را تا 1290 (يا 1305)، به‌دست مي‌دهند؛ ولي قسمت اول‌، يعني تاريخ كيِف‌، شاه‌كار تاريخ‌نويسي روسي در قرون وسطا، به شمار مي‌رود.
قديمي‌ترين سال‌نامه‌هاي موجود روسي را به‌صورت نسخه‌هاي خطي لاورِنتيفسكي‌1 مربوط به‌ سال 1377، نسخه‌ٴ ايپاتسكي‌2 از آغاز سده‌ٴ پانزدهم‌، و نسخه‌ٴ رادزيويل‌3 (يا نسخه‌ٴ كونيگسبرگ‌) از سده‌ٴ پانزدهم‌، مي‌توان ديد.
نسخه‌ٴ لاورنتيفسكي معروف به نسخه‌ٴ سوزدال است‌، چون تاريخ سوزدال را هم شامل است‌؛ و يكي از راهبان سوزدال (در نزديكي كاستروما) به نام لاورنتي در 1377، آن را رونويسي كرده‌ است‌.
نسخه‌ٴ ايپاتسكي به صومعه‌ٴ ايپاتيفسكي‌4 منسوب است كه در حدود 1330، در نزديكي كاستروما بر كرانه‌ٴ ولگاي عليا بنا شده است‌، اين نسخه را در زبان‌هاي غربي به غلط تاريخ هوپاتيوني‌ مي‌نامند. اين نسخه شامل تاريخ كـيِف و تاريخ وولينياست (وولينيا بخشي در باختر كيف است‌). تاريخ كـيِف‌5 در 1199، و تاريخ وولينيا6 در آغاز سده‌ٴ چهاردهم‌، به پايان مي‌رسد.
تأليف ديگري‌، كه احتمالاً از مقارن همان ايام تاريخ كيِف است‌، حماسه‌ٴ بزرگي به نام لشكركشي‌ ايگور 7 است‌. اين حماسه به نثر مسجع نوشته شده و معروف‌ترين اثر ادبيات كلاسيك روس‌ است‌. زبان آن ترجمه‌ٴ قديم اسلاوني تاريخ فلاويوس يوسفوس را به‌خاطر مي‌آورد. با اين حال‌، درباره‌ٴ اصالت آن بحث‌هاي زيادي شده است‌. نسخه‌ٴ خطي آن (از سده‌ٴ شانزدهم‌)، در 1795 كشف شد، و چند سال بعد، در حريق 1812، مسكو نابود شد. فعلاً معرف آن رونوشتي است كه‌ براي كاترين دوم (وفات‌: 1796)، تهيه شده‌، و چاپ اول آن در سال 1800، است‌.

يد. چين‌

لونگ تا ـ يوآن‌

¿ يادداشت اين‌جانب درباره‌ٴ باستان‌شناسي چين‌، در فصل يازدهم مربوط به تاريخ‌نويسي‌.

چنگ چئيائو8

متخلص به يو چونگ‌9، ملقب به چياچي‌.10 در 1104، در پئو ـ تئين در ايالت فوكين زاده شد؛

Lavrentievski manuscript .1
Ipatski .ms .2
Radziwill .ms .3
Ipatievskaya letopis .4
Kievskaya letopis .5
Volynskaya letopis .6
Slovo o polku Igoreve .7
Cheng Ch'iao .8
Yü chung.9
Chia-chi-shan .10