يك بحران روحي در 1291 ـ 1292، در جنوا، درصدد قبول آيين دومينيكي برآمد. در 1295، سرانجام‌، عضويت فرقه‌ٴ فرانسيسي طبقه‌ٴ سوم را پذيرفت‌. در 1308، مدتي را در يك صومعه‌ٴ دومينيكي نزديك پيزا گذراند. براي هر دو فرقه ميراثي باقي گذاشت‌. دشمن‌ اصلي او و مكتبش نيكولاس ايمريك دومينيكي (1320 ـ 1399)، رئيس محكمه‌ٴ تفتيش‌ عقايد آراگون‌، بود.
22. رامون مدافع مفهوم لقاح مطهر حضرت مريم ــ نكته‌ٴ جالب توجه اين است كه رامون در شمار نخستين كساني بود كه اعلام داشت مريم عذرا در حالي باردار شد كه از گناه اوليه مبرّا بوده‌ است‌. بعداً، پيروان اسكوت از اين عقيده دفاع كردند، ولي دومينيكان به شدت به مخالفت‌ برخاستند. پس از قرن‌ها مجادله‌، اين مطلب در 1854، در شمار نصوص اعتقادي كليساي‌ كاتوليك درآمد. ¿ يادداشت اين جانب درباره‌ٴ دنس اسكوت در ذيل‌.
23. تاريخ آيين لول ــ رامون در اثناي ديدار ماقبل آخر از زادگاهش در 1311 ـ 1312، مدرسه‌ٴ لول را تأسيس كرد. بلافاصله پس از مرگ‌، شهرت زيادي كسب كرد.

در جهان سه حكيم زيستند
آدم‌، سليمان و رامون‌

يكي از شيفتگان تابدان جا پيش‌رفت كه گفت عهد عتيق اثر خداي پدر است‌، عهد جديد اثر خداي‌ پسر، و نوشته‌هاي رامون اثر روح‌القدس‌. مطابق معمول ضعيف‌ترين قسمت آيين رامون بيشتر مورد تحسين قرار گرفت و جنبه‌هاي صوفيانه و گرايش‌هاي آن به سحر و علوم غريبه (از جمله‌ كيمياگري‌) بسيار توسعه يافت‌.
اين امر ناچار واكنشي را پديد آورد، كه نيكولاس ايمريك در 1366، رهبري آن را به عهده‌ گرفت‌. ايمريك سفرهاي زيادي كرد تا بدعتگذاري رامون را ثابت كند، ولي سرانجام‌، شكست‌ خورد. آيين لول در سده‌ٴ پانزدهم‌، در كاتالونيا و آراگون به شدت رواج يافت‌. در 1408، در چروِرا (نزديك لريدا)؛ در 1478، در بارسلون‌؛ در 1481، در مونت راندا (مايوركا)؛ در 1500، در بلنسيه‌، كرسي‌هاي تدريس علم لول تأسيس شد. در سده‌ٴ شانزدهم‌، در سايه‌ٴ كاردينال هميمِنِز دو سيسنِروس (1436 ـ 1517)، آموزش آيين لول در كاستيل آغاز شد و در دانشگاه آلكالا (القلعه‌) در سال 1518، يك كرسي بدان اختصاص يافت‌. از جمله‌ٴ نخستين هواداران لول‌، نيكولاس‌ كوسي‌، بساريون‌، و پيكودلا ميراندولا بودند. در 1483، در مايوركا دانشگاهي تأسيس شد. ساير تحولات آيين لول مورد نظر ما نيست‌.
هم‌چنان كه در مورد آيين ابن‌رشد گفته شد، درباره‌ٴ آيين لول هم مي‌توان گفت كه سرگذشت‌ آن داستان سوءتفاهم مداوم است‌. بارها، سعي بسيار شده است تا كتاب‌هاي لول در فهرست‌