و مجموعه‌هاي آثار؛ 25) چاپ آثار جداگانه كه قبلاً ذكر شده‌؛ 26) كتاب‌نامه‌ٴ آثار بيكن‌؛ 27) نقد كلي‌؛ 28) رياضيات‌؛ 29) اخترشناسي و فيزيك‌؛ 30) شيمي‌؛ 31) طب ؛ 32) فلسفه‌؛ 33) افسانه‌هاي مربوط به بيكن‌.
1. زندگي ــ راجر بيكن فرانسيسي‌، فيلسوف و دانشمند انگليسي (حدود 1214 ـ 1292)، ملقب به ((مجتهد اعجوبه‌))1، در حدود 1214، در ايلچستر سامِرسِت‌2 زاده شد، در آكسفورد نزد گروستست و احتمالاً مارش تحصيل كرد؛ پيش از 1236، به پاريس رفت‌، ظاهراً بعدها، به ايتاليا سفر كرد؛ كتابي به نام اينوسان چهارم (پاپ در 1243 ـ 1254) نوشت‌، به پاريس بازگشت و در دانشگاه به تدريس پرداخت‌، در 1251، به آكسفورد مراجعت كرد. در زمان نامعلومي‌، به سلك‌ فرانسيسيان درآمد (بين 1251 و 1257). از قرار معلوم فوراً با مافوق‌هايش گرفتاري پيدا كرد. اندكي پس از انتشار كتاب مقدمه بر انجيل جاوداني گراردو بورگوسان دونينويي در 1254، فرقه‌ٴ فرانسيسي دستگاه سانسوري براي نوشته‌هاي اعضاي خويش داير كرد. از جهت او خوشبختانه‌ در سال 1266، پاپ كلمنت چهارم (گي دو فولك‌، كه در فرانسه و انگلستان مطالبي درباره‌ٴ او شنيده بود) فرمان داد تا نسخه‌اي از آثارش را هر چه مخفيانه‌تر نزد او بفرستد. اين براي بيكن‌ فرصت بسيار خوبي بود، ولي چون اين كار بدون دخالت روٴساي بيكن صورت گرفته بود حسد آنان را برانگيخت‌. بيكن در 1268، چهار كتاب براي پاپ فرستاد، ولي بدبختانه پاپ چند ماه‌ بعد، درگذشت‌. پس از آن كه استفان تامپيه در 1277، فلسفه‌ٴ ابن‌رشد را تكفير كرد، سانسور فرانسيسيان‌، احتمالاً، شديدتر شد؛ به هر صورت سال بعد، بيكن به آموزش ((بدعت‌هاي‌ مشكوك‌)) متهم شد. در يك وقايع‌نامه‌ٴ فرانسيسي گفته شده كه او از 1278 تا 1292، زنداني شد؛ و در اثناي اين دوره‌، هيچ محل سكونتي براي او ذكر نشده است‌. بيكن اندكي پس از آن‌ درگذشت‌.
2. ارزيابي كلي ــ بيكن اساساً يك جامع‌العلوم بود، يعني به يگانگي معارف‌، اعتقادي محكم‌ داشت و زندگي‌اش تلاشي بود طولاني براي درك و توصيف اين يگانگي‌. عيب‌هاي اصول‌ مدرسي را با شدت بيان مي‌كرد، در واقع چنان سخت كه نتايج عملي از آن حاصل گردد. نياز شديد فيلسوفان و متكلمان را براي توسعه‌ٴ مباني معلوماتش كاملاً دريافت‌، آنان با مدارك علمي‌ موجود آشنا نبودند، و معلوماتشان در زمينه‌ٴ رياضيات و زبان سخت ناچيز بود. با اين همه‌، مهم‌ترين مايه‌ٴ افتخار او حمايتش از اصول تجربي بود. او خود به همان اندازه اهل تجربه بود كه‌ معلومات رياضي داشت‌، ولي صريحاً گفت ــ بهتر از هر كس در عصر خويش ــ بدون تجربه و بدون رياضيات‌، حكمت طبيعي خيلي زود به ياوه‌سرايي تبديل مي‌شود.

Doctor mirabilis .1
Ilchester , Somerset .2