است كه غرب در اين زمينه اين‌همه عقب بود و پيش از سال 1477 يا 1478، هيچ نقشه‌ٴ گراوري‌ در غرب وجود نداشت‌، حال آن‌كه نقشه‌هاي چيني از سال 1137 اگر نه پيش از آن‌، بر سنگ‌ حك شده بودند (مقدمه 2، 1043).
3. فرانسه‌. اولين بار، در سال 1669 ويّا دو بِل فون مدعي شد كه ناخدايان دي‌يپ و رُوآن در سال 1364 و سال‌هاي پس از آن‌، در كرانه‌هاي باختري آفريقا تا دماغه‌ٴ بوجَدُر ('6 ْ26 شمالي‌؛ در وادي‌الذهب‌) كشتي‌راني كرده‌اند و در نقاط مختلف ميان دماغه‌ٴ سبز و خورِ بنين (يعني سراسر بخش افقي سواحل آفريقاي باختري‌) به تجارت پرداخته‌اند. اين تجارت تا حدود 1410 دوام‌ داشت‌. بدبختانه هيچ سندي براي تأييد اين ادعا در دست نيست‌. ماجرا نامقبول نيست‌، ولي‌ اثبات نشده است‌. حتي لارونسيه فصل مربوط را ((دي‌يپ كوچك و پاريس‌كوچك فرضي سال‌ 1364 در گينه‌)) ناميده است‌. پس از بررسي دقيق موضوع (ظاهراً با كمك نقد مآخذ موجود) او نتيجه مي‌گيرد ((ماجراي سفرهاي نُرمانها به كرانه‌هاي گينه در سال 1364 درشمار افسانه است‌، هم‌چنان‌كه داستان فتح جزاير قناري درشمار ماجراهاي عجيب و غريب است‌.)) البته جزاير قناري توسط دريانوردان به رهبري گاديفر دولاسال فتح شد، ولي اين رويداد در سده‌ٴ پانزدهم‌ يعني در سال‌هاي 1402ـ 1405 بود.
برجسته‌ترين زائران فرانسوي بيت‌المقدس اوژياي هشتم‌، فرمان‌رواي آنگلور در شامپاني و چهار شهسوار مِتز بودند. سفرنامه‌ٴ اوژيا به فرانسه است‌، هم‌چنين سفرنامه‌ٴ چهار شهسوار و آن را يكي از آنان به‌نام نيكول لوو نوشته‌، با عنوان شرح سفر چهار شهسوار مسيحي از مِتز به بيت‌المقدس‌ در سال 1395. چند سال بعد (1428) سراينده‌اي با ذكر نام نيكول لوو شرح خطرها و مصائب‌ سفرشان را توصيف كرد.
سرود زاير پير، تأليف فيليپ دومزير در سال 1388ـ1389 سفري است تمثيلي در سراسر اروپا و بخش‌هاي شناخته‌شده‌ٴ آفريقا و آسيا به راهنمايي ملكه‌ٴ ايمان‌.
برجسته‌ترين نويسنده‌ٴ فرانسوي در زمينه‌ٴ جغرافيا و جهان‌شناسي پيردالي (تولد: 1350)، بود، ولي مهم‌ترين كتابش به‌نام تصوير جهان تا 1410 تأليف نشد. اين كتاب بيشتر خلاصه‌اي‌ است از عقايد آباي كليسا و متكلمين مسيحي‌؛ روي‌هم‌رفته بهترين شرح از معلومات‌ جهان‌شناسي و جغرافياي موجود در آغاز سده‌ٴ پانزدهم به‌شمار مي‌رود و به‌ويژه اين اهميت را هم دارد كه مورد مطالعه‌ٴ دقيق كريستف كلمب قرار گرفته است‌. نسخه‌ٴ او از چاپ اصلي (لوون‌1483) حاوي 2125 حاشيه است‌، از يك كلمه تا بيش از هزار كلمه كه همه به‌دست خود او نوشته شده است‌. تصوير جهان از معلومات بطليموسي عاري است‌. كه در آن اوان‌، از نو كشف‌ شده بود، ولي پير دالي اندكي بعد با آن آشنا شد و در ساير رساله‌هايش كه در چاپ سال 1483 وجود دارد از آن بحث كرده است‌. كلمب از آن چاپ شناختي افراطي درباره‌ٴ مسافت آسيا و اروپا