سالوتاتي

كُلوتچوسالوتاتي‌. انسانگراي ايتاليايي (1331ـ1406). او را بايد بلافاصله پس از پترارك‌(1304ـ1374)، و بوكاچيو (1313ـ1375)، به‌عنوان يكي از بنيانگذاران جنبه‌ٴ ادبي نوزايي‌ ايتاليا نام برد.
لينو كلوتچو فرزند پيرو دي سالوتاتي در شانزدهم فوريه‌ٴ 1331 در استينيانو واقع در والدينيه وُله زاده شده‌، كه در سال 1329 با فلورانس متحد شد، ولي سال بعد، به‌تصرف لوكا درآمد. پيرو، كه باني آن اتحاد بود، به بولونيا پناه برد و در سال 1331 همسرش همراه با كلوتچو و ساير فرزندانش به‌او پيوستند. بنابراين‌، كلوتچو به‌صورت يك تبعيدي در بولونيا تحصيل كرد و مهم‌ترين استادش پيِترو دا موگليو بود. در ابتدا، بيشترين علاقه‌اش به ادبيات بود، ولي در سال‌ 1346 به‌عنوان كارآموز دفترداري‌، در دانشگاه بولونيا، نام‌نويسي كرد. تا حدود سال 1351 در بولونيا باقي ماند. در اين هنگام‌، فلورانس به‌تسخير والدينيه وُله درآمد و او به‌عنوان سردفتر در زادگاهش اقامت گزيد. از سال 1351 تا 1374 در شهرهاي مختلف به‌دفترداري و قضاوت‌ اشتغال داشت‌: استينيانو، تُدي‌، رم (در خدمت فرانچسكو بروني‌، منشي پاپ‌)، لوكا و غيره‌. در سال 1374 به‌خدمت جمهوري فلورانس درآمد و سال بعد، كارگزار يا منشي لاتيني آن شد. باقي‌ عمرش‌، به خوبي در آن شغل سپري شد و در چهارم مه 1406 در آن شهر درگذشت‌.
سالوتاتي بيش از هر چيز يك انسانگرا بود و بزرگ‌ترين امتيازش اين است كه انسانگرايي را در امور سياسي وارد كرد. او در احكام‌، گزارش‌ها و نامه‌هايش استفاده از لاتيني كلاسيك‌ (سيسرون‌) را جانشين لاتيني سده‌هاي ميانه ساخت‌، كه در آن زمان‌، به‌سختي رو به‌انحطاط نهاده بود. سرمشق او را خيلي‌زود در همه‌ٴ دبيرخانه‌هاي اروپا تقليد كردند و آموزش آثار كلاسيك لاتيني به‌صورت نيازي حرفه‌اي درآمد. منشآت سالوتاتي را منشيان بلندپرواز سرمشق‌ خود قرار دادند، از جمله زبينيو اُلِزنيكي اسقف كراكو در سال 1423 و منشي شاه لهستان‌.
سالوتاتي با پترارك و بوكاچيو مكاتبه داشت‌. نسخه‌ٴ نفيس مصوري از نسب‌نامه‌ٴ بوكاچيو را سفارش داد (كه اينك‌، در دانشگاه شيكاگوست‌). تحت‌تأثير اين پيشگامان‌، و به ويژه پترارك‌ به‌گردآوري نسخه‌هاي خطي لاتيني پرداخت‌. بيهوده به‌جستجوي كتاب‌هاي گمشده‌ٴ ليوي و همه‌ٴ آثار كورتيوس و كوينتيليان برآمد، ولي نسخه‌هاي بسيار ديگري را يافت‌، از جمله كتاب‌ كشاورزي كاتو و بخشي از نامه‌هاي خانوادگي سيسرون را (در سال 1392)، كه پترارك آنها را نمي‌شناخت‌. نامه‌هايي به آتنيان و غيره كه به‌صورت نسخه‌ٴ ورونا در دست است‌، نامه‌هاي‌ خانوادگي موجود در نسخه‌ٴ ورسان‌، كه هردو اينك‌، در ميلان است‌؛ نسخه‌هايي از هر دو كه براي‌ سالوتاتي تهيه شده اينك‌، در كتاب‌خانه‌ٴ لورنتياناي فلورانس است (همراه با اصل كتاب ورچلي‌). مي‌توان گفت سالوتاتي نخستين محقق جديد بود كه همه‌ٴ نامه‌هاي سيسرون را مي‌شناخت‌.