آورد، ولي اين‌كار در پايان سده‌ٴ چهاردهم با حمله‌ٴ تيمور لنگ ناگهان متوقف شد. ايلديريم بايزيد (سلطان 1389 ـ 1402م‌/792 ـ 805 ه ق‌) در جنگ آنكارا (انگوريه 1402م‌/804 ه ق‌) شكست خورد و به‌دست تيمور اسير شد. ولي حمله‌ٴ تيمور يك فتح واقعي نبود، بلكه يورش‌ عظيمي بود كه وحدت عثماني را به تأخير انداخت‌، ولي نتوانست از آن جلوگيري كند.
برگرديم به ادبيات تركي كه سده‌ٴ چهاردهم / هشتم نخستين عصر آن بود. تيمور ادباي ايراني‌ را در پيرامون خود گردآورد و بدين‌ترتيب نفوذ زبان فارسي در سده‌ٴ پانزدهم افزايش يافت‌. سده‌ٴ چهاردهم دوران پيدايش تدريجي ملت و ادبيات ترك بود.
عاشق پاشاي شاعر را نبايد با نوه‌زاده‌اش عاشق پاشازاده‌، نخستين مورخ عثماني‌، اشتباه كرد كه در پايان سده‌ٴ پانزدهم تاريخ خود را نوشت‌. اين تاريخ به‌وسيله‌ٴ وزارت معارف عثماني در سال 14/1313 در استانبول منتشر شد.1

يونـس اِمـره‌

شاعر عاميانه‌ٴ تركي غربي و صوفي (برآمدنش 1307م‌/707 ه ق‌).
يونس امره در بُلي يا حوالي آن زاده شد، كه در آن هنگام بخشي از قيزيل احمدلي بود (ايالت‌ قسطموني بعدي در شمال آسياي صغير؛ بُلي‌، كلوديوپليس قديم يا بي‌تي‌نيه است‌). او از بزرگ‌ترين شاعران ترك است‌، ولي مدت‌ها قدرش ناشناخته ماند، چون يك شاعر عاميانه گوي‌ واقعي به‌زبان تركي غربي بود و از اوزان شعري تركي و سبكي غيرمرسوم بهره مي‌گرفت‌، كه در برابر اصول مسلط ادبي قراردادهاي عربي و فارسي ناهموار جلوه مي‌كرد. به همين دليل تصور مي‌شد كه او بي‌سواد بوده و از آنجا كه شاعري راستين و صوفي‌اي حقيقي بود، شايد مطالب‌ كمي را از ديگران اقتباس كرده باشد. گرچه احتمال دارد با مثنوي مولانا جلال‌الدين مولوي‌ (سيزدهم ـ 2)، آشنايي داشته باشد.
علت ذكر او در اينجا ترويج آموزش‌هاي تصوف در ميان عموم تركان به‌وسيله‌ٴ اوست‌.
در چاپ سنگي كتاب او، كه در سال 5/1884 در استانبول انجام گرفته‌، اشعارش 600 بيت در وزن مثنوي و 300 تا 400 غزل است‌. همه‌ٴ اشعارش به افكار عرفاني مربوط است‌. او شخصي‌ بسيار فقير و ساده بود و روايات حاكي از ارتباطش با حاجي بكتاش ولي (متوفا 1337؟)، بنيان‌گذار افسانه‌اي فرقه‌ٴ بكتاشيه است‌. (دايرةالمعارف اسلام 1، 691 ـ 692، 1911).2

1. چاپ ديگري از آن به‌وسيله
‌ٴ(Friedrich Giese: Die altosmanische Chronik des Asikpasazade auf Grurd mehrerer neuentdeckter Handschriften (Leipzig 1929 صورت گرفت‌. در كتاب بيرژ (1937) اشارات زيادي به عاشق پاشازاده وجود دارد.
Birge (1937) .2