در هند) بر درختان وحشي پشمي مي‌رويد كه زيباتر و بهتر از پشم گوسفند است‌؛ اين درختان‌ لباس هنديان را تأمين مي‌كند.)) جنگ‌هاي آسيا روميان را با استعمال پنبه آشنا كرد. نخستين‌ نمونه‌هاي منسوجات پنبه‌اي در يكي از مقابر اخميم در مصر عليا به دست آمده است‌.1
در 799، در اثناي فرمان‌روايي كوامو - تنو، امپراتور ژاپن (782 - 805)، پنبه‌دانه از هند به‌ ژاپن برده شد. بنابر روايات‌، اين دانه‌ها در زورقي كه باد آن را به ساحل ميكاوا افكنده بود بدان‌جا رفت‌. آنها را در نانكائيدو و سائيكادو كاشتند. اين آغاز كشت پنبه و بافتن منسوجات پنبه‌اي‌ (مومن‌2) را در ژاپن نشان مي‌دهد.
براي پذيرش اين گزارش شواهد بيشتري لازم است‌. جنبهٴ حيرت‌انگيز آن اين است كه ورود پنبه از راه دريا مستقيماً از هند صورت گرفته است‌. اين غيرممكن نيست‌، ولي معتبر هم نيست‌. به عنوان مثال‌، قديم‌ترين گزارش مربوط به كشت و صنعت پنبه در چين مربوط به زمان خيلي‌ متأخري است (ماركوپولو).

ز. جغرافياي لاتيني و چيني‌

راجع به نظريهٴ عجيب پاولوس دياكونوس دربارهٴ جزر و مد، يادداشت مرا در مورد او در فقرهٴ ط در زير ببينيد.

بئاتوس‌

بئاتوس ليباني‌3 از ليبانا4 در آستوريا دوسانتيانا5، جايي كه قديس بئاتوس در آن برآمد. او در حدود 730 زاده شد؛ در 798 در دير والكاوا در نزديكي سالدانا درگذشت‌. نقشهٴ جهان‌6 (776) كه‌ نشان‌دهندهٴ شرح او بر آپوليپسين‌7 است‌، يكي از قديم‌ترين نقشه‌هاي مسيحي است‌. بسياري‌ نقشه‌هاي بعدي (10) از آن اقتباس شده‌.

چيا تان‌

چيا تان‌8 در 730 زاده شد، در 805 درگذشت‌. جغرافي‌دان چيني‌، بزرگ‌ترين نقشه‌كش دورهٴ سلسلهٴ تئانگ‌. در 785 امپراتور به وي فرمان داد تا نقشهٴ چين را ترسيم كند. نقشهٴ او به نام نقشهٴ

1 .خلاصه‌اي از تاريخ پنبه را در اين كتاب مي‌توان يافت‌.,(1914 F.M. Feldhaus: Die Technik (73-75
: momen .2
Beatus Libaniensis .3
Liebana .4
Asturias de Santillana .5
Mappa Mundi .6
Commentaria in Apolypsin .7
Chia Tan .8