6. درباب مزاياي زبان محلي‌. كتابي است به زبان لاتيني در بررسي زبان ايتاليايي به‌عنوان يكي‌ از زبان‌هاي روميايي‌، بررسي چهارده لهجه‌ٴ ايتاليايي و دفاع از يك زبان ادبي مشترك‌. هم‌چنين‌ شامل يك بررسي درباره‌ٴ وزن غزل ايتاليايي است‌. متأسفانه اين كتاب تكميل نشد و دانته تنها دو مقاله از چهار مقاله‌ٴ آن را نوشت و مقاله‌ٴ دوم ناتمام مانده است‌.
اين يكي از نخستين كتاب‌ها در نوع خودش است‌؛ از نخستين تلاش‌ها (اگر نه نخستين آنها) براي بحث در منشأ و ماهيت يك زبان تازه‌. نخست ترجمه‌ٴ ايتاليايي جان جورجو تريسينو (1478 ـ 1550) از آن منتشر شد (ونيز 1529)؛ و اصل لاتيني در سال 1577 در پاريس انتشار يافت‌.
در مورد استفاده از زبان ايتاليايي پيش از دانته نك (مقدمه 2، ص‌، 1379).
دانته دريافته بود كه زبان‌هاي فرانسه‌، ايتاليايي و پرونسي داراي واژه‌هاي مشترك زيادي‌ هستند و نتيجه گرفته بود كه اين زبان‌ها با هم نسبت دارند. او دريافت كه زبان‌ها تغيير و رشد مي‌كنند؛ حتي در بهشت هم به تغييرشان ادامه مي‌دهند (بهشت‌، بند 24، ابيات 124 ـ 126)، مگر زبان عبري‌، كه زبان اصلي بشريت است‌.
7. بزم‌. بزم تفسيري است به‌زبان ايتاليايي بر سه غزل دانته‌. اين كتاب در چهارمقاله است‌، مقاله‌ٴ اول پيش‌گفتار و سه مقاله‌ٴ بعدي هريك درباره‌ٴ يك غزل است‌. هدف اصلي دانته بحث‌ درباب چهارده غزل بود. در اين كتاب هم او به دفاع از زبان ايتاليايي پرداخته است‌.
متن اصلي بزم در سال 1490 در فلورانس انتشار يافت‌؛ ولي عنوان كنوني آن تا چاپ سال‌1723 فلورانس بر روي آن نبود.
مقاله‌ٴ دوم آن مأخذ اصلي ما براي بررسي عقايد نجومي دانته است تأليف آن ممكن است‌ مربوط به سال 1297 باشد.
8. درباب شهرياري‌. رساله‌اي سياسي به زبان لاتيني در بحث از روابط كليسا و دولت در سه‌ مقاله‌: 1) ضرورت يك جهانشاه‌؛1 2، 3) امپراتوري روم تا چه حد برحق بود؟ دانته تفوق پاپ را در امور روحاني مي‌پذيرد، نه در امور دنيوي‌؛ قدرت دنيوي پاپ با تعاليم مسيح ناسازگار است‌.
خداوند به مردم دو رهبر داده‌، پاپ و امپراتور؛ اولي رهبر روحاني و الاهي است و دومي‌ فرمان‌روايي دنيوي است كه نخستين وظيفه‌اش حفظ صلح در جهان است‌. دانته انجيل جاوداني‌ يوآكيم فلوريسي (دوازدهم ـ 2) را ستود. اين انجيل را در سال 1254 گراردو دابورگوسان دونينو تحرير كرد و اسكندر چهارم (پاپ 1254 ـ 1261) آن را محكوم كرد و در سال 1329 فرمان داد تا سوزانده شود و شوراي ترنت آن را در فهرست كتب ضاله قرار داد.
درباب شهرياري را مارسيليو فيچينو (1433 ـ 1499) به ايتاليايي ترجمه كرد. نسخه‌ٴ اصلي‌

universal monarch .1