ب‌. صنعت‌

چاه‌هاي آرتزين‌

آرتزين به چاهي مي‌گويند كه وقتي زمين را بكنند به‌سطح آبي برسند كه در معرض فشار هيدروستاتيكي باشد، دراين‌صورت‌، آب بر اثر اين فشار مانند چشمه‌هاي طبيعي به‌سوي بالا مي‌آيد. از اين لحاظ اين‌گونه چاه‌ها را آرتزين مي‌نامند كه در قرون وسطا، بيشتر در آرتوا وجود داشته است‌. گزارش مكتوب از قديمي‌ترين چاه اين ايالت در صومعه‌ٴ بنديكتي ليار (پادوكاله‌) و مربوط به 1126، است‌؛ و اين احتمالاً قديمي‌ترين چاه آرتزين در اروپا بوده است‌. ولي چنين‌ چاه‌هايي واقعاً خيلي قديمي‌تر است‌. بيروني (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ يازدهم‌)، اشاره‌اي بدان‌ها دارد و عمل آنها را به‌درستي براساس اصل ظروف مرتبطه شرح مي‌دهد (ج 1، ص 694).
در كشورهاي خشك يا نيمه‌خشك كه چشمه كم‌ياب است‌، كندن چاه براي آب امري بديهي‌ است‌. ممكن است بارها اتفاق افتاده باشد كه ناگهان يك چاه آرتزين پديد آمده باشد، چون ميان‌ يك چاه معمولي و يك چاه عميق آرتزين مراحل انتقالي فراواني وجود دارد. داستان به‌دست‌ آوردن آب با زدن عصا بر صخره‌اي در حوريب توسط موسي بازتاب معقولي از چنين رويداد سرورانگيزي است (سفر خروج‌، 17: 6).

ج‌. موسيقي‌

درباره‌ٴ ابوالصلت ¿ فصل دهم مربوط به طب‌. درباره‌ٴ ابن‌باجه ¿ فصل چهارم مربوط به زمينه‌ٴ فلسفي‌. درباره‌ٴ ابراهيم برحيه ¿ فصل پنجم مربوط به رياضيات و اخترشناسي‌.
درباره‌ٴ فروتُلف بامبرگي‌، ¿ ج 1، ص 745. درباره‌ٴ آدلارد باثي ¿ فصل سوم مربوط به‌ مترجمان‌.

لئونينوس و پروتينوس‌

استاد لئو يا لئونينوس‌،1 ارگ نواز و رهبر بزرگ سرودخوانان كليساي نوتردام پاريس‌، در آغاز سده‌ٴ دوازدهم‌، كتابي درباره‌ٴ ارگ‌2 نوشت‌، و گفته مي‌شود از نخستين كساني بود كه فاصله‌هاي‌ زماني نت‌هاي مختلف را خاطرنشان شد.
شاگرد و جانشينش پروتينوس كبير،3 كتاب او را تهذيب و شيوه‌ٴ نت‌نويسي‌اش را بهتر كرد.

Leoninus ,Magister Leo .1
Liber Organi de graduali .2
Perotinus Magnus .3