ب‌. مسلمانان غربي‌

درباره‌ٴ ابوبكر طرطوشي ¿ فصل دوازدهم مربوط به حقوق و جامعه‌شناسي‌.
درباره‌ٴ ابوالصلت ¿ فصل دهم مربوط به طب‌.

ابن بشكوال‌

ابوالقاسم بن عبدالملك بن مسعود بن بشكوال قرطبي مورخ مسلمان اسپانيايي‌، در 1101 زاده‌ شد، در اشبيليه زندگي كرد. در 1183، در قرطبه درگذشت‌. در 1139، شرح حال مشاهير اسپانيا را در كتاب الصِلَة في أخبار ائمة اﻷندلس تأليف كرد، كه در حكم تكمله‌ٴ تاريخ العلماء الاندلس ابن‌ فَرَضي (نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ يازدهم‌)، به‌شمار مي‌رود.

ج‌. يهوديان غربي‌

موسي بن عزرا

¿ فصل چهارم مربوط به زمينه‌ٴ فلسفي‌.

د. بيزانس‌

نيكه‌فوروس بروينيوس و آنا كومنني‌1

نيكه‌فوروس بروينيوس در حدود 1062، در ادرنه زاده شد، در قسطنطنيه زيست و در 1137، در همان‌جا درگذشت‌. نوشتن شرح حال پدرزنش‌، آلكسيوس كومنني را، كه از 1081 تا 1118، امپراتور بود، آغاز كرد و آن را تا 1079 ادامه داد، ولي هم‌چنان‌كه خود او مي‌گويد اين بيشتر يك‌ مطلب تاريخي بود، تا خود تاريخ‌.
همسرش آناي كومنني (1148 ـ 1083) كار او را دنبال كرد و آن را در ديري كه مادرش ايرن‌ (وفات‌: حدود 1120)، در قسطنطنيه بنا كرده بود، در 1148 به‌پايان رساند. كتاب او مربوط به‌ رويدادهاي سال‌هاي 1069 ـ 1118، است‌. آنا مانند بسياري از شاه‌دخت‌هاي بيزانسي‌ تحصيلات بسيار خوبي كرده بود. او از جغرافيا و هواشناسي اطلاعات خوبي داشت و معلومات‌ پزشكي‌اش بسيار بيش از حد عادي بود. وي با هشياري خاصي ازعلت و معالجه‌ٴ بيماري نقرس‌ پدرش سخن مي‌گويد. آلكسياد (آلكسيوس‌نامه‌)، در پانزده كتاب و نخستين شاه‌كار بزرگ‌ رستاخيز ادبي بيزانس در آن عصر، است (پيروي مصنوعي از سبك ادبيات آتني‌). اين كتاب‌ حاوي برخي توصيفات درخور تحسين است‌.

Anna comnena ,Nicephoros Bryennios .1