رابرت چستري‌1

رياضيدان‌، اخترشناس و كيمياگر انگليسي‌، مترجم عربي به‌لاتيني‌. در حدود 1141 ـ 1147، در اسپانيا زندگي كرد، شماس اعظم بنبلونه در ايالت ناوار، در سال 1143؛ در حدود 1147 ـ 1150، در لندن زندگي كرد. كتاب‌هاي زير از اوست‌:
1. ترجمه‌ٴ صناعةاﻷٴحكام كندي (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ نهم‌)، تقديم به هرمان دالماسيايي‌.
2. نخستين ترجمه‌ٴ لاتيني قرآن‌، كه به درخواست پي‌ير معزز، با همكاري هرمان دالماسيايي‌ در 1141، آغاز شد و در 1143، به‌اتمام رسيد.
3. در 11 فوريه‌ٴ 1144، ترجمه‌ٴ كتاب تركيب كيميا را به‌اتمام رساند، كه خالدبن يزيد (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ هفتم‌)، را موٴلف آن مي‌دانند و مورينوس رومي آن را تحرير كرده بود.2 اين از نخستين‌ آثار كيميايي عربي بود كه در جهان لاتيني راه مي‌يافت‌. كتابي به نام كليد نقاشي هم به رابرت‌ منسوب است‌، و ترجمه‌اي از يك شرح عربي بر لوح زمرد (زبرجد) ممكن است كار او باشد.
4. نخستين ترجمه‌ٴ جبر و مقابله‌ٴ خوارزمي (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ نهم‌)، كه در 1145، در سگوبيا صورت گرفته است‌. اهميت اين ترجمه‌ٴ بخصوص را مشكل بتوان تخمين زد. مي‌توان آن را نشانه‌ٴ آغاز جبر در اروپا دانست‌.
5. رساله‌اي در اسطرلاب به تاريخ 1147، در لندن‌، كه در 1150، تهذيب شد. در برخي‌ نسخه‌ها رساله به بطليموس نسبت داده شده و آن را ترجمه از عربي توصيف كرده‌اند. (يك‌ نسخه‌ٴ عبري از رساله‌ٴ بطليموس در باب اسطرلاب وجود دارد).3
6. زيج بر حسب طول لندن در سال 1149 ـ 1150، براساس زيج بتاني (نيمه دوم سده‌ٴ نهم‌)، و زرقالي (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ يازدهم‌).
7. تهذيب زيج خوارزمي براساس نصف‌النهار لندن (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ نهم‌)، از روي ترجمه‌ٴ آدلارد باثي‌.
رابرت نخستين كسي بود كه واژه‌ٴ سينوس را در برابر جيْب عربي در مثلثات به‌كار برد.

1.Robert of Chester, Robertus Castrensis, Cestrensis ,Retinensis, Ketenensis, Ostiensis, Astensis. Robert the Englishman
Anglicus Robert de Rétines.
2 .فرگوسن شرحي از اين شخصيت افسانه‌اي يعني مورينوس به‌دست داده است‌. تصور مي‌شود مورينوس معلم خالد بوده است‌. دليلي بر تأييد اين مطلب‌ وجود ندارد. تاريخ 1182، كه فرگوسن داده برحسب تقويم اسپانيايي است و معادل است با 1144 م‌.
M. Steinschneider, Hebraeische Ubersetzungen, p.536, 1893 .3