هجرت كرد.1 اين حادثهٴ سرنوشت‌ساز هجرة2 ناميده شده‌، به معني ترك كردن‌. اهميت قطعي‌ اين كار به زودي معلوم گشت و چيزي از رحلت پيام‌بر (632) نگذشته بود كه اين مهاجرت به‌ مدينه به عنوان مبدأ يك تاريخ جديد انتخاب شد، يعني مبدأ تاريخ اسلامي‌3. اين گاه‌شناسي‌ احتمالاً توسط عمر خليفه در حدود 638 - 639 تعيين شد.
در مورد رشد ناگهاني اسلام چيزي گوياتر از تثبيت اين دورهٴ جديد، آن هم تنها 17 سال پس‌ از آن حادثهٴ نخستين نيست‌؛ و حال آن كه پنج تا ده قرن طول كشيد تا دورهٴ مسيحي تثبيت شود (يادداشت مرا راجع به ديونوسيوس آريوپاگوسي در نيمهٴ اول سدهٴ ششم ببينيد). بايد توجه‌ داشت كه دورهٴ اسلامي با روز هجرت آغاز نمي‌شود (حدود 20 سپتامبر)، بلكه آغاز آن روز اول‌ ماه محرم سال اول هجري است (15 ژوئيهٴ 622). اين امر به خاطر آن بود كه گاه‌شماري اسلامي‌ پيش از تعيين مبدأ تاريخ تثبيت شده بود (به وسيلهٴ قرآن‌). وحي و اظهاراتي كه محمد [ص‌] به‌ نام خدا بيان كرده‌، در قرآن‌4 گرد آمده‌، كه تحرير كنوني آن اندكي پس از رحلت پيام‌بر توسط زيد بن ثابت (نك‌) صورت گرفته است‌.5 قرآن حاوي 114 سوره است‌. سوره‌ها از لحاظ طول‌، شكل و محتوي فرق مي‌كند. مجموع آنها كم‌تر از عهد جديد است‌.
قرآن كتاب مقدس اسلام است‌. قسمت اعظم مسلمانان تا به امروز آن را كلام خدا مي‌دانند. با اين حال‌، ميان آنان دربارهٴ چگونگي سنديت و حجيت آن مجادلات بي‌پاياني روي داده‌، كه‌ بي‌هيچ گفت‌وگويي شديدترين آنها به وسيلهٴ معتزله آغاز شد. مثلاً آيا قرآن مخلوق است يا قديم‌؟ اين كشمكش‌ها در رشد يك قلمرو پهناور انساني تأثير عميقي داشت‌؛ هم‌چنان كه‌ كشمكش‌هاي مشابه مربوط به كتب مقدس يهودي و مسيحي‌، خوب يا بد، موجب پيدايش‌ قلمروهاي مشابهي شد.

1 .بعدها المدينه ناميده شد، به معني شهر (پيام‌بر).
2 .انگليسي شدهٴ آن Hegira . ترجمهٴ متداول flight، گمراه‌كننده است‌. مصدر هجر به معني قطع رابطه‌، ترك قبيله‌، و مهاجرت كردن است‌.
3 .دورهٴ پيش از آن عصر جاهليت يا دورهٴ كفر ناميده مي‌شود.
4 .قرآن به معني خواندن است از قأ به معني خواند (مقايسه كنيد با واژه‌هاي Scriptures و Bible).
5 .منظور از ((تحرير)) را نبايد بيش از ((جمع‌آوري‌)) دانست‌، چه پس از آن كه گروهي از حافظان قرآن در جنگ يمامه كشته شدند، ابوبكر خليفهٴ اول از بيم آن كه‌ مبادا شمار حافظان قرآن رفته رفته رو به نقصان گذارد، جماعتي از قاريان قرآن را با تصدي مستقيم زيد بن ثابت مأمور ساخت تا سوره‌ها و آيات قرآن را از الواح‌، پوست‌ها و برگ‌هاي خرما كه در خانهٴ پيام‌بر (ص‌) يا نزد صحابه بود، جمع‌آوري كنند و در يك مصحف واحد گرد آورند. از همين مصحف اول‌، در زمان‌ عثمان‌، به عنوان نسخهٴ مادر براي استنساخ ساير نسخه‌ها استفاده شد. - و.