برخي يهوديان پس از اسارت بابل (سده‌ٴ 6 ق‌م‌) روانه‌ٴ چين شدند. و اين‌كه يهوديان در سال 72م‌ در هونان يك مهاجرنشين ايجاد كردند. اين‌روايت اثبات نشده‌، ولي نامعقول نيست‌.

سرشماري قديم در چين (ص 3397). كتاب‌خانه‌ٴ كنگره‌ٴ ميكروفيلم‌، كتابي را به‌دست آورده‌ كه در پكن نگهداري مي‌شود، به‌نام هوـ هو چيه (در 10 باب بانقشه‌ها و تصاوير)، كه‌روش‌هاي‌ سرشماري ملي را بيان مي‌كند. آن را اولين بار، چائو كوان در سال 1514 گرد آورده‌، ولي تا سال‌1621 ملحقاتي به‌آن افزوده‌اند. از سال 1381 هر ده‌سال يك‌بار سرشماري انجام مي‌گرفت‌. ((همه‌ٴ جمعيت درآن‌هنگام‌، توسط مقامات محلي ثبت مي‌شد و نتيجه در دو مجموعه‌ٴ دفتر آمار روي كاغذ زرد ثبت مي‌شد؛ يكي براي مراجعه‌ٴ محلي و ديگري براي عرضه به وزارت‌ سرشماري‌. نتايج هر سرشماري در مخازن جزيره نگهداري مي‌شد و 1200 دانشجوي مدرسه‌ٴ نانكينگ را فرامي‌خواندند تا نتايج را با سرشماري پيشين مقايسه كنند. اين جزاير در درياچه‌اي‌ در خارج دروازه‌ٴ تئائي پئينگ در باروي شرقي شهر نانكينگ واقع است و آنها را جاي امني براي‌ نگهداري بايگاني ملي مي‌پنداشتند.))

جهاد اكبر (ص 3404). مسلمانان جهان را به دو بخش مي‌كنند: دارالاسلام و دارالحرب‌.
وظيفه‌ٴ هر مسلماني‌است با كافران بجنگد و قلمروشان را محدود سازد. فقهاي مسلمانان براي آن‌ تفسيرهاي اخلاقي كرده‌اند.1 اين ما را به ياد رياضت‌هاي روحي قديس ايگناتيوس لويولا مي‌اندازد. روحيه‌اي كه قديس ايگناتيوس را به حركت واداشت بسيار شبيه به روحيه‌ٴ مسلماني‌ است‌، موٴمن و مبارزه‌جو بودن‌.

انسان‌گرايي در ايتاليا (ص 3421). به انسان‌گرايان كودك قرن كه در بالا نام برديم‌، البته بايد لئوناردو بروني را هم افزود، كه به لئوناردو آرتينو هم معروف است‌. او در سال 1369 در آرتسو، زاده شد و در سال 1444 درگذشت‌. كاتب پاپ‌ها (1405) و بعدها (1427ـ1444) كاتب‌ جمهوري فلورانس شد. نزد خريسولوراس يوناني آموخت و به‌خاطر ترجمه‌هاي متعددش از يوناني به لاتيني‌(افلاطون‌، گزنوفون‌، ارسطو، پلي‌بيوس‌، پلوتارك‌، پروكوپيوس و غيره‌) شهرت‌ يافت‌.تأليف مهمش تاريخ مفصل فلورانس به لاتيني است‌؛ هم‌چنين آثاري به لاتيني و ايتاليايي

1. براساس شريعت اسلامي‌، بخش ديگري از اقوام‌، قبايل‌، ممالك و كشورها (ولو مشرك‌) نيز هستند، كه نه به دارالاسلام و نه به دارالحرب تعلق ندارند، بلكه‌ پيمان‌هاي مشتركي با مسلمانان منعقد كرده‌اند و براساس آن پيمان‌ها روابط متقابلي با جهان اسلام دارند (دارالحلف‌). در زمان پيامبر (ص‌) نيز اين پيمان‌ها بارها منعقد گرديد (قرآن‌، 9: 4 و 7). ــ و.