عين‌النظر في المنطق‌. دو اصطلاح نظر و بحث در منطق اغلب به مفهوم نظريه و استدلال به كار مي‌رود؛ و اهل البحث و النظر يعني كساني كه در مباحثه‌هاي فلسفي كار آزموده‌اند.
آثار رياضي او عبارت است از كتاب أشكال التأسيس (= قضاياي بنيادي‌)، يا الرسالة الرياضية درباره‌ٴ سي و پنج قضيه‌ٴ مقاله‌ٴ اول اصول اقليدس‌، اعمال تقويم كواكب ثابته‌، درباره‌ٴ مواضع‌ ستارگان ثابت در سال 1276 ـ 1277؛ كتاب آخري به فارسي و بقيه به عربي نوشته شده است‌.
موسي بن محمد قاضي‌زاده‌ٴ رومي (وفات‌: 1412 ـ 1413)؛ أشكال التأسيس را شرح كرد.
سمرقندي كتاب ديگري در باب اصول دين تأليف كرد به نام كتاب الصحائف‌. احتمال دارد او موٴلف واقعي يك رساله‌ٴ نجومي باشد كه در 1323، از فارسي به يوناني ترجمه شد؛ ولي امكان‌ دارد، موٴلف شخص ديگري به نام شمس‌الدين باشد (كه نامي بسيار متداول بود) مثلاً شمس‌الدين محمدبن مباركشاه بخارايي (وفات‌: حدود 1339). اين مطلب‌، به تفصيل‌، در مجلد 3، مورد بحث قرار مي‌گيرد.
درباره‌ٴ ابهري‌، علي بن عمر كاتبي‌، و قزويني ¿ فصل فلسفه‌.

و. چين‌

درباره‌ٴ قوبيلاي قاآن ¿ فصل فلسفه‌

عيسي‌ٰ مغول‌

عيسي‌ٰ ترجمان‌1 پزشك و اخترشناس نسطوري‌، كه در خدمت مغول (1227 ـ 1308)، مي‌زيست‌. ابتدا به خدمت گيوك خان (1246 ـ 1248) درآمد، و پس از آن در خدمت قوبيلاي‌ رئيس ديوان اخترشناسان شد (1263). ممكن است او محرك صدور حكمي باشد كه قوبيلاي‌ در سال 1279، بر ضد تبليغات مسلمانان در چين صادر كرد. در 1284، او همراه هيئتي بود كه به‌ رياست پولو نزد ارغون خان ايلخان جديد ايران (1284 ـ 1291)، آمد. پس از بازگشت در 1291، رئيس امور مسيحيان چين‌، سپس عضو فرهنگستان امپراتوري هان ــ لين يوآن‌، و بالاخره وزير شد. چهار پسرش وفاداري خود را به آيين نسطوري حفظ كردند و در دربار مغول‌ صاحب مقامات مهمي شدند.

چا ـ ما ـ لي ـ تينگ‌2

پيداست كه برگردان چيني نام جمال‌الدين است‌، ولي بدان سبب صورت چيني آن را برگزيده‌ايم‌

1. به چيني Ai-hsieh
Cha-ma-li-ting, Ch-ma-lu-ting .2