10) و توصيف عالم به وسيلهٴ بطليموس (فصل 7، كتاب 12) است كه حاوي اطلاعاتي است‌ دربارهٴ پيش‌رفت مسيحيت در شرق و نوع كتابتي كه از آن پس هون‌ها متداول كردند.

يوحناي آسيايي‌1

به يوحناي افسسي‌2 هم موسوم است‌. در حدود 505 در آمِد بر كرانهٴ دجله زاده شد؛ در آمِد و قسطنطنيه برآمد؛ اسقف افسس‌؛ در 585 يا اندكي پس از آن درگذشت‌. مورخ مونوفيزيت سرياني‌. مورخ تاريخ كليسايي كه از لحاظ تاريخ كليساي مونوفيزيت در سدهٴ ششم بسيار مهم است‌. اين اثر مشتمل بر سه قسمت و هر كدام شامل شش كتاب است‌، قسمت‌هاي اول و دوم مربوط به دوره‌اي‌ است كه از يوليوس قيصر تا سال 572 را شامل مي‌شود؛ و بخش سوم مربوط به سال‌هاي 571 تا 585 است‌.3 او (در حدود 566) مجموعه‌اي از احوال قديسان شرقي (يعني مونوفيزيت‌) را هم نوشت‌.

تاريخ ايراني‌

خداي‌نامك قديم‌ترين بازنويسي حماسي ايران‌، كه تكامل نهايي آن را در شاهنامه فردوسي‌ مي‌توان يافت (نيمهٴ اول سدهٴ يازدهم‌)؛ اثري به زبان پهلوي است‌، تحت عنوان كارنامهٴ اردشير بابكان‌4، و مقارن پايان سدهٴ ششم تأليف شده است‌. مقايسهٴ اين متن با قسمت‌هاي معادل آن در شاهنامه‌، وفاداري فردوسي را نسبت به مآخذ خويش ثابت مي‌كند.

وئي شو

وئي شو5، داراي لقب ديني ون چن‌6. مؤلف تاريخ رسمي سلسلهٴ وئي شمالي (386 تا 556).7 اين تاريخ به وئي شو موسوم است و دهمين تاريخ از تواريخ بيست و چهارگانه به‌شمار مي‌رود.

ي‌. لغت‌نويسي سانسكريتي و چيني‌، تعليم و تربيت چيني‌

آمارا

يا آماراسيمها8 احتمالاً در نيمهٴ سدهٴ ششم (؟) شهرت يافت‌. بودايي هندي‌. لغت‌نويس‌

John of Asia .1
John of Ephesus .2
3 .قسمت اول گم شده‌، تنها قطعاتي از قسمت دوم در دست است‌، قسمت سوم تقريباً كامل است‌.
Karnamak-i-Artakshatr-i-Papakan .4
Wei Shou .5
Wen Chen .6
7 .يك سلسلهٴ تاتار كه پاي‌تختشان در تا - تئونگ فوي امروزي - در شانسي شمالي بود.
Amarasimha .8