به‌صورت متن‌هاي پزشكي برجاي نهاده‌اند، بلكه اغلب اين متن‌ها منتشر شده‌است ـ و برخي‌ چندين بار.
اگر كسي بخواهد نه‌تنها انديشه‌ٴ طبي‌، بلكه حرفه‌ٴ پزشكي و عادات و رسوم پزشكي متداول‌ در ايتاليا را هم بررسي كند، لازم است بسياري پزشكان ديگر را هم به‌حساب آورد كه چيزي‌ ننوشته‌اند يا آثارشان گم شده‌، ولي به كار پزشكي مي‌پرداخته‌اند. حتي در همين روزگار ما هم‌ بهترين پزشكان الزاماً كساني نيستند كه به نوشتن اشتغال دارند يا اغلب مي‌نويسند، يا نوشته‌هايشان معروف‌تر است‌. در اين زمينه‌، شايد بيش از هرمورد ديگر ميان علم و حرف‌، ميان‌ كار و نوشتن تفاوت وجود دارد. بايگاني‌هاي ايتاليا حاوي اسناد گران‌بهاي فراواني درباره‌ٴ زندگي‌ و كار پزشكان در سده‌ٴ چهاردهم است‌. بهتراست يك مورد را ذكر كنيم‌. بايگاني‌هاي دولتي كه‌ منشورها و ساير اسناد بيمارستان قديمي اين شهر (اوسپداله دي سان لوكا) را دراختيار دارد، شامل يادداشت‌هاي روزانه‌ٴ پزشكي به‌نام ياكوپو دي كولوتچينو است‌، كه از سال 1364 تا 1402 در آن شهر به طبابت پرداخته است‌. بدين ترتيب اطلاعاتي درباره‌ٴ تحصيلات و دانش‌نامه‌هاي او، قرارداد شغلي او با يك داروساز به‌نام جوواني دي‌سركامبيو براي چهارسال‌(1376ـ1379)،1 برخي معالجات او، روابطش با همكاران‌، حق‌العلاجش‌، پند حكيمانه‌اي كه‌ در سال 1379 از راهبي به نام گريگوريو دا پيستويا2 گرفته‌، كتاب‌خانه‌اش‌، مسائل خانوادگي‌، غلام و كنيز و دايه‌اي كه در خدمتش بودند و غيره به‌دست مي‌آيد. پيداست كه استاد ياكوپو پزشكي مهم و از شهروندان برجسته‌ٴ لوكا بوده‌است‌. از سال 1372 تا 1395 بارها به عضويت‌ حكومت شهر انتخاب شده و در سال‌هاي 1390 ـ 1391 حتي عضو شوراي عالي شهر بوده‌ است‌. يادداشت‌هاي او در سال 1402 به آخر مي‌رسد؛ ولي او تا سال 1418 زنده بوده است‌. اين‌ خلاصه‌اي كه از اسناد داده شده‌، با همه‌ٴ اختصارش براي نشان‌دادن ارزش فراوانشان از نظر محقق‌ حيات پزشكي و جامعه‌شناسي كافي است‌. ولي براي دست‌يافتن به‌يك نتيجه‌گيري مفيد لازم‌ است تعداد زيادي از اين‌گونه اسناد مورد پژوهش قرار گيرد. يقين دارم چنين اسنادي موجود است‌، ولي گردآوري مقدار كافي از آنها مستلزم زحمت زيادي خواهد بود.
فهرست پزشكان را بايد با گزارش كوتاهي درباره‌ٴ كساني تكميل كرد كه بهترين كارشان را در سده‌ٴ بعدي انجام دادند، ولي متولد سده‌ٴ چهاردهم بودند. هشت تن از آنان را مي‌توان برشمرد: فالكوتچي‌، ياكوپو دلاّ توره‌، آرجلاتا، بنتسي‌، چرميزونه‌، اوريسپا (يا جوواني دانُتُو)، ساوونارولا، و پولكاسترو.

1. پيوند پزشكان ايتاليايي با داروسازان قبلاً خاطرنشان شده است‌.
2. درميان آثاري كه گريگوريو به او امانت داده كتاب عبارات پطروس لومباردي بوده‌است و آثار كساني چون آلبرت ساكسوني‌، پدروي اسپانيايي و بوريدان‌.