طبيعي بود كه بخواهند متون تركي در زمينه‌ٴ دام‌پزشكي تهيه كنند، موضوعي كه تقريباً به همان‌ اهميت پزشكي بود، ولي اغلب به كساني سپرده مي‌شد كه اطلاعاتي كمتر از پزشكان عادي‌ داشتند و كمتر از آنان قادر به فهم توضيحات فني به زبان عربي بودند.
15. دستورنامه‌ها و رهنمودهاي پزشكي‌. فهرست كاملي از دستورنامه‌ها و رهنمودهاي پزشكي‌ نوشته‌شده در نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ چهاردهم‌، احتمالاً بسيار مفصل خواهد بود. اين مجلد به تعداد زيادي از نمونه‌هاي معروف آنها اشاره‌هايي دارد، كه اينك به اختصار ذكر مي‌كنيم‌.
رهنمودهاي ياكوپو دا آركوا، آيين تن‌درستي پيترو توسينيانو، رهنمودهاي آنتونيو چرميزونه‌ و اوگو بنتسي و رساله‌ٴ بهترين روش‌هاي حفظ تن‌درستي شخص مذكور (چاپ اول‌، ميلان 1481)، رهنمودهاي پير دوكسون و گيوم بوشه‌، دستور تن‌درستي براي پاپ اينوكنتيوس ششم از هاينريش‌ توپينگ‌، مشاهدات باليني تيلمان‌، نسبت عمر موجودات‌، تأليف گالوس دو استراهُف‌، آيين‌ تن‌درستي بسيار مفصل سيگيسموند آلبيك‌، رساله‌ٴ فصد كريستيان پراكاتيسي به زبان چك و غيره‌. احتمال دارد اين فهرست را بتوان بدون استفاده از جلدهاي ديگر باز هم گسترش داد.
رهنمود تاديو آلدروتي هنوز تماماً انتشار نيافته بود كه موجب پيدايش نوع تازه‌اي از آثار طبي گرديد. اين آثار به‌وسيله‌ٴ دين‌پاتنَم لاكوُود مورد پژوهش قرار گرفته است‌: اوگو بِنتسي‌ (ايسيس 33، ص 95؛ 34، ص 215). لاكوُود ثابت مي‌كند تأليف رهنمودهاي جداگانه‌، كه هريك‌ در مورد بيمار خاصي است‌، از بيماري او بحث مي‌كند و مراقبت و دستور متناسب با آن مي‌دهد، به‌ تأليف مجموعه‌هايي از رهنمودها منجر گرديد كه همه‌ٴ زمينه‌هاي پزشكي را دربر مي‌گرفت و به‌صورت مرتب از سر تا قدم‌، تنظيم شده بود. لاكوود رهنمودهاي آلدروتي (سيزدهم ـ 2)، جنتيله‌ دا فولينيو (چهاردهم ـ 1)، اوگو بنتسي (وفات‌: 1439)، آنتونيو چرميزونه (وفات‌: 1441)، بارتولوميو مونتانيانا (وفات‌: حدود 1460)، جياماتئو فراري دا گرادي (وفات‌: 1472)، باوِريو دو باوِري (وفات‌: 1480) را بررسي كرده است‌. وي نتيجه مي‌گيرد بنتسي نخستين كسي بود كه‌ يك مجموعه رهنمود مرتب تأليف كرد. چنين مجموعه‌هايي توفيق چشمگيري يافتند و خيلي‌ زود توجه ناشران اوليه را جلب كردند. چاپ‌هاي اوليه به ترتيب زير صورت گرفت‌: مونتانيانا در پادوا، ماه مه 1476؛ چرميزونه در براشا، سپتامبر 1476؛ فراري دا گرادي در پاويا 1480؛ بنتسي در بولونيا 1482؛ جنتيله دا فولينيو در پاويا 1488. برخي از آخرين مجموعه‌ها اول‌
چاپ شد و نخستين مجموعه‌ها آخر. رهنمودهاي چرميزونه و مونتانيانا در سال 1497 با هم در ونيز انتشار يافت‌. رواج اين آثار در سده‌ٴ شانزدهم نيز ادامه يافت‌. عنوان چاپ‌هاي قديمي هدف‌ اصولي آنها را نشان مي‌دهد؛ مثلاً چاپ قديمي كتاب مونتانيانا عنوانش كتاب درباب همه‌ٴ بيماري‌هاي عام و خاص و عنوان كتاب چرميزونه جدول‌هاي‌... همه‌ٴ بيماري‌هاي سر تا قدم بود.
ذكر يك رساله‌ٴ چك درباره‌ٴ فصد ممكن است ذكر چندتاي ديگر را موجه جلوه دهد