در اواخر سده‌ٴ چهاردهم مي‌شد يقين داشت كه بسياري از آقايان و بانوان مانند چاسر در مورد بانو اگلتين مديره‌ٴ صومعه مي‌توانسته‌اند بگويند:

و او به فرانسه خوب و شايسته سخن مي‌گفت
به شيوه‌ٴ مدرسه‌ٴ استراتفرد در بو
زيرا فرانسه‌ٴ پاريسي برايش ناشناخته بود.

9. انگليسي‌

دو قسمت 8 و 9 را بايد با هم خواند، زيرا مكمل يك‌ديگرند. اين قسمت‌ها به زبان فرانسه در كشور فرانسه‌، زبان فرانسه در انگلستان و انگليسي در انگلستان مربوط است‌. عقب‌نشيني فرانسه‌ به مفهوم پيشروي انگليسي است‌. دو سرگذشت مانند دو روي سكه مكمل یکديگرند. تصميمات مجلس انگلستان كه موجب عرضه يا تعميم استفاده از زبان انگليسي و بيرون راندن‌ (يا سعي در بيرون راندن‌) زبان فرانسه شد، از جهتي مربوط به تاريخ زبان فرانسه و از جهت ديگر درباره‌ٴ تاريخ زبان انگليسي است‌.
درخور توجه است كه حتي داستان‌هايي را كه تا آن زمان به زبان فرانسه مي‌خواندند اينك‌ مي‌بايد به انگليسي ترجمه مي‌شد. مثلاً، سِر هَمفري بُهوني‌، اِرل هِرفُرد (وفات‌: 1361) به‌ شخصي به نام ويليام دستور داد داستان فرانسوي گيوم دو پالِرم‌1 را به انگليسي ترجمه كند؛ اين‌ موجب پيدايش منظومه‌ٴ ويليام پالرمويي شد (5540 بيت به گويش ميدلند غربي‌). مقارن همان‌ زمان (يعني اواسط سده‌ٴ چهاردهم‌)، منظومه‌ٴ ديگري به نام يوسف رامه‌اي‌2 (709 بيت به گويش‌ غربي يا جنوب غربي ميدلند)، كه جانشين متن فرانسه‌ٴ سن گرال‌ِ بزرگ شد. اين دو منظومه‌، يعني ويليام پالرمويي و يوسف رامه‌اي نخستين منظومه‌ها از نوعي است كه قريب يك قرن‌ مطلوبيت زيادي يافت‌.3
به‌علاوه‌، اينك كتاب‌هايي مستقيماً و بدون استفاده از ترجمه‌ٴ فرانسه‌ٴ آنها، به انگليسي

1. داستان‌ِ فرانسوي خود از براي يولاند دختر بالدوين چهارم‌، كنت هينو از سال 1120 تا 1171 از لاتيني ترجمه شد. متن لاتيني احتمالاً متعلق به جنوب‌ ايتاليا يا سيسيل بود و در آن عناصر بيزانسي وجود داشت‌. اين داستان عشقي حاوي آدمي گُرگوار [ آدمي كه خوي گرگ يافته‌] و ساير عناصر جادويي است‌.
2. يوسف رامه‌اي‌، به گزارش انجيل‌هاي اربعه (متّي 27: 57ـ61؛ مرقس 15: 42ـ47؛ لوقا 23: 50ـ56؛ يوحنا 19: 38ـ42) عضوي از محكمه‌ٴ شرعي يهوديان‌ بيت‌المقدس بود كه اسباب تدفين شايسته‌اي را براي مسيح فراهم آورد. داستان انتقال ((جام مقدس‌)) توسط او به انگلستان و تأسيس نخستين كليساي انگليس‌ به‌دست او ظاهراً از ساخته‌هاي سده‌هاي ميانه است‌. ــ و.
3. در اين جلدها نمونه‌هاي ديگري از قبيل برندگان و بازندگان و پيِرس شخم‌زن ذكر شده است‌.