بزرگ‌ترين مورخان و نويسندگان همهٴ اعصار. زندگي آگريكولا (پدرزن او) حدود 98، حاوي‌ اطلاعات گران‌بهايي است دربارهٴ بريتاني و انگليس‌، و كتاب گرمانياي او، حدود 99، هم‌چنين‌ است در مورد آلمان قديم‌. تاريخ‌ها و سال‌نامه‌ها از آثار بعدي اوست‌.

پان كو

پان كو1 مورخ چيني‌. پدرش پان پيائو2 اهل آن - لينگ‌3 در شنسي بود، و پان كو در سال 92 در زندان مرد. او تاريخ سلسلهٴ هان قديم (يا غربي‌) (206 ق م تا 24 م‌) را نوشت‌، موسوم به چين‌ هان - شو 4، كه دومين تاريخ از تواريخ بيست و چهارگانهٴ سلسله‌هاست‌. اين اثر، كه به سبب مرگ‌ او ناتمام ماند، به وسيلهٴ خواهرش پان چائو5 تكميل شد. فصلي از آن موسوم به لو لي چيه‌6 يك گاه‌شناسي از اعصار قديم به دست مي‌دهد. اين گاه‌شناسي به وسيلهٴ همهٴ سال‌نامه‌نگاران‌ بعدي دنبال شده و به اصطلاح گاه‌شناسي رسمي چين است‌.7 فصل 28 جغرافياي كامل و مشروح امپراتوري است‌. فصل 30 موسوم به هان ئي - ون - چيه‌8 فهرستي است از 590 اثر چيني قديم‌، كه اينك بسياري از آنها مفقود شده است‌.9 چين هان - شو حاوي اطلاعات بسيار گران‌بهايي دربارهٴ ملل بيگانه است‌، ازقبيل هون‌ها، كره‌اي‌ها و مردم آسياي مركزي‌. هم‌چنين‌ پان‌كو رساله‌اي در جهان‌شناسي نوشت‌، موسوم به پائي هو تئونگ‌10 كه حاوي نكات غريبي‌ دربارهٴ بسياري از مسائل است‌، ازجمله در روان‌شناسي‌. قديم‌ترين ذكري كه در آثار چيني از كهربا شده (كه از كشمير مي‌آوردند).

يا. زبان‌شناسي يوناني و لاتيني‌

پامفيلوس‌

پامفيلوس‌11 اسكندراني در 50 م برآمد. لغت‌نويس يوناني‌. او اثري در 95 كتاب دربارهٴ واژه‌هاي‌ نادر و دشوار تأليف كرد.

Pan Ku .1
Pan Piao .2
An-ling .3
Ch'ien Han-shu .4
Pan Chao .5
Lu li chih .6
7 .ولي محققان غربي (مانند شاوان و هيرث‌) بيشتر مايل‌اند گاه‌شناسي بامبو را بپذيرند كه در اين باره يادداشت مرا راجع به تاريخ‌نويسي چيني در نيمهٴ اول‌ سدهٴ سوم ق م ببينيد.
Han I-Wen-chih .8
9 .اين فهرست به وسيلهٴ ليو هسين تدوين شده بود، كه در اين باره يادداشت مرا در نيمهٴ دوم سدهٴ اول ق م ببينيد.
Pai hu t'ung .10
Pamphilos .11