سون سسو ـ مو (هفتم‌-2) استفاده مي‌كردند، كه گفته مي‌شد قديمي‌ترين كتاب چشم‌پزشكي‌ چيني است‌. در آن 81 نوع بيماري چشم توصيف شده‌، ولي شناختن همه‌ٴ آنها ممكن نيست‌. برخي ملاحظات مربوط است به سقوط عنبيه‌، التهاب عنبيه‌، التهاب قرنيه و آب سياه‌. عجيب‌ است كه از پيرچشمي و آب‌مرواريد هيچ كدام ذكري به ميان نيامده است‌. شايد پيرچشمي را بيشتر يك پديده‌ٴ فيزيولوژيكي مي‌دانستند تا بيماري‌.

انتشار جذام در سده‌ٴ چهاردهم و در عصر حاضر هردو اسباب حيرت است‌. وجود يك‌ بيماري قارچي مثل جذام‌، كه خيلي كم واگيردار اما تا اين حد شايع است‌، باعث مي‌شود بپذيريم كه (1) موجود مولد آن با خاك برخي كشورها در ارتباط است و از گياهان بومي آن‌ مناطق به شمار مي‌رود و (يا) اين‌كه (2) بيماري تا حدي ارثي است‌، يعني نوعي آمادگي براي ابتلا به‌ آن به ارث برده مي‌شود. به عقيده‌ٴ مريل (1929) باسيل جذام يك باكتري حقيقي نيست‌، بلكه نوعي‌ قارچ ابتدايي از جنس Actinomyces است‌، نوعي زيستمند خاكي داراي انتشار وسيع‌. به عقيده‌ٴ گيتس‌، موروثي بودن ابتلا به جذام با برخي پژوهش‌ها در ميان اعضاي خانواده‌هاي جذاميان ثابت‌ شده است‌. هردو نظريه موٴيد انتشار جذام در ميان نژادها، مناطق و خانواده‌هاي معيني است‌.

يكي از موٴلفان عمده در زمينه‌ٴ دام‌پزشكي آپسورتوس (چهارم ـ 1) است‌، كه بيورك او را از سالهاي حدود 150 ـ 250 مي‌داند. ديگري تئومْنِستوس است‌، كه احتمالاً معاصر آپستوس‌ بوده‌، ولي كتابش در دست نيست‌. حنين‌بن‌اسحاق (نهم ـ 2) يا شاگردانش اين آثار را به عربي‌ ترجمه كردند و مطالب آن در آثار عربي كساني از قبيل ابن عوام (دوازدهم ـ 2) نقل شد. امكان‌ دارد باز آثار گمشده‌ٴ ديگري در ميان ترجمه‌هاي عربي پيدا شود. بيورك سنّت دامپزشكي يوناني‌ را در نسخه‌هاي خطي لاتيني و ايتاليايي مورد پژوهش قرار داده است‌.

يكي از با ارزش‌ترين نسخه‌هاي خطي بايگاني دولتي رم‌، نسخه‌اي مصور از مكتب سي‌ينا در نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ چهاردهم‌، حاوي مقررات بيمارستان سان اسپيريتوست‌. اين نسخه اخيراً (ميلان‌1947) منتشر شده است‌.

بايد در مورد تفاوت ميان سازمان كسب وكار در ايتاليا و در ميان كشورهاي شمالي (از قبيل‌ فلاندر و انگلستان‌) تأكيد خاصي كرد. كسب وكار در ايتاليا موجب پيدايش برات شد؛ كسب وكار در شمال موجب رونق سفته شد. مجموعه‌اي از قريب 8000 سفته از سال‌هاي 1249 تا 1291 در بايگاني ايپرا پيدا شده و مورد بررسي قرار گرفته است‌.