ورديئها و غشوش المدلّسين فيها را تأليف كرد. يكي از دو نسخه‌ٴ خطي آن (كه هر دو دمشقي است‌) در20 آوريل 1175، به اتمام رسيده است‌. اين كتابي است بسيار مهم كه نه فقط از معلومات‌ مربوط به بسياري از كالاها و تقلبات آنها، بلكه از مسائل نظري و عملي تجارت‌، و حتي مسائل‌ اقتصادي هم بحث مي‌كند، مثلاً موضوع‌هايي از قبيل مفهوم حقيقي ثروت يا مالكيت‌، اقسام‌ دارايي‌ها، منشأ و مورد استفاده‌ٴ پول‌، وسائل عيارسنجي پول‌، چگونگي بسته‌بندي و نگه‌داري‌ كالاها، چگونگي تعيين بهاي متوسط آنها، و چگونگي حفظ دارايي را مورد بحث قرار مي‌دهد. فصل‌هاي مربوط به كالاها حاوي اطلاعات وسيعي در باب سنگ‌ها و فلزات‌، عطرها، پارچه‌ها، و غيره‌، و فنون و حرفه‌هاي مربوط به آنهاست‌.
كتاب‌الاشاره تا حدودي از ترجمه‌ٴ عربي علم تدبيرالمنزل منسوب به بروسن فيثاغوري اقتباس‌ شده است‌.

عبدالرحمن بن نصر

عبدالرحمن بن نصر عبداللّه بن محمد نبراوي شافعي (عَدَوي شيرَزي‌). موٴلف مصري‌، كه‌ احتمالاً در زمان صلاح‌الدين ايوبي (1169 ـ 1193)، برآمد. او كتابي براي راهنمايي‌ محتسبان در زمينه‌ٴ مراقبت امور بازارها نوشت‌، كه از جمله به آنان امكان مي‌داد تا اوزان و مقادير را بشناسند و اصالت كالاها را تشخيص دهند. اين كتاب كه در چهل باب است‌ نهايةالرتبة الظريفة في طلب الحسبة نام دارد. شخصي به نام ابن‌بسام در سده‌ٴ سيزدهم يا چهاردهم‌، اين كتاب را در 114 باب تهذيب و تحرير كرد، كه تقريباً اغلب حرفه‌ها و صنايع را شامل است‌. فايده‌ٴ چنين كتاب‌هايي از لحاظ فرهنگي يا از لحاظ مطالعات ما محتاج به تأكيد نيست‌.
تاريخي كه براي فعاليت عبدالرحمن تعيين كرده‌ام براساس اين فرض است كه او همان‌ عبدالرحمن مورد اشاره‌ٴ بروكلمان (ج 1، ص 461)، يعني موٴلف كتاب النهج المسلوك في سياسة الملوك است‌. اين فرض محقق نيست‌، ولي براي جلب توجه به اهميت زياد اين دسته‌ كتاب‌هايي كه تأليف او از جمله‌ٴ آنهاست‌، مشتاق بودم ذكري از او بشود.

ابن مماتي‌

ابوالمكارم اسعد بن خطير بن مماتي در يكي از خانواده‌هاي اعيان مسيحي مصر زاده شد و اندكي پس از فتح كشورش به دست صلاح‌الدين‌1 (1169)، اسلام آورد و از قرار معلوم منشي‌

1 .اين فتح به عمر خلافت فاطمي و تسلط مذهب شيعه پايان داد و سبب شد مصر به كشوري سني تبديل شود.