ح‌. ژاپن‌

گن ـ ئه‌

بودايي و كنفوسيوسي ژاپني (1269 ـ 1352).
گن ـ ئه در سال 1269 در كيوتو زاده شد؛ در صومعه‌ٴ كوه هيئي به آموزش آيين تندائي‌ پرداخت و بعداً به مذهب رينزايي پيوست و به صومعه‌ٴ ميوشين ـ جي وارد شد، كه به صورت‌ صومعه‌ٴ اصلي آن مذهب درآمد. در جنبش مردمي بر ضد حكومت جابرانه‌ٴ كاماكورا هوجو شركت جست (خاندان هوجو از سال 1200 تا 1338 بر ژاپن حكومت مي‌كرد و رئيس آن‌ خاندان شيكن يا نايب‌السلطنه‌ٴ كاماكورا ناميده مي‌شد). اين نهضت موجب تأسيس شوگوني‌ آشيكاگا شد. او در سال 1352 (يا 1350) درگذشت‌.
او مروج اصلي آيين نوكنفوسيوسي عصر سونگ در ژاپن بود، كه در چين به وسيله‌ٴ چو تون ـ ئي (يازدهم ـ 2) پديد آمد و چو شي (دوازدهم ـ 2)، بدان تكامل بخشيد. گن ـ ئه به‌ دربار امپراتور فرا خوانده شد و به مقام معلم يا قاري امپراتور گو ـ دائيگو (1319 ـ 1338) تعيين‌ گرديد. او كتاب‌هاي ديني بودايي را براي امپراتور مي‌خواند و شرح مي‌داد و شينگ لي (فلسفه‌ٴ طبيعي كنفوسيوسي‌) را به او مي‌آموخت‌. پس از آن اين فلسفه در پنج معبد كيوتو1 تعليم داده‌ شد و به‌صورت آيين رسمي مذهب ذن به‌ويژه مذهب رينزايي درآمد.
گفته مي‌شود او به تدوين كمو شيكيمو كمك كرد، ولي اين مطلب برايم روشن نيست‌. چون‌ آن مجموعه قوانين در عصر كمو يعني 1336 تدوين شد؛ يعني پيش از سقوط خاندان كاماكورا رسميت يافت‌. شايد چنين باشد كه گن ـ ئه در مقام مشاور نخستين فرمان‌رواي آشيكاگا (حكومتش 1338 ـ 1358)، باعث حفظ آن مجموعه‌قوانين شد. بي‌شك آن مجموعه‌قوانين در دوره‌ٴ شوگوني خاندان آشيكاگا معتبر بود (يعني تا سال 1597).
انتساب تايهئي ـ كي هم به او به همان اندازه مورد بحث است‌. البته او مي‌توانسته تنها بخشي‌ از آن تاريخ را نوشته باشد كه به سال‌هاي 1318 ـ 1368 مربوط است‌. شواهد مستندي وجود دارد كه دست‌كم بخشي از آن را گن ـ ئه نوشته يا بازبيني كرده است‌.
ولي او بي‌شك موٴلف يك مجموعه‌ٴ اخلاق و آداب معاشرت بوده كه به صورت بيست و پنج نامه تدوين شده است‌. متن تجديدنظر شده‌اي از اين كتاب تا عصر مئيجي (آغازش در سال‌1868) به‌كار مي‌رفت‌.

1. پنج معبد اصلي به تقليد رسوم هندي و چيني از سوي مقامات به‌وجود آمده بود. در زمان خاندان كاماكورا آنها عبارت بودند از اِنكاكو، كنچو، جوفوكو در كاماكورا و كنين و توفوكو در كيوتو. در زمان آشيكاگا معابد پنجگانه عبارت بودند از تنريو، شوكوكو، كنين‌، توفوكو و مانجو و بالاتر از همه‌ٴ اين‌ها نانزن ـ جي بود؛ همه‌ٴ اين‌ها در كيوتو قرار داشتند.