شخصيت‌ها، رفتار اشخاص وانگيزه‌ها اهميت فراوان مي‌داد. او در اين زمينه سَلَف تاسيتوس و بنيان‌گذار تاريخچهٴ روان‌شناختي است‌. آثار مهم او عبارت است از تاريخ يونان‌، در 12 كتاب‌، شامل تاريخ توكوديدس از 410 تا 398؛ و تاريخ فيليپ مقدوني (پدر اسكندر) در 58 كتاب‌؛ بالاخره تاريخ تمام يونان‌، شامل تاريخ گزنوفون از 362 تا 336.

يج‌. جامعه‌شناسي و قانون هندي و رومي‌

راجع به قانون روم نك يادداشت من دربارهٴ كلوديوس كايكوس در فقرهٴ ح‌.

كوتيليا

كوتيليا1 يا كاناكيا2 در اواخر قرن مي‌زيست‌. او سياست‌مدار هندي‌، و وزير كاندراگوپتا بود، كه‌ سلسلهٴ مورياي‌3 ماگادا4 را در حوالي 321 تأسيس كرد و قديم‌ترين امپراتور هند بود (حدود 321 تا حدود 298). آرتاشاستراي‌5 منسوب به كوتيليا، رساله‌اي دربارهٴ حكومت و فرمانروايي‌ است‌، كه براي مورخ علم اهميت چشم‌گيري دارد، زيرا داراي اطلاعاتي دربارهٴ طب‌، كانيگري‌، سرشماري‌، هواشناسي‌، كشتي‌ها، مساحي و غيره است‌؛ و تقريباً به همهٴ زمينه‌هاي زندگي‌ هندي نظري اجمالي مي‌افكند. كاملاً در جهت عكس نوشته‌هاي افلاطون و ارسطو، اين اثر بسيار واقعي و عملي است و مباني اخلاقي بسيار نازلي را نشان مي‌دهد. روش سياست‌مداري‌ كه كوتيليا تعليم مي‌دهد، منفعت‌طلبانه و تهي از ارزش‌هاي اخلاقي است‌.
آرتاشاسترا، اگر واقعاً اصيل باشد (و هيچ دليل جدي براي ترديد در اين باره نيست‌)، قديم‌ترين نوشتهٴ قابل تاريخ‌گذاري به زبان سانسكريت است‌.

يد. مطالعات يوناني دربارهٴ تاريخ علم‌

راجع به گزنوكراتس (حدود 332) نك فقرهٴ ه؛ راجع به تئوفراستوس (حدود 332) نك فقرهٴ ط؛ راجع به منون (حدود 325) نك فقرهٴ يا؛ راجع به اودموس (حدود 320) نك فقرهٴ ه.

Kautilya .1
Canakya .2
Maurya .3
Magadha .4
Arthasastra .5