كولا دي رينتسو،1 يعني نيكلا پسر لورنتسو در سال 1313 ـ 1314 در رم زاده شد. پدرش‌ لورنتسو ميخانه‌دار ومادرش مادالنا رخت‌شوي و سقا بود و خيلي زود مرد. كولا به آناني برده‌ شد. پس از مرگ پدرش به رم بازگشت‌، 1333 ـ 1334. در آن هنگام رم شهري بود كه علي‌رغم‌ گذشته‌ٴ پرشكوهش اينك نماي ظاهرفريبي بيش نبود. پاپ‌ها آن را ترك گفته بودند و مردم قرباني‌ سخت‌گيري‌ها و رقابت‌هاي رشك‌آلود اربابان مي‌شدند. كولا خواب احياي امپراتوري روم را مي‌ديد در سال 1342 ـ 1343 به‌عنوان سفير نزد پاپ كلمنس ششم به آوينيون فرستاده شد، در حالي كه گروهي او را همراهي مي‌كردند از پاپ خواست جشن بخشش نوي اعلام كند و به رم‌ بازگردد. او در آوينيون با پترارك ملاقات كرد. پاپ او را به دبيري شوراي شهر برگزيد و مقام و اعتبار خود را براي ايجاد انقلابي به‌كار برد كه در سال 1347 تحقق يافت‌. در 20 ماه مه كولا همه‌ٴ اختيارات ديكتاتوري را به‌دست آورد. نخست پاپ از او حمايت كرد، ولي سرانجام از بلندپروازي‌هاي كولا به‌وحشت افتاد. كولا از شهرهاي ايتاليايي خواست تا نمايندگاني را براي‌ مذاكره درباره‌ٴ ((وحدت و صلح سراسر ايتاليا)) نزدش بفرستند. از ماه سپتامبر پاپ مخالفتش را آشكار كرد؛ كولا تكفير شد؛ در 15 دسامبر استعفا داد و به كوه‌هاي آبروتسي گريخت‌.
مدت دو سال در صومعه‌اي فرانسيسي به سر برد، در حالي كه تركيب غريبي از افكار و روٴياهاي امپراتوري را نشخوار مي‌كرد. سرانجام در سال 1350 روانه‌ٴ پراگ شد و كوشيد كارل‌ چهارم را به احياي امپراتوري تشويق كند. او را گرفتند و به آوينيون فرستادند و در آنجا كلمنس‌ ششم محكوميت او را تأييد كرد. ولي اينوكنتيوس ششم (پاپ 1352 ـ 1362) در اين باره نظر ديگري داشت و تصميم گرفت او را آزاد كند و براي مقاصد خويش مورد استفاده قرار دهد. در سال 1354 كولا به رم برگردانده شد و در اول اوت با عنوان سناتور وارد رم گرديد؛ از او به گرمي‌ استقبال كردند، ولي افكار عجيب و رفتار خودسرانه‌اش به‌زودي محبوبيتش را از ميان برد. در 8 اكتبر 1354 كسان خودش او را شمع‌آجين كردند.
كولا سنت سياسي و انسان‌گرايي دانته و پترارك را پيگيري كرد وآنها را با افكار عرفاني‌ يوآكيميان و تصورات عجيب خودش در هم آميخت‌. ذكر او در اينجا جز به دو دليل مناسبتي‌ نداشت‌؛ اول آن كه زندگي‌نامه‌ٴ مجهول‌الموٴلفي از او در دست است كه از گران‌بهاترين اسناد آن‌ زمان به شمار مي‌آيد و در همان زمان با استحكام و اعتدال چشم‌گيري نوشته شده است‌.
دوم علاقه‌ٴ عميق كولا به ويرانه‌ها و كتيبه‌هاي رم باستان است‌، علاقه‌اي كه به اهتمام او بيدار شده بود. باستان‌شناس يا كتيبه‌شناس شمردن او اشتباه است‌؛ نخستين كتيبه‌شناس لاتيني پوگو براتچوچليني فلورانسي (1380 ـ 1459) بود.

Cola di Rienzo .1