يونيورسيتي‌1 (حدود 1280). از جهتي پيدايش يونيورسيتي كالج مقدم بر باليول و مرتن‌ است‌. منشأ آن را مي‌توان در وصيت ويليام دورهامي‌، شماس اعظم دورهام (وفات‌: در 1249) يافت‌؛ با اين همه تا حدود 1280، يعني هنگامي كه نخستين مقررات تدوين شد، كاري صورت‌ نگرفته بود؛ در 1292، مقررات جديدي وضع شد.
سه صومعه را كه داراي منظورهاي مشابهي بودند مي‌توان بدين كالج‌هاي نخستين افزود. اينها عبارت بودند از ريولي‌2، كه يك سازمان سيسترسيني مربوط به حدود 1280 بود؛ گلوسترهال‌3، صومعه‌اي بنديكتي كه در 1289، در آكسفورد تأسيس شد و در ابتدا براي پذيرايي‌ از راهبان سنت پيتر در گلوستر بود؛ كالج دورهام‌4، صومعه‌ٴ بنديكتي ديگري كه مقارن همان ايام‌، به وسيله‌ٴ راهبان دورهامي ايجاد شد.

كمبريج‌

در دانشگاه جوان‌تر كمبريج هم از همان نظام پيروي شد، ولي در برابر سه كالج دانشگاه آكسفورد، در آن جا فقط يك كالج به‌وجود آمد.
پيترهاوس‌5 (1284). اين نخستين كالج كمبريج از كالج‌هاي آكسفورد سرمشق گرفته شد. هيو بالشمي‌6 كه در 1256، به اسقفي الي انتخاب شد و در 1286، فوت كرد؛ در 1284، آن را تأسيس كرد. دانشجويان الي ابتدا (1280)، به خرج يكي از فرقه‌هاي رهباني در شبانه‌روزي‌ سنت‌جان اقامت كردند ولي اين تجربه شكست خورد. در 1284، لازم شد تا دانشجويان عادي را از كشيشان جدا كنند و آنها را در جاي ديگري اسكان دهند، كه عبارت بود از خانه‌ٴ سنت پيتر، يا پيترهاوس‌.

روبرسوربُـني‌7

در 1201 در سوربُـن نزديك رِتِل (آردن‌)8 زاده شد؛ عضو شوراي كليساي كانبري‌؛ بعدها پيش‌نماز سن لويي‌؛ در 1258، عضو شوراي كليساي پاريس و رئيس دانشگاه پاريس‌؛ در 1274، در پاريس از دنيا رفت‌. متكلم و عالم اخلاق فرانسوي‌.
او چند كتاب درباره‌ٴ موضوع‌هاي اخلاقي و ديني نوشت‌، ولي بيشتر اعتبارش به‌خاطر تأسيس يك دانش‌سرا است‌. قبلاً در 1252، ملكه بلانش نقشه‌ٴ او را مورد تصويب قرار داده بود

University .1
Rewley .2
Gloucester Hall .3
Durham College .4
Peterhouse .5
Hugh of Balsham .6
Robert of Sorbon, Robertus Sorbona .7
Rethel (Ardennes) .8