نيست‌، ولي سند گران‌بهايي از آن عصر است‌، و مورخ فكر بايد شهرت وسيع و ديرپاي آن را مورد توجه قرار دهد.
حكايات از تعداد زيادي منابع مكتوب (ازجمله از آيينه‌ٴ تاريخ ونسان دوبووه‌)، افسانه‌هاي‌ عاميانه‌ٴ غير مكتوب‌، و تخيل پربار خودِ موٴلف گرفته شده است‌؛ نخستين چاپ لاتيني آن‌ (حدود 1470)، شامل 244 قصه است‌؛ ترجمه‌ٴ انگليسي كاكستون (1483)، بالغ بر 450 قصه‌ (شامل حكايات تازه از قديسان انگليسي‌) دارد.
¿ يادداشت‌هاي مربوط به برونتو لاتيني‌، هم‌چنين ريكولدو دي مونته كروچه و ساير جهانگردان‌.

هيماي فاتح‌1

در 1208، در مونپليه زاده شد، پسر پدروي دوم و ماري مونپليه‌اي‌، شاه آراگون از 1213 تا 1276، يعني هنگام وفاتش‌، در بلنسيه‌. او شاهي توانا بود كه واسال‌ها (خان‌ها)ي قلمروش را مطيع ساخت‌، جزاير بالئار، و در 1238، بلنسيه را گشود. بعدها، به خاطر دامادش آلفونسوي‌ فرزانه به جنگي طولاني با مسلمانان مرسيه پرداخت‌.
او شرح كارهايش را به زبان كاتالونيايي نوشت‌.

بِرنات درسكلوت‌2

مورخ كاتالونيايي‌. جزئيات زندگي‌اش (تولد، وفات‌، و غيره‌) نامعلوم است‌.
پيش از پايان سده‌ٴ سيزدهم‌، تاريخ شاهان آراگون را از سده‌ٴ دوازدهم به بعد، به زبان‌ كاتالونيايي نوشت‌، كه بيشتر مربوط است به پدروي سوم كبير، كه زندگي و كارهاي او تا زمان‌ مرگش در 1285، با جزئيات ذكر شده است (شاه آراگون از 1276 تا 1285). او از هيچ مأخذي‌ ذكري نكرده‌، بلكه شاهد عيني بسياري از رويدادها بوده است‌. اين تاريخ شامل توصيف فتح‌ نهايي بلنسيه‌، انقلاب سيسيل‌، فتح كاتالونيا به دست فرانسويان‌، شكست آنان‌، و غيره است‌.
¿ يادداشت‌هاي مربوط به آلفونسوي دهم‌، و ونسان دوبووه‌.

گيوم دو پي‌لوران‌3

پي‌لوران جايي است در لانگدوك‌، در فاصله‌اي برابر از لاوو و كاستر (تارن‌). گيوم در اوايل سده‌ٴ

James el Conquistador .1
Bernat Desclot .2
William of Puylaurens, Guilelmus de Podio-Laurentii .3