بارسلون را تكميل و در سال 1447 نقشه‌ٴ ديگري را ترسيم كرد. كارهاي اينان آخرين كارهاي‌ برجسته‌ٴ نقشه‌نگاران مايوركايي بود.1
نتيجه‌ٴ نابردباري‌، بيرون راندن نبوغ كاتالونيايي و غني ساختن معنوي و مادي ملت‌هاي‌ رقيب به‌وسيله‌ٴ آن بود؛ به‌ويژه در جنوا و پرتغال‌. ادعا شده است كه خود يهودا قِرِسقاس به‌ پرتغال رفت و او را فعلاً با ياخمه‌ٴ مايوركايي يكي مي‌دانند كه به خدمت دُن انريكو در آمد. مطلب مهم اين است كه دانشمندان مايوركايي در ايجاد موٴسسه‌ٴ ساگْرِش دست داشتند و از اين‌ راه به پيدايش ثروت و شهرت پرتغال كمك كرده‌اند. از طرف ديگر، باتيستا بكاريو نامي كه در جنوا كار مي‌كرد و در سال‌هاي 1426 و 1435 نقشه‌هايي ترسيم كرده بود، نشانه‌هاي اشتباه‌ ناپذيري از تأثير مايوركا را نشان مي‌دهد. همين را در مورد لوحه‌ٴ وِلِتْري مي‌توان گفت‌، كه نقشه‌ٴ جهان مسيني است و قبلاً در موزه‌ٴ برژيا در وِلِتْري (نزديك رم ) نگهداري مي‌شد و اينك‌، در بايگاني تبليغات در رم است و احتمالاً مربوط به اوايل سده‌ٴ پانزدهم‌.2 در اثناي سده‌ٴ پانزدهم‌، نبوغ و پيش‌گامي مايوركا به جنوا، مارسي‌، مسينا، ونيز، فلورانس‌، مالت‌، فاس و غيره‌ انتقال يافت‌؛ ولي در هيچ‌يك چنان توفيقي نداشت و آن حاصل را نداد كه در پرتغال به‌دست‌ آمد. يكي از نتايج شگفت‌انگيز آن را هم بايد ذكر كرد. از آن‌جا كه دُن انريكو بيشتر به راه‌هاي‌ دريايي توجه داشت تا زميني‌، سودان كه در باره‌ٴ آن اطلاعات زيادي به‌دست آمده بود، به‌تدريج‌ از نقشه‌ها ناپديد شد و جايش را اقيانوس اطلس غربي و جزيره‌هاي آن گرفتند. در سده‌ٴ شانزدهم‌ تمبوكتو به‌صورت شهري افسانه‌اي درآمد و تا اواسط سده‌ٴ نوزدهم‌، تقريباً از دسترس اروپاييان‌ دور ماند.3

الف‌. قلمرو مسيحيت‌

1. اسپانيا. در اواسط قرن‌، يك رساله‌ٴ جغرافيايي توسط راهب فرانسيسي ناشناسي از نقشه‌هاي

1. نقشه‌ٴ مِسيا دو ويلادستس (1413)، به‌ويژه از نظر مايوركا و آفريقاي باختري با ارزش است‌، از جمله جاده‌هايي را نشان مي‌دهد كه از مصر، تونس‌، مراكش‌ و سودان به تمبوكتو مي‌رسند. نقشه‌ٴ گابريل دو والسكا (از اعضاي خانواده‌ٴ قِرِسقاس‌، كه در سال 1447 هنوز زنده بود) كه در سال 1439 به‌اتمام رسيد، زماني به‌ آمريگو وسپوچي [ از كاشفان آمريكا] تعلق داشت‌؛ ژرژساند [نام مستعار خانم آماندين اورور لوسي لوپن‌، رمان‌نويس فرانسوي‌] روي آن يك لكه‌ٴ مركب‌ انداخته بود!
2. اطلس باتيستا بكاريو مربوط به سال 1426، كه قبلاً در كتاب‌خانه‌ٴ راتيسبون بوده‌، اينك در موزه‌ٴ ملي مونيخ است‌. لوحه‌ٴ ولِتْري و اطلس بكاريو هردو وابستگي‌ خود را به سنّت‌هاي كاتالونيايي از لحاظ آفريقاي باختري نشان مي‌دهند. 1925 ,pl. xxii 2, ؛41-139 . La Roncière,1.pp., ، شامل كتاب‌شناسي كامل درباره‌ٴ لوحه‌ٴ وِلِتري‌.
3. 1925 172,-167 .La Roncière.1,pp ، همين كتاب حاوي اطلاعات زيادي همراه با تصاوير عالي‌، درباره‌ٴ نقشه‌نگاري يهوديان از شمال باختري آفريقاست‌ (صحرا، سنگال‌، نيجر)؛

Carra de Vaux, EL 4, pp. 776-777, 1930.