آناكساگوراس‌

آناكساگوراس كلازومنه‌اي‌1 در حدود 499 زاده شد و در 428 در لامپساكوس‌2 درگذشت‌. او آخرين فيلسوف مكتب ايوني بود. وي آتن را با روح علمي آشنا ساخت‌، و مدرسهٴ تروئاد3 را در لامپساكوس تأسيس كرد. قطعات زيادي از كتاب وي‌، دربارهٴ طبيعت‌، باقي است‌. بنابر عقيدهٴ او چيزي به وجود نمي‌آيد، و چيزي از ميان نمي‌رود، بلكه همه چيز تركيب مي‌شود و گسيخته‌ مي‌گردد. عالم در ازل مجموعهٴ درهمي از دانه‌هاي بي‌شمار بود كه عقل‌4 (نوس‌) به وسيلهٴ حركت‌ چرخشي بدان نظم و شكل بخشيد. آناكساگوراس عميقاً به كالبدشناسي و پزشكي علاقه‌مند بود و بر روي جانوران به تجربه و كالبدشكافي پرداخت‌. او مغز را شكافت و شكمچه‌هاي جانبي آن‌ را تشخيص داد؛ و بيماري‌هاي حاد را نتيجهٴ تأثير سودا و صفرا در خون و اندام‌ها دانست‌. او براي‌ تربيع دايره كوشيد، و نظريهٴ مناظر و مرايا را (براي مقاصد صحنه‌آرايي نمايش‌) اول بار مطرح‌ كرد. بزرگ‌ترين سنگ آسماني را كه در 468 - 67 در اگوس پوتاموي‌5 سقوط كرده بود، او متعلق‌ به خورشيد دانست‌. او گفت جهان به وسيلهٴ گردابي كه عقل پديد آورده‌، آغاز شده است‌. نظريهٴ كاملي راجع به منشأ جهان كه براساس اين نظريهٴ گردابي قرار گرفته‌، تا حدودي پيش‌درآمد بسيار خامي براي نظريات كانت و لاپلاس است‌. خورشيد سنگ آتشين گداخته‌اي است‌، بزرگ‌تر از شبه جزيرهٴ پلوپونز6[ در جنوب يونان‌]، ماه روشنايي خود را از خورشيد مي‌گيرد، و داراي همان‌ طبيعت زمين است و در آن دشت‌ها و دره‌ها وجود دارد. زمين و سيارات ديگر مسطح است‌. كسوف و خسوف ناشي از مداخلهٴ ماه و زمين يا سيارات ديگر است‌.
او نظرات نجومي گوناگون ديگري ابراز داشت كه قابل توجه ولي نادرست و گاهي همه‌ متناقض بود. او توضيح درستي راجع به طغيان سالانهٴ نيل اظهار داشت و آن را ناشي از ذوب‌ برف‌ها در اتيوپي دانست‌.

آرخلائوس‌7

آرخلائوس آتني‌، شاگرد آناكساگوراس‌، فيلسوفي است كه در ايجاد نظريهٴ طبي سهيم بود و عقايد استادش را با افكار فيلسوفان پيشين تلفيق كرد. او گرما و سرما را ناشي از تراكم و انبساط عنصر نخستين‌، يعني هوا دانست (نك آناكسيمنس‌.) (توجه به گرما و سرما دايماً در فلسفه و

Anaxagoras of Clazomenae .1
Lampsacos .2
Troad .3
Nus .4
5 Aegos Patamoi. ، ((رودخانهٴ بزها)) در شبه جزيرهٴ گالي پولي در ساحل شمالي داردانل (َّ تاريخ علم‌، اثر سارتن‌، ترجمهٴ احمد آرام‌، ص 257).
Peloponnese .6
Archelaos .7