ريشار اود، مترجم چشمه‌هاي آب‌گرم پوتسولي‌، تأليف پيترو اِبُلي (دوازدهم ـ2) به فرانسه‌، سنّت ايتاليايي را به فرانسه برد. هم‌چنان‌كه غالباً پيش مي‌آيد، وي از آخرين محصولات آن سنّت‌ استفاده نكرد، بلكه يكي از اولين آنها را برگزيد.
يك يهودي لانگدوكي مقيم اشبيليه به نام موسي‌رُكاموري كه به خوان آوينيوني معروف‌ بود، رساله‌اي كاملاً از نوعي ديگر نوشت‌، حاوي سنّت بقراطي آب‌وهواشناسي‌. در آن آب و هواي اشبيليه و نقاط اطراف آن را توصيف كرد. اين شايد تاحدي ناشي از اختلاف و تضاد آب و هواي نقاط مختلف شبه‌جزيره‌ٴ اسپانيا باشد.
17. داروسازي‌. شايد جالب‌ترين رساله‌ٴ داروسازي غرب را توماسودل گاربو تأليف كرد.
جاكومو دي دوندي كوشيد خواص آب‌هاي معدني را دريابد و او نخستين كسي بود كه‌ استخراج مواد كاني آنها را براي مقاصد پزشكي خاطرنشان كرد. گالوس دو استراهُف رساله‌اي در باب آب‌هاي معدني و خواصشان نوشت‌. امكان دارد آب‌هاي مصنوعي (چاپ اول‌، وين پيش از سال 1485) كه در سده‌ٴ پانزدهم نُه بار چاپ شد، دنباله‌ٴ همان سنّت باشد.
توجه زيادي به زهرها معطوف شد، كه مانند امروز به‌خاطر خواص شفابخشي آنها به مقدار خيلي كم نبود، بلكه بيشتر براي مقاصد شريرانه به كار مي‌رفت و اشخاص زيرك بدون ايجاد سأظني دست به اين كار مي‌زدند. زهر بايد به مقدار زياد به كار مي‌رفت‌، ولي پزشكان بيشتر به‌ تكرار مصرف آن در مقادير بسيار كم اعتقاد داشتند؛ در آن صورت اثرشان مانند بيماري‌هاي‌ عادي بود و ممكن بود اين توطئه سأظن كسي را جلب نكند1. ولي افراد صاحب قدرت‌، كه‌ حاضر بودند به دشمنانشان زهر بدهند، از عمل متقابل وحشت داشتند. اين وحشت آنان چنان‌ شديد بود كه وقتي بدنشان ناگهان دچار دردهاي شديدي مي‌شد (از قبيل قولنج كليه‌، يا ورم‌ آپانديس‌)، غالباً فكر مي‌كردند مسمومشان كرده‌اند. احتمال دارد عده‌ٴ زيادي گرفتار مجازات‌هاي‌ شديد شده باشند، زيرا در معرض اتهام مسموم كردن آناني قرار گرفته‌اند كه مرگشان نه به‌وسيله‌ٴ زهر خوردن‌، بلكه بر اثر نوعي بيماري حاد روي داده است‌. پژوهش در زهرها همراه با كشف‌ پادزهر مناسب براي هريك از آنها بود.
معروف‌ترين زهرشناس اين عصر ژان دو گراندويل پزشك بوهميايي بود، كه در خدمت شاه‌ مجارستان‌، سپس امپراتور و سرانجام لويي دوم بوربُن به‌سر مي‌برد. فرانچسكو كاسيني پزشك شش‌ پاپ‌، كريستوفوروس دِ هونِستيس و گوليلمو دا مارا رساله‌هايي در باب زهرها نوشتند.
از كاربرد جنايي زهر در سده‌هاي ميانه و احتياطهايي كه صاحبان قدرت ناگزير به رعايت

1. در ايران هم كشتن دشمنان به‌وسيله‌ٴ زهر دست‌كم تا اواخر پادشاهي سلسله‌ٴ قاجار، رسمي متداول بود و قهوه‌ٴ قجري شهرت داشت‌. ــ م‌.