935
اين اشاره‌ها به مورخي كه در زمينه‌ٴ روش‌هاي تاريخي كارآزموده نشده است‌، تصوري از دشواري‌هاي موجود در زمينه‌ٴ جغرافياي تاريخي عرضه مي‌كند.