مورخ علم معمولي جالب نيست‌، ولي براي عرب‌شناس و چين‌شناس سرشار از اهميت‌ است‌.
اجازه مي‌خواهم در اينجا يادآور شوم كه طرح كلي كار من ايجاد سه مجموعه كتاب است‌:1 مجموعهٴ اول - مطالعه‌اي صرفاً به صورت مقطع طولي تمدن در هر نيم‌قرن‌. مجلد حاضر نخستين جلد از اين مجموعه است كه براي تكميل به هفت يا هشت جلد ديگر نيز دارد.
مجموعهٴ دوم - مطالعاتي در انواع مختلف تمدن‌، از قبيل تمدن يهودي‌، مسلمان و چيني‌. اين رشته بايد شامل گزارشي نيز از تمدن‌هاي ماقبل هلني‌، و گزارش ديگري دربارهٴ علم پيش از تاريخ و علم عامه باشد، يعني معلوماتي كه به‌وسيلهٴ مردمان پيش از تاريخ و بدوي و مردماني‌ غيرتحصيل‌كرده در ميان خودمان به دست آمده است‌.
اين امر محتاج هفت يا هشت مجلد خواهد بود. به شرح زير: (الف‌) ماقبل هلني‌؛ (ب‌) عهد قديم كلاسيك و تمدن ايران (تا هجرت‌)؛ (ج‌) سامي‌؛ (د) قرون وسطي (لاتيني و يوناني‌)؛ (ه' ) هندي و آسياي مركزي‌؛ (و) خاور دوري‌؛ (ز) ماقبل تاريخي و نژادي‌؛ (ح‌) فهرست‌.
مجموعهٴ سوم - مطالعهٴ تكامل علوم خاص‌. البته اين يكي ضروت كم‌تري دارد، زيرا براي‌ چنين علومي‌، دست كم رياضيات و طب‌، در حال حاضر گزارش‌هاي عالي در دست است‌. با اين‌ حال بر اثر هم‌آهنگ كردن موادي كه به طرق ديگر در دو مجموعهٴ قبلي مدون شده‌، و افزدون‌ جزئيات فني كه در مجلدات قبلي بي‌مورد بوده‌، چنين كاري با ارزش خواهد بود. اين نيز خود مستلزم هشت يا نه مجلد ديگر خواهد بود، به شرح زير:
(الف‌) منطق و رياضيات (دانش صور)2؛ (ب‌) علوم فيزيكي (دانش طبيعت غيرآلي‌)؛ (ج‌) علوم زيست‌شناسي (دانش طبيعت آلي‌)؛ (د) علم زمين (كاربرد هر دو دانش طبيعت غيرآلي و آلي‌)؛ (ه' ) علوم انسان‌شناسي و تاريخ (شناخت انسان در گذشته و حال‌)؛ (و) علوم پزشكي‌؛ (ز) علوم آموزشي و پرورشي (روش‌هاي اشاعه و افاضهٴ معرفت‌)؛ (ح‌) فلسفه (مفاهيم اصلي علم‌، توجيه و طبقه‌بندي آن‌)؛ (ط) فهرست‌.
هم‌چنين‌، جالب خواهد بود كه به هر يك از رشته‌ها مجلدات يا اطلس‌هاي خاصي حاوي‌ نقشه‌ها و ترسيمات اجمالي براي نمايش شجره‌نامهٴ افكار، و رونوشت صفحهٴ عنوان كتاب‌ها و غيره ضميمه شود، تا مهم‌ترين تاريخ‌ها، به دور از ترديد، تثبيت شود.
خدا مي‌داند كه چند تا از اين مجلدات را من خود خواهم توانست بنويسم يا بررسي كنم‌. ولو اين كه همكاران كافي به دست آورم‌، انتظار ندارم كه هر سه مجموعه را تكميل كنم‌، ولي‌

1 .هم‌چنين نك ايسيس‌، ج 4، ص 23 - 31، سال 1921. طبقه‌بندي كلي در ((كتاب‌نامه‌هاي انتقادي‌)) از بدو انتشار ايسيس (سال 1913) تاكنون در آنجا نشان داده‌ شده است‌.
knowledge of forms .2