كارآمدترين كارگاه‌هاي زبان تازه را حقوق‌دانان داير كرده بودند، زيرا ناگزير بودند آن را با نيازهاي زندگي روزمره متناسب سازند. از آيينه‌ٴ ساكس (سيزدهم ـ 1) و آيينه‌ٴ سوابيا (سيزدهم ـ 2) در مجلد دوم بحث شده است‌. قانون‌نامه تأليف روپرشت فون فريزينگي قاضي اهل باواريا و قانون‌نامه‌ٴ كشوري و تفسيرهاي يوهان فون بوخ را بايد بر آنها افزود.

12. اسكانديناوي‌

قديم‌ترين متن ژرمني كه به دست ما رسيده كتيبه‌هاي اسكانديناوي به خط روني‌1 است‌، كه‌ تاريخ آن به سده‌ٴ سوم مي‌سد. اين كتيبه‌ها حتي قديم‌تر از ترجمه‌ٴ گوتيك اولفيلاس (چهارم‌ـ1) از كتاب مقدس است‌، گرچه آنها در مقام قياس درخوراهميت نيستند. به‌علاوه‌، اين كتيبه‌ها ادامه‌ پيدانكرد و فاصله‌ٴ زماني آنها با ساير متن‌هاي اسكانديناويايي كه بعداً پديد آمدند چندقرن است‌.
قديم‌ترين متن‌هاي رشته‌ٴ جديد از سده‌ٴ هشتم و به زبان نروژي است‌، زباني كه تا اسكاتلند، ايرلند و حتي ايسلند گسترش يافته بود. اين زبان در بيداري فرهنگي ايسلند شركت جست و در آنجا به‌صورت زبان جداگانه‌اي تكوين يافت و زبان ايسلندي پديد آمد، كه خلاقيت ادبي‌ چشم‌گيري يافت و به صورت يكي از مهم‌ترين زبان‌هاي سده‌هاي ميانه درآمد.
ارزش ادبيات ايسلندي‌، از لحاظ محتوا و صورت كاملاً براي خوانندگان ما شناخته شده‌ است‌. يادداشت‌هاي مربوط به اِدا (دوازدهم ـ 1)، اشتيُورنو اُدي (دوازدهم ـ 1) رياضي‌دان و بالاتر از همه‌ٴ مورخان نامي آري فرودي ثورگيلسُن (دوازدهم ـ 1)، اسنوري استورلوسن (سيزدهم‌ ـ 1)، واستورلا ثوردارسُن (سيزدهم ـ 2) را ببينيد؛ هم‌چنين موٴلفان ناشناس ساگاها (داستان‌هاي‌ حماسي نيمي افسانه‌اي و نيمي تاريخي‌) و موٴلفان گراگاها (متن‌هاي حقوقي‌)2 را به‌خاطر آوريد. بي‌شك اين‌ها براي فرهنگي كه در جزيره‌ٴ كوچكي در كنار قطب پديد آمد، گنجينه‌ٴ سرشاري بود؛ اين براي هر كشوري ثروتي سرشار خواهد بود، حتي آنها كه از آب و هواي‌ مساعدي برخوردارند. مقارن سده‌ٴ چهاردهم عصر زرين زبان ايسلندي سپري شده بود و تنها مي‌توانيم از يك موٴلف نام ببريم‌، از هاوكِر اِرلَندسن‌.
در اين اثنا، فرهنگ نروژي (جدا از شاخه‌ٴ ايسلندي خود) پيش‌رفت كرده بود. روح‌ ماجراجويي نروژي با سفر زيارتي سيگورد، شاه نروژ (دوازدهم ـ 1)، و اسكوپتي اوگموندسن‌

1. رون (rune) به كهن‌ترين حروف الفباي ژرماني كه از حدود سده‌ٴ سوم ميلادي به‌ويژه از سوي اسكانديناويان و آنگلو ـ ساكسون‌ها به‌كار مي‌رفت‌، اطلاق‌ مي‌گردد. اين حروف شكل تغييريافته‌ٴ الفباي رومي يا يوناني بودند. ــ م‌.
2. راجع به گراگاها، نك (Nordisk Familjebok (10, 454-55. Stockholm 1909 .