وسعتي برابر خود دين دارد. كافي است به جشن رومي روبريگاليا اشاره كنيم كه در 25 آوريل‌ هرسال براي حفظ كشتزارها از سياهك انجام مي‌گرفت‌. به مرور زمان روبريگاليا رنگ مسيحي‌ گرفت و به صورت maior 1 Litania درآمد، كه درهمان روز برگزار مي‌شد و روز مرقس‌ نويسنده‌ٴ انجيل بود. اين دو مراسم هردو يكسان است‌، جز اين‌كه اغلب به‌جاي دفع بلا يا همراه با آن‌، براي فراواني محصول دعا مي‌شد. به‌علاوه‌، گاه مجازات‌هايي براي جانوران‌ پيش‌بيني‌مي‌شد كه شايد در پيروي از احكام تورات بود (سفر خروج 21: 28)،2 مثلاً در سال‌1266خوكي كه كودكي را بلعيده بود، محكوم و در فونتنه‌ـ اوـ روز در نزديكي پاريس درآتش‌ سوزانده شد. چنين احكامي تا اواخر سده‌ٴ هفدهم در فرانسه صادر مي‌شد. در مورد سوسك‌هاي‌ طلايي از سوي دادگاه دربار پاپ در آوينيون در سال 1320 اقدام شد و به‌گفته‌ٴ بودنهايمر (1، 239، 1928) اين نخستين اقدام از اين قبيل است كه ثبت شده است‌.
گفته شده است كه حشرات ((تكفير)) شدند.3 اين فكر غلط نيست‌، ولي اصطلاح غلط است‌، زيرا تنها كسي را مي‌توان تكفير كرد كه عضو كليسا باشد و به‌طور مرتب در مراسم عشاي رباني‌ حضور يابد. كليسا از بلاگرداني و تنبيه باز نايستاد، هرچند اين‌كار كفرگويي‌، جن‌گيري و لعن‌گويي را افزايش مي‌داد. سن برنار (دوازدهم ـ 1) در صومعه‌ٴ فوانيي در لان در سال 1121 مگس‌ها را لعنت كرد. در سال 1338 ملخ‌ها رسماً به‌وسيله‌ٴ كشيش بر بالاي منبر دو بولزانو (بوتزن در تيرول جنوبي‌) تبعيد شدند. حكم ديگري بر عليه حشرات (سوسك‌هاي طلايي‌) مورد اشاره‌ٴ بودنهايمر تا سال 1497 در لوزان صادر نشد. بنابراين‌، چنين رويدادهايي بسيار نادر بود، ولي‌ براي ارزيابي جنبه‌ٴ عجيبي از حشره‌شناسي سده‌هاي ميانه‌، بهتراست اين‌ها را به‌خاطر داشته باشيم‌.
اطلاعات مربوط به مصايب ناشي از حشرات در بسياري تاريخ‌ها ديده مي‌شود، حتي بيش‌ از آنچه بتوان فهرست كرد. مثلاً ملخ را در نظر بگيريد: حمله‌ٴ ملخ‌ها در سال‌هاي 1338 ـ 1340 به مجارستان‌؛ در 1339 ـ 1341 به ايتاليا؛ در 1333 ـ 1341 به آلمان‌؛ در 1337 به فرانسه‌؛ در 1334 ـ 1335 به اروپاي شرقي‌. سال‌هاي 1337 ـ 1339 در بخش بزرگي از اروپا ((سال‌هاي‌ ملخ‌)) بود. خلاصه‌اي از اين موضوعات را همراه با كتاب‌شناسي مي‌توان در كتاب بودنهايمر (2، 26 ـ 48، 1929) يافت‌.

1. اين را اغلب به گريگور اول (ششم ـ 2) نسبت داده‌اند، ولي ممكن است از زمان ليبريوس باشد (پاپ 352 ـ 366).
2. ((اگر گاوميشي مرد يا زني را به ضرب شاخ از پاي درآورد، گاوميش سنگسار مي‌شود و گوشتش به مصرف خوراك نمي‌رسد ولي بر صاحبش گناهي نيست‌.)) (خروج 21: 28).

3. Alexandre Sorel: Proces contre des animaux et insectes suivis au Moyen age dans la Picardie et le Valois (46 p; Compiegne 1877; p. 33). Henry Charles Lea: Studies in church history (p. 409-15, Philadelphia 1896). Edward Clodd (ERE 5, 628-29, 1912).