و. گياه‌شناسي انگليسي و اسلامي‌

گياه‌شناسي و طب انگلوساكسون‌

كتاب‌هاي مربوط به گياهان از پيش از سدهٴ هشتم در انگلستان مورد مطالعه قرار مي‌گرفت‌، و احتمال دارد كه مقارن اين ايام انگلوساكسون‌ها قسمت اعظم معلومات گياهي خود را گرد آورده‌ بودند. با اين حال‌، قديم‌ترين دست‌نبشتهٴ ساكسوني كه اين معلومات در آن توصيف شده‌، موسوم به پزشكي‌نامهٴ بالد 1 مربوط به مقارن نيمهٴ اول سدهٴ دهم است‌، و مدتي در صومعهٴ گلاستون‌بري‌2 نگه‌داري شده‌. به عقيدهٴ ج‌. ف‌. پين‌3 معلومات گياهي موجود در آن كتاب جامع‌تر از اطلاعات سالرنويي است‌، گرچه متون مربوط به اين يكي از دورهٴ جديدتري است‌.4 كتاب‌ بالد احتمالاً قديم‌ترين كتاب پزشكي است كه به لهجهٴ ملي نوشته شده‌. بالد پزشك‌، كه اين‌ كتاب تحت نظر او از مآخذ قبلي كتبي يا شفاهي تدوين شده‌، احتمالاً با شاه آلفرد مربوط بوده‌ است‌. البته يكي از فصول حاوي نسخه‌هايي است كه توسط هلياس اسقف اعظم اورشليم براي‌ شاه فرستاده شده‌.
نسخه‌ها5 دست‌نبشتهٴ بسيار كوچك‌تر از انگلوساكسوني از همان قبيل و همان زمان است‌. هنوز مسئلهٴ غامضي وجود دارد و آن اين است كه آيا اين معلومات گياهي انگلوساكسون كاملاً اصيل است‌، يا بايد منشأ آن را به‌طور غيرمستقيم در مآخذ يوناني جست‌وجو كرد.

كشاورزي اسلامي‌
ابن وحشيه‌

ابوبكر احمد (يا محمد) بن علي بن وحشيهٴ كلداني يا نبطي در يك خانوادهٴ نبطي‌6 عراق زاده‌ شد، مقارن اواخر سدهٴ سوم ه ، يعني پيش از 912 برآمد. كيمياگر. مؤلف آثاري در كيميا و جفر (كه در الفهرست ذكر شده‌)7 در حدود 904 كتاب الفلاحةالنبطيه را نوشت‌، كه بنابر اظهار خودش‌،

Leech Book of Bald .1
Glastonbury .2
3 J. F. Payne. ، سخنراني در مدرسهٴ سلطنتي پزشكان در 1903.
4 .انگلوساكسون‌ها دست كم 500 گياه را مي‌شناختند و به كار مي‌بردند.
Lacnunga .5
6 .نبطيان اخلاف ساكنان قديم كلده و بابل بودند، و زبان مادري‌شان آرامي بود. با اين حال اغلب‌، اصطلاح نبطي‌، به صورتي نامشخص و قراردادي به كار مي‌رفت‌، هم‌چنان كه اصحاب علوم غريبه‌، امروزه اصطلاحات كلداني‌، قبطي و هندي را به كار مي‌برند.
7 .ابن نديم احوال و آثار او را در بخشي از الفهرست مي‌آورد كه مختص به جادوگران و ((بَدرَوِشان‌)) است‌. (زندگي‌نامهٴ علمي دانشمندان اسلامي‌، ترجمهٴ احمد آرام و همكاران‌، ج 1، ص 128). - و.