دومزيِر (چهاردهم - 2) و بوكاچيو (چهاردهم - 2) در خدمت شاهان قبرس بودند يا آثارشان‌ را به آنان اهدا كردند. اما، رودس هرگز تحت فرمان خانداني فرانسوي نبود، گرچه در سال‌1310به دست شهسواران قديس يوحنّاي اورشليمي‌1 افتاد و اكثر اربابان زمين‌دار آن‌ فرانسوي بودند. قبرس و رودس پاسگاه‌هاي شرقي فرهنگ فرانسوي بودند، كه از آنجا به‌ هرسو منتشر مي‌شد.
در خاور نزديك قدرت ترك تازه‌اي به جاي سلجوقيان (1037 - 1300م‌/429 - 700 ه ق‌) پديدار شد و توانست از آن هم هولناك‌تر شود. سلسله‌ٴ عثماني در پايان سده‌ٴ سيزدهم پديد آمد و سلطه‌ٴ آن در اثناي نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ چهاردهم به بخش كوچكي از آناطولي محدود ماند. تركان اول‌ بار در سال 1345 بنا به دعوت شوم يوآنس ششم ملقب به كانتاكوزنوس در اروپا ظاهر شدند، و او دخترش تئودورا را به اورخان دومين سلطان عثماني داد.
مهم‌ترين فرمان‌روايان مسلمان در خاور نزديك عبارت بودند از مماليك بحري كه بر مصر و شام فرمان‌روايي مي‌كرد. پادشاهي‌هاي ناصر ناصرالدين محمد (1293، 1298 - 1308، 1309 - 1340م‌/693 - 708، 709 - 741 ه ق‌) عصر زرين هنر اسلامي را شامل است‌.
نخستين ايلخان مغول ايران هلاكو از نوادگان چنگيزخان (سيزدهم - 1) بود، كه در 1258م‌/656 ه ق بغداد را گشود. اين سلسله‌ٴ نيرومند در پايان اين عصر با پادشاهي اميري پايان‌ يافت كه يكي از باشكوه‌ترين نام‌هاي تاريخ ايران را بر خود داشت (به نام نوشيروان 1344 - 1349 م‌/ 745 - 750 ه ق‌).2
در حالي كه سلسله‌ٴ عثماني بر آناطولي فرمان مي‌راند، سلسله‌ٴ ترك ديگري به گشودن و زير فرمان آوردن بهترين بخش هندوستان مشغول بود. حكومت مسلمانان بر هندوستان از نيمه‌ٴ دوم‌ سده‌ٴ دهم آغاز شد واغلب تركان در فتح اين سرزمين دست داشتند. دومين سلسله‌ٴ اسلامي هند، يعني خلجي (1290 - 1320 م‌/ 689 - 720 ه ق‌) هم ترك بود. با اين همه‌، سلسله‌اي كه اينك‌ مورد نظر ماست به دست تغلق تأسيس شد و از 1320 تا 1412 م‌/720 تا 815 ه ق دوام يافت‌.
عصر زرين اين سلسله دوران فرمان‌روايي محمدبن تغلق (1325 - 1351م‌/727 - 752 ه ق‌) بود كه توسعه‌ٴ زياد امپراتوري‌اش از سوي جنوب او را ناگزير ساخت پايتختش را از دهلي به دواگيري‌ (در شمال باختري حيدرآباد) منتقل سازد؛ وي نام آن مكان را به دولت‌آباد تغيير داد.3 در سراسر

1. وقتي كه در سال 1291 از عكا رانده شدند، اول به قبرس رفتند.از 1310 تا 1523 در رودس اقامت كردند و در آن هنگام شهسواران رودس خوانده‌ مي‌شدند. از سال 1530 تا 1798 در مالت بودند و شهسواران مالت لقب يافتند (مقدمه‌، ج 2، ص 987).
2. منظور نام‌ِ انوشيروان دادگر شاه معروف ساساني‌است (531 - 579 م‌) (مقدمه‌، ج 1، ص 420).
3. (Agha Mahdi Husain:The rise and fall of Mohammad ibn Tughlug (p.300 London ,1938
بررسي از ( H.Dodwell: (Bull, London School Of Oriental Studies 9, 1117-118