اين تاريخ‌، كه در 1176 ناتمام مانده است‌، اطلاعات دست اولي درباره‌ٴ جنگ صليبي دوم عرضه‌ مي‌كند. سرمشق او در نويسندگي آثار هرودوت و گزنفن بود. وي به برتري مسيحيت شرقي‌ اعتقاد داشت‌.

اوستاتيوس‌

¿ فصل هجدهم مربوط به زمينه‌ٴ فلسفي‌.

ز. اسپانيا

حماسه‌ٴ ال‌سيد

اين حماسه‌ٴ منظوم اسپانيايي (در 3744 بيت‌). كه در اواخر سده‌ٴ دوازدهم‌، نوشته شده‌، بزرگ‌ترين حماسه‌ٴ اسپانيايي است‌، و در طي اعصار، تأثير عميقي در افكار مردم اسپانيا داشته‌، و نه تنها در شكل گرفتن زبان‌، بلكه در شكل‌گرفتن منش ملي اسپانيا هم نقش مهمي ايفا كرده است‌. اين منظومه هم مانند هر حماسه‌اي بر پايه‌ٴ بذر حقيقي قرار دارد. ال‌سيد افسانه‌اي‌، جلوه‌ٴ آرماني‌ يك شخصيت واقعي است‌، يعني رودريگو (يا روي‌) دياز دوويوار ملقب به ال‌سيد (يعني‌ السيّد، به عربي آقا)، يا ميوسيد (سيّدي = آقاي من‌) ال كامپيادور1 (قهرمان‌). او در حدود 1030 ـ 1040، در ويوار، در ايالت بورگُس زاده شد، در دوران هرج و مرج سياسي زندگي كرد، يعني‌ هنگامي كه مسلمانان و مسيحيان اسپانيا دچار تفرقه بودند، و رقابت‌هاي سياسي نيرومندتر از معتقدات ديني بود. او هم مانند بسياري از شهسواران ديگر عصر و كشور خويش از لحاظ رفتار تقريباً همان قدر مسيحي بود كه مسلمان‌، و هر وقت كه فرصت دست مي‌داد با متحدان مسلمان‌ و مسيحي‌اش برضد دشمنان مسلمان و مسيحي مي‌جنگيد. در 1074، با يكي از نوه‌هاي‌ آلفونسوي پنجم ازدواج كرد. در 1094، بلنسيه را از دست مغربيان بيرون آورد؛ ولي پس از اين‌كه‌ چهار سال بر بلنسيه و مرسيه فرمان راند، شكست سختي خورد و اندكي بعد در 1099، درگذشت‌؛ و در نزديكي بورگُس به خاك سپرده شد. مغربيان در 1102، بلنسيه را بازپس گرفتند. ديري نگذشت كه ال سيد براي مردم اسپانيا به صورت مظهر همه‌ٴ فضايل مطلوب شهسواري‌ درآمد. اين افسانه در يك منظومه‌ٴ لاتيني مربوط به سال 1147، شكل گرفت‌؛ ولي اين حماسه‌ٴ ال‌ سيدِ اسپانيايي بود كه آن‌را جاودانه ساخت‌. قصيده‌هاي زيادي به ال‌سيد اختصاص يافت‌، و خاطره‌ٴ او تا به‌امروز يكي از منابع الهام در ادبيات اسپانيا به‌شمار مي‌رود.
براي نشان دادن اين كه حماسه‌ٴ ال‌سيد تا چه حد به منشأ ادبيات اسپانيا وابسته است‌، كافي‌

Rodrigo (Ruy) Diaze de Vivar, el Cid (Mio Cid) el Campeader .1