‌ جهان‌شناسي است‌. با اين‌همه‌، ظاهراً چنين انتسابي درست نيست‌. احتمال زياد دارد كه نقش‌ جهان را هونوريوس ديگري نوشته باشد كه به همان اندازه‌ٴ اين يكي ناشناس است ــ هونوريوس‌ معتكف كه از بنديكتيان انگليسي‌(؟) بوده (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ يازدهم‌).
درباره‌ٴ اوتوي فريزينگي ¿ فصل يازدهم مربوط به تاريخ‌نويسي‌. درباره‌ٴ هيلدگارد ¿ كتاب دوم‌.

ط. زبان‌هاي محلي‌

فيليپ تائوني‌1

احتمالاً منتسب به تائون‌2 در نزديكي كان‌. در حدود 1119 ـ 1125، زنده بود و به انگلستان سفر كرد. نخستين نويسنده‌ٴ آنگلونورمان است كه درباره‌ٴ او معلومات مشخصي داريم‌. در ميان‌ اشعارش قديمي‌ترين نمونه‌هاي موجود زبان جنوب فرانسه وجود دارد. او كتابي در اختيارات‌ ايام‌، يك جانورنامه‌، و يكي دو جواهرنامه به زبان جنوب فرانسه نوشت‌. كتاب اختيارات‌3 احتمالاً در اثناي سال‌هاي 1113 و 1119، در وزن شش وَتَدي سروده شده است‌. جانورنامه‌،4 كه‌ به آدلايد لووني‌5 همسر هانري اول تقديم شده‌، بايستي در سال‌هاي 1121 و 1135، سروده‌ شده باشد ــ شايد در 1125. اين منظومه داراي وزن‌هاي شش و هشت وتدي است‌. اين‌ قديمي‌ترين ترجمه‌ٴ فيزيولوگوس (ج 1، ص 296)، به زبان فرانسه است‌. دو جواهرنامه‌اي كه‌ بدو منسوب است جواهرنامه‌ٴ الفبايي و جواهرنامه‌ٴ مكاشفه‌اي ناميده مي‌شود. انتساب دومي مدلل‌ است‌، ولي در مورد اولي يقين كمتري وجود دارد. جواهرنامه‌ٴ الفبايي كه از لحاظ تاريخي قديمي‌تر است جامع‌ترين جواهرنامه‌هاي آنگلونورمان به شمار مي‌رود، و مبتني بر جواهرنامه‌ٴ ايزيدور اسكندراني به نام داميگرون‌،6 و بر مآخذ نامعلومي است كه كاملاً مستقل از جواهرنامه‌ٴ ماربود است (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ يازدهم‌، ج 1، ص 747)؛ ولي مانند كتاب ماربود منحصراً روايت‌هاي‌ علمي و سحري را شامل است نه سنت‌هاي مسيحي را. اين كتاب از قريب 78 كاني (در 710 بيت‌) به‌ترتيب الفبايي گفتگو مي‌كند.7 جواهرنامه‌ٴ مكاشفه‌اي پيش از 1130 نوشته شده و فقط از پانزده سنگ قيمتي بحث مي‌كند (297 بيت‌).

اِداها8

وقتي از اداها بدون مشخص كردنشان صحبت شود، معمولاً اداي جديد يا منثور به‌خاطر خطور

Philip of Thaon .1
Than ,Thaun ,Thoan .2
Li cumpoz .3
Li bestiaire .4
Adelaide of Louvain .5
Damigeron .6
7 .درباره‌ٴ اين جواهرنامه كه اصلاً به يوناني نوشته شده است ¿مقاله‌ٴ ,M. Wellmann in Pauly-Wissowa, vol. 8, 2055, 1901
8.Edda