1929؛ ج 13، ص 426)؛ متن لاتيني كتاب را با خلاصه‌ٴ انگليسي‌، بحث‌، و واژه‌نامه چاپ كرده‌ است‌. (هم‌چنين ¿ ايسيس‌، ج 13، ص 358، 1930).
86) Liber qui dicitur lumen luminum et perfecti ؛Liber luminis luminum magisterii كه آن هم به رازي نسبت داده شده‌، ولي ووستنفلد عقيده دارد كه ظاهراً اين كتاب از عربي ترجمه نشده است‌.
87) علم رمل و كشف ضماير.

ماركوس طليطلي‌1

پزشك اسپانيايي و مترجم عربي به لاتيني‌. كشيش اعظم طليطله‌. زمان دقيق فعاليتش معلوم‌ نيست‌؛ احتمالاً در اواخر سده‌ٴ دوازدهم‌، بوده است‌.
اين آثار را ترجمه كرد: 1ـ قرآن‌؛ 2ـ كتاب الهواء و الماء و المساكن‌، از بقراط؛ 3ـ6ـ آثار جالينوس كه از روي ترجمه‌ٴ عربي حنين بن اسحاق (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ نهم‌) برگردانده است‌؛ 3ـ كتاب‌النبض‌؛ 4ـ منافع النبض‌؛ 5ـ كتاب في حركة العضل‌، 6ـ في سيلان المايع‌؛ 7ـ مدخل الي الصناعة الطبيةالجالينوس‌، از حنين بن اسحاق‌.
شماره‌ٴ 5 قديمي‌ترين رساله‌ٴ زيست‌شناسي يوناني بود كه اينك‌، در دسترس غرب مسيحي‌ قرار مي‌گرفت‌؛ براساس اين فرض كه ماركوس در سده‌ٴ دوازدهم‌، مي‌زيست‌.

ب‌. از عربي به عبري‌

يوسف قمحي‌

يوسف بن اسحاق قمحي‌، معروف به رقام و استاد صغير2. نحوي‌، حكيم الهي و مترجم عربي‌ به‌عبري‌، از يهوديان اسپانيا. در حدود 1105، در جنوب اسپانيا، زاده شد؛ در ناربون و پرونس‌ برآمد؛ در حدود 1170، درگذشت‌. كار ابراهيم بن عزرا و ابراهيم برحيه را، در جهت انتقال تعاليم‌ عرب و يهودي به يهوديان اروپاي مسيحي‌، دنبال كرد. درباره‌ٴ دستور زبان عبري كتابي بدان زبان‌ نوشت به نام سفر زكرون‌.3 كتاب الهداية الي فرائض القلوب بحيه بن يوسف (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ دوازدهم‌)، را به‌عبري ترجمه كرد. شكل هه ــ قدش‌4 (شكل مقدس‌) را نوشت‌، كه ترجمه‌ٴ موزوني است از مختارالجواهر ابن جبرول‌؛ اين ترجمه‌ٴ موزون از ترجمه‌ٴ عبري ديگري اقتباس‌

Marc of Toledo, Marcus Toledanus .1
Maistre Petit .2
Sefer zikkaron .3
4. شكل واحد وزن است (= 256 گندم‌) Sheqel ha - qodesh