آنها به كار رفته ظاهراً كاتالونيايي است‌. ولي قبول اين واحد طول ممكن است مقدم بر ابداع‌ نقشه‌هاي دريايي باشد؛ و وجود آن بيشتر ممكن است حاكي از تفوق استادان نقشه‌سازي‌ كاتالونيايي باشد تا نتيجه‌ٴ ابتكار و الهام آنان‌. زبان اين نقشه‌هاي اوليه‌، لاتيني‌، كاتالونيايي‌، ايتاليايي‌، يا نوعي زبان فرانك‌هاي مديترانه مخلوط با عناصر رومي است‌.
مسلم است كه ايتالياييان‌، يعني اهالي پيزا و جنوا (و بيشتر رم‌)، تعداد زيادي از نقشه‌هاي‌ قديم دريايي را ساختند. شارل دولارونسيه‌1 مدافع نظريه‌ٴ جالبي است كه براساس آن احتمالاً دريانورداني كه تحت فرمان بنه‌دتو زاكاريا2 كار مي‌كردند راه‌نامه‌ٴ دريايي معمولي‌3 را به وجود آوردند. اين شخص درياسالاري معروف در خدمت دولت بيزانس و برادرزن ميخائيل هشتم‌ ملقب به پالئولوگوس (امپراتور از 1261 تا 1283)، بود. اين نوعي تركيب دو منشأ بيزانسي و ايتاليايي است‌.
شناخت راه‌نامه‌ٴ دريايي معمولي به جاي راه‌نامه‌ٴ دريايي اول بسيار خوب است‌، چون وجود بسياري از راه‌نامه‌هاي محلي مقدم بر نخستين نقشه‌كشي تركيبي از اين نوع را امكان‌پذير مي‌سازد. هم‌چنين‌، بهتر است به خاطر داشته باشيم كه بسياري از نقشه‌هاي دريايي مسلماً اسناد خصوصي و محرمانه بودند، كه صاحبانشان به هيچ روي نمي‌خواستند كسي از وجودشان باخبر گردد.
منشأ اين نقشه‌هاي دريايي هر كجا كه باشد، آنهايي كه از اواخر سده‌ٴ سيزدهم‌، به دست ما رسيده حائز مراتب كمال و استادي است‌؛ مي‌توان آنها را نخستين نقشه‌هاي حقيقي خواند. بيزلي‌4 گويد: ((در تاريخ جغرافيا، وقتي سراسر آن را از زمان نقشه‌هاي نخستين امثال بطليموس‌ تا نقشه‌ٴ پيزا كه سرآغاز رشته‌ٴ مفصل نقشه‌هاي دريايي قرون وسطا بود مورد بررسي قرار مي‌دهيم‌، هيچ چيز از هيچ لحاظ مهمتر و حاكي از پيشرفت معلومات انسان نيست‌.))
با اين همه‌، نقشه‌ٴ دريايي پيزا (كتابخانه‌ٴ ملي پاريس‌) بسيار فروتر از نقشه‌هايي بود كه اندكي‌ پس از آن پديدار شد، ازقبيل نقشه‌ٴ جوواني داكارينيانو5 (حدود 1320)، و نقشه‌هاي ديگري كه‌ در مجلد سوم از آنها بحث مي‌شود. وجه تسميه‌ٴ اين نقشه به خاطر آن است كه تصور مي‌شود متعلق به يك خانواده‌ٴ اهل پيزا بوده است‌. در آن سواحل مديترانه‌، سواحل اقيانوس اطلس در اروپا تا هلند، انگلستان (خيلي بد)، شبه‌جزيره‌ٴ كريمه (كه خيلي بزرگ‌تر كشيده شده‌)، و قسمت‌ كوچكي از سواحل درياي سياه نشان داده شده است‌. نخستين نقشه‌ٴ دريايي تاريخدار، يعني‌ نقشه‌ٴ دريايي پيترو ويسكونته‌6 در 1311، پديد آمد.

Charles de la Ronciere .1
Benedetto Zaccaria .2
Normal portolano .3
Beazley .4
Giovanni da Carignano .5
Pietro Vesconte .6