معلومي نوشته شده است‌. ابن منقذ از تجارب پدرش و خودش در شكار صحبت مي‌كند؛ آنان با انواع باز، يوز، و سگ به شكار مي‌پرداختند. او تفاوت يوزپلنگ و پلنگ را بيان مي‌كند. آنان‌ شير، گراز وحشي‌، گورخر و غيره شكار مي‌كردند. او اقسام مختلف صيدماهي را به اختصار شرح‌ مي‌دهد.
هم‌چنين‌، كتاب الاعتبار حاوي حكايت‌هاي زيادي درباره‌ٴ رسوم فرنگان است‌، كه ابن منقذ موفق به مشاهده‌ٴ آنها شده است‌؛ وي رسم‌ور (داوري به وسيله‌ٴ آب يا شكنجه‌)، جنگ تن‌به‌تن‌ (دوئل‌) و پايين بودن سطح معلومات و حرفه‌ٴ پزشكي در ميان آنان‌را نكوهش مي‌كند؛ او به‌ تفاوت ميان فرنگان مقيم در شام و تازه‌واردان جاهل توجه دارد. از جمله‌، كتاب‌الاعتبار داستان‌هاي متعددي دارد درباره‌ٴ بيماري‌ها و معالجات غيرطبيعي‌. تنها پزشك معروفي را كه ذكر مي‌كند ابن‌بطلان است‌.

عمادالدين اصفهاني‌

عمادالدين محمد بن محمد كاتب اصفهاني‌. در 1125، در اصفهان زاده شد و در بغداد تحصيل‌ كرد. كاتب نورالدين زنگي اتابك شام (ـ 1173) و پس از آن كاتب صلاح‌الدين ايوبي شد؛ پس از مرگ صلاح‌الدين در 1193، به فعاليت ادبي پرداخت‌. در 1201، در دمشق وفات يافت‌. مورخ‌ ونويسنده‌ٴ ايراني‌؛ در عربي و فارسي به يك اندازه مهارت داشت‌، ولي آثارش به عربي نوشته‌ شده است‌. كتاب الفتح الاقصي را در باب فتوحات صلاح‌الدين در شام و فلسطين نوشت‌؛ هم‌چنين كتاب نصرةالفتره را در باب سلاطين سلجوقي و وزيرانشان‌، كه با تلخيص تاريخ فارسي‌ انوشيروان بن خالد ( ـ 1138) است‌؛ يادداشت‌هاي تاريخي با عنوان كتاب‌البرق الشامي در هفت‌ جلد (فقط يكي در دست‌رس است‌، درباره‌ٴ سال‌هاي 1182 ـ 1184) و غيره‌.
ممكن است او موٴلف رساله‌اي در باب بازداري باشد؛ بانام كتاب نوشيروان حكيم‌، منسوب به‌ عمادالدين اصفهاني‌، به تاريخ 590 ه = 1194 م‌.

يوسف بن رافع‌

بهأالدين ابوالمحاسن يوسف بن رافع بن شداد حلبي در 1145، در موصل زاده شد. در بغداد تحصيل كرد و در نظاميه و بعدها، در مورد به‌تدريس پرداخت‌. در زمان صلاح‌الدين‌، و پس از مرگ وي‌، در زمان پسرش طاهر و نوه‌اش عزيز، قاضي حلب بود. در 1234، در حلب‌ درگذشت‌. مورخ مسلمان شافعي‌. تاريخ صلاح‌الدين (ـ 1193)، تاريخ حلب‌، و آثار ديگري‌ نوشت‌.
درباره‌ٴ ابن‌جوزي و فخرالدين رازي ¿ فصل هجدهم مربوط به زمينه‌ٴ فلسفي‌.