هيلل دوم كاهن اعظم يهود در 358 تقويم همهٴ جماعات يهودي خارج از فلسطين را تثبيت‌ كرد (؟). چيانگ چي در 385 تقويم چين را تصحيح كرد.

5. فن‌آوري رومي و چيني‌. وگتيوس رساله‌اي در فنون سپاهي و ناويگري نوشت‌، كه حاوي‌ اطلاعات گران‌بهايي دربارهٴ معلومات فني آن ايام بود.
اختراع مركب سياه واقعي موسوم به (مركب هندي‌) زماني در سدهٴ چهارم يا پنجم در چين‌ صورت گرفت (يا تكرار شد).

6. تاريخ طبيعي و مزرعه‌داري رومي و هلنيستي‌. اوسونيوس بوردويي منظومه‌هاي تعليمي‌ متعددي به لاتيني نوشت‌. يكي از آنها گزارشي است دربارهٴ ماهي‌گيري در موزل از بينگن تا تروز و شامل توصيف قريب شانزده‌گونه ماهي است‌. آناتوليوس بيروتي و ديدوموس اسكندراني‌ آثاري به يوناني در باب كشاورزي نوشتند يا تحرير كردند.

7. جغرافياي رومي و هلنيستي‌. آوينوس منظومه‌هايي به لاتيني نوشت كه يكي از آنها ترجمهٴ آزادي است از وصف جهان ديونوسيوس و ديگري شرحي است در باب كرانه‌هاي مديترانه‌. راه‌نامه‌هاي متعدد يوناني و رومي‌، حاوي اصولي كه در فصل هيجدهم از آنها سخن گفتيم‌، متعلق به سدهٴ چهارم است‌؛ يكي از آنها، يعني راه‌نامهٴ بوردو تا اورشليم متعلق به نيمهٴ اول قرن‌ است (323)، ولي آن را از بقيه‌، كه به احتمال بيشتر مربوط به نيمهٴ دوم اين قرن است‌، متمايز نمي‌كنم‌، تا مطالب بيش از اين تجزيه نشود. ارزشي ندارد كه از آن راه‌نامه به تنهايي گفت‌وگو شود؛ به هر تقدير اين سنت از زماني كه اول بار بدان اشاره كردم (نيمهٴ اول سدهٴ سوم‌) دچار وقفه‌ نشده بود.

8. طب هلنيستي و رومي‌. در زمينهٴ طب بود كه فعاليت اين عصر به بالاترين حد خود رسيد. نام تعدادي از پزشكان برجسته تا زمان ما باقي مانده است‌. پيش از همه‌، تئودوروس نامي است‌ كه ملازم شاپور دوم بود و گزيده‌اي پزشكي به پهلوي نوشت‌. هيروكلس جراح بيطار بزرگي بود. اوريباسيوس دايرﺓالمعارف طبي بزرگي نوشت‌، كه تفوق طب جالينوسي را فراهم ساخت و با خرافات مبارز كرد. دو برادر به نام‌هاي فيلاگريوس و پوزيدونيوس به ملاحظات اصيلي دست‌ يافتند: فيلاگريوس مخصوصاً به بيماري‌هاي طحال توجه داشت‌، و پوزيدونيوس بيشتر روان‌پزشك بود -- او براي نخستين بار كوشيد تا وظايف نواحي مختلف مغز را معلوم سازد -- ولي بيماري‌هاي متعدد ديگري را نيز مورد تحقيق قرار داد. نمسيوس‌، اسقف حمص‌، كتابي در طبيعت انسان نوشت كه حاوي پاره‌اي فوايد وظايف‌الاعضايي بود.
همهٴ پزشكان به يوناني نوشتند، ولي در همان زمان رسالات لاتيني نيز توسط وينديكيانوس‌، پريسكيانوس و وگتيوس كتابت مي‌شد. دو تن اولي به طب عمومي و بيماري‌هاي زنان پرداختند، و آخري به فن بيطاري‌. پلاگيتوس رساله‌اي نوشت درباب‌