هم‌سفر ديگر از نوگورود بزرگ (نزديك درياچه‌ٴ ايلمن‌) به قسطنطنيه سفر كرد. آنان در هفته‌ٴ مقدس به آن شهر رسيدند. استپان درباره‌ٴ اياصوفيه (كه به گفته‌ٴ او روح آدمي قادر به دركش‌ نيست‌) و كليساها و صومعه‌هاي زيادي كه ديده بودند، شرحي به روسي نوشته است‌. اين شرح‌ با عبارت ((پس از ديدن همه‌ٴ نقاط متبرك [قسطنطنيه‌] عازم بيت‌المقدس شديم‌)) پايان مي‌يابد. آيا آنان به بيت‌المقدس رسيدند؟

ج‌. جـغـرافيـاي يهـودي‌

استـوري فَـرْحـي‌

استوري بن موسي هه ـ پرحي‌. پزشك يهودي لانگدوكي‌، مترجم لاتيني به عبري‌. نويسنده‌ٴ نخستين‌ مكان‌شناسي علمي فلسطين‌، پس از اوزبيوس (چهارم ـ 1). درحدود سال‌هاي 1306 ـ 1322 برآمد.
خانواده‌ٴ او اهل فلورنزاي اندلس بود و نام فرحي يا پرحي ترجمه‌ٴ فلورنزا (=گل‌) است‌. پدر، مادرجد و پدرجدش افراد دانشمندي بودند و پدرجدش در كاركاسون‌، يا آرال‌، رابي بود. استوري در لانگدوك به دنيا آمد. تاريخ تولد و وفاتش معلوم نيست‌؛ مسلماً در ربع آخر سده‌ٴ سيزدهم زاده شد؛ چون در سال 1306 خود را هنوز جوان مي‌خواند. در مونپليه تحصيل كرد و از جمله‌ٴ معلمانش‌ خويشاوند نام‌دارش يعقوب بن ماهر بن تبّـون و عاشر بن يحيئيل بودند. هنگامي كه در سال 1306 يهوديان را از فرانسه مي‌راندند، او در مونپليه بود و شرح موٴثري از آوارگي خودش مي‌دهد. او روانه‌ٴ پرپينيان‌، سپس بارسلون‌، طليطله و سرانجام مصر شد. در سال 1313 در قاهره بود، سپس به فلسطين‌ عزيمت كرد و در بيسان (واقع در دره‌ٴ اردن‌، 25 كيلومتري جنوب درياي جليله‌) اقامت گزيد. مدت‌ هفت سال به تحقيق در نقاط و اماكن فلسطين پرداخت‌. دو سال را در جليله و پنج سال را در نقاط ديگر گذراند.
مهم‌ترين كتابش در سال 1322 در فلسطين تأليف شد. اين كتاب كه شاخه و گل نام دارد (اشاره‌اي است به سفر خروج 33:25 و هم‌چنين به نام خودش‌) در 60 فصل است‌. هدف او از نوشتن اين كتاب پاسخ به چنين مناقشاتي بود: اگر يهود در فلسطين مقيم شوند عادات و رسومشان‌ چگونه خواهد بود؟ حدود آن سرزمين كدام است و ويژگي‌هايش چيست‌؟ او نخستين كسي بود كه‌ كوشيد به صورتي اصولي اسامي موجود اماكن در تورات‌، تلمود و نام‌هاي اماكن در زبان عربي را شناسايي كند (او تنها تعدادي از نقاط مذكور در تورات را شناسايي كرد)؛ فهرستي از جوامع يهودي‌ فراهم كرد و بقاياي يك كنيسه‌ٴ يهودي را در بَيْسان يافت‌. كتاب او نه‌تنها از لحاظ مكان‌شناسي‌، بلكه از نظر باستان‌شناسي و تاريخ طبيعي هم باارزش است‌؛ مثلاً فصل شانزدهم مربوط است به مسكوكات‌، اوزان و مقياسات يهود. او فهرستي از نام عبري گياهان همراه با معادل عربي‌شان مي‌دهد. جزئيات زيادي ممكن است مورد توجه گياه‌شناس‌، جانورشناس‌، مردم‌شناس و مورخ قرار گيرد.