مدير و قاضي‌زاده‌ٴ رومي‌، دومين مدير آن‌جا و علي‌بن‌محمد قوشچي‌1 صورت گرفت‌. نتيجه‌ٴ اين‌ رصدها كه به زيج الغ‌بيگ معروف است‌، به فارسي تأليف شد، ولي به‌زودي به عربي ترجمه‌ گرديد.2 احتمالاً همه‌ٴ اين افراد هر دو زبان و برخي تركي را هم به‌خوبي مي‌دانستند. در هر صورت‌، قاضي‌زاده و الغ‌بيك ترك بودند و قوشچي اواخر عمرش را، در قسطنطنيه گذراند. عمر رصدخانه‌ٴ سمرقند هم مانند رصدخانه‌ٴ مراغه كوتاه بود و زيج الغ‌بيگ آخرين شاه‌كار نجوم‌ اسلامي به‌شمار مي‌رفت‌. چاپ انتقادي فهرست ستارگان موجود در آن زيج توسط ادوارد بال‌ نوبل‌3 تهيه شد و به‌وسيله‌ٴ بنگاه كارنگي انتشار يافت (واشنگتن 1917؛ ايسيس ش 2، صص143 ـ 415). جمشيد كاشاني‌، نخستين مدير رصدخانه از نخستين رياضي‌داناني است كه با آگاهي كسرهاي اعشاري را به كار برده است (سارتن‌، ص 170، 1935).
يقين دارم خواننده مرا از اين‌كه از چارچوب سده‌ٴ چهاردهم تخطي كرده‌ام خواهد بخشيد، زيرا اين كار به‌وي كمك مي‌كند تا كاري را كه در اين قرن‌، انجام گرفته ارزيابي كند. به‌علاوه‌، همه‌ٴ اين افراد، بجز علي‌بن‌محمد قوشچي‌، كودكان سده‌ٴ چهاردهم بودند و همگي پيش از نيمه‌ٴ سده‌ٴ پانزدهم درگذشتند، جز قوشچي كه تا سال 1479 زنده بود.
6. اسلام (منطقه‌ٴ جغرافيايي نامعلوم‌). گزارش ما درباره‌ٴ رياضيات اسلامي را مي‌توان با اشاره به‌ عبدالقادر بن‌علي به آخر رساند كه نژاد و مليتش معلوم نيست‌. او صوفي بود، ولي اين به‌ما كمكي نمي‌كند. رساله‌اي در باب حساب انامل (حساب انگشتي‌) نوشته‌، كه مانند وجود خود او مورد ترديد است‌. زيرا با شعري همراه است كه در آن مي‌گويد نخستين متن در نوع خود به‌زبان‌ عربي است‌، ولي مردم عرب‌زبان مي‌بايست از مدت‌ها پيش‌، حساب انگشتي را به‌كار برده‌ باشند. قديمي‌ترين متن لاتيني را بيد معزز (هشتم‌ـ 1) نوشته است‌. با اين‌همه‌، معارف عامه‌ غالباً از نوشته‌شدن مي‌گريزد و چنين گريزي به‌ويژه در مورد نمادگري و فن دستي (دربرابر لفظي‌) بسيار طبيعي است‌.4

1. محمد، پدر علي‌قوشچي‌، بازدار الغ‌بيگ بود.
2. اين نتيجه‌گيري من است‌. ولي ممكن است چنين استدلال كرد كه زيج و مقدمه‌ٴ مفصل آن در اصل به عربي يا به تركي نوشته شده است‌. شهرت اين زيج در شرق از جمله به‌وسيله‌ٴ يك ترجمه‌ٴ گرجي معلوم مي‌شود، كه توسط واختانگ ششم (ملقب به حسين‌قلي‌خان‌)، شاه گرجستان 1703ـ1709؛ 1711ـ1714؛ 1719ـ1724 انجام گرفته است‌. اين ترجمه توسط يوري مار (1893ـ1935)، در كتاب مطالعات فارسي‌ـ گرجي مورد پژوهش قرار گرفته‌، كه به‌زبان روسي با عنوان‌ زيج‌الغ‌بيگ ترجمه‌ٴ واختانگ با واژه نامه‌ٴ فارسي ـ گرجي در سال 1926 انتشار يافته است‌.

3.Edward Ball Knobel

4. از مقارن همان ايام‌، رساله‌اي به زبان فارسي‌، در حساب عقود و انامل از شرف‌الدين علي‌يزدي مورخ دردست است‌. ــ م‌.