شده به نام مبهرهه ـ پنينم‌؛1 هم‌چنين يِسود هه ـ يراه‌2 (اساس ترس ديني‌). هر دوي اين رساله‌ها مجموعه‌ٴ سخنان ديني و فلسفي مشابه است‌.

يهودا بن تِبّون‌3

يهودا بن شائول بن تبّون يهودي اسپانيايي‌، و مترجم عربي به عبري در 1120، در غرناطه زاده‌ شد، تا حدود 1150 در آن‌جا، سپس در لونل پرونس برآمد. پس از 1190، درگذشت‌. او را پدر مترجمان يهودي خوانده‌اند، عنوان افتخاري كه بايد حامي‌اش مِشُلًم بن يعقوب (وفات‌: 1170، در لونل‌) را در آن سهيم دانست‌. در اثناي سال‌هاي 1161 و 1190، تعدادي آثار عربي را ترجمه‌ كرد، و براي اين كار ناچار شد تعدادي واژه‌هاي جديد را وارد زبان عبري سازد. اين كه از مشكلات كار خويش آگاهي كامل داشته در مقدمه‌هايش و در صواعاه‌4 بازتاب يافته است‌. يكي‌ از تأليفات خود او به نام سُـد صحت هه ـ لشن‌،5 درباره‌ٴ دستور زبان و فن خطابه بوده و مفقود شده است‌؛ ولي تأليف بسيار جالبش صواعاه (عهد) را، كه در حدود 1090، خطاب به فرزندش‌ سموئيل بن تبّون بزرگ (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ سيزدهم‌) نوشته است‌، در دست داريم‌. اين وصيت‌نامه‌، نه‌فقط حاوي نصايح اخلاقي است‌، بلكه توصيه‌هاي خاصي دارد در مورد روش‌هاي مطالعه و ترجمه‌. او به پسرش توصيه مي‌كند كه هر چه مي‌تواند آثار عربي بخواند، و كتاب‌خانه‌ٴ بزرگ آثار عربي و عبري را كه برايش به‌ارث مي‌گذارد بهتر كند، نخست به ترجمه‌ٴ آثار عربي بپردازد و سپس‌ ترجمه‌اي را چنان‌كه گويي يك تأليف است مورد حك و اصلاح قرار دهد. اين آثار را ترجمه كرد:
1) سعديا بن يوسف (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ دهم‌): كتاب اﻷٴمانات و الاعتقادات‌، در حدود 1186. در 1562، در استانبول چاپ شده است‌.
2) ابن جبرول (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ يازدهم‌): كتاب اصلاح‌الاخلاق‌. در 1550، در استانبول چاپ‌ شده است‌. ترجمه‌ٴ مختارالجواهر هم بدو منسوب است‌، ولي دلايل كافي در اين‌باره در دست نيست‌.
3) ابن‌جناح (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ يازدهم‌): كتاب‌اللُمْعَة، درباره‌ٴ دستور زبان‌. در حدود 1171، ترجمه شده است‌. ب‌. گلدبرگ با يادداشت‌هايي از ر. كيرچهايم آن‌را منتشر كرده است‌ (فرانكفورت 1856). مقدمه‌ٴ اين ترجمه حاوي عقايد يهودا درباره‌ٴ فن ترجمه است‌.
4) ابن‌جناح‌: كتاب اﻷٴصول‌، واژه‌نامه‌اي كه ترجمه‌ٴ آن را دو عالم ديگر به نام‌هاي اسحاق‌ برشلوني و اسحاق لاوي آغاز كردند، و يهودا در 1171، به‌اتمام رساند. چاپ ويلهلم باخر (برلين‌1896).

Mibhar ha - peninim .1
Yesod ha -yirah .2
Judah ibn Tibbon .3
Zawwā'āh .4
Sod zahut ha-lashon .5