איך ה-CIA כדי לשחזר יום שחור

תוצאת ההפיכה באוגוסט 32 בפברואר 57 הובהר. התמונה היא ברשות הציבור.

מה שלרוב נשכח בדיון בין התומכים למתנגדים של הפיכת ה-28 באוגוסט 1953, הוא התוצאה הסופית של ההפיכה. همه ما می دانیم دکتر مصدق و یارانش بازندگان مستقیم کودتا بودند و در طرف مقابل شاه و دولت انگلستان هم پیروز این پیکار شدند.

صنعت نفت ایران بزرگترین دارایی انگلستان پس از جنگ جهانی دوم بود و تاثیر زیادی بر میزان رفاه در انگلستان داشت؛ آنطور که چرچیل می نامیدش: «غنیمتی از سرزمین جن و پری فراتر از بزرگترین رویاهای ما.» (( [+] “a prize from fairyland beyond our wildest dreams.”)) کودتای آمریکایی به تحریک انگلیس و با بهانه مبارزه با کمونیسم، انجام شد و اگرچه هیچگاه نتوانست این کشور را به جایگاه قبلی خود بازگرداند و کشورهای دیگری را جایگزین آن کرد؛ لیکن برای آنها هم در حدود یک میلیارد دلار حق آب و گل و امتیاز نفتی در بر داشت–הכסף שהם אף פעם לא היו מקבלים אם ממשלת איראן לא הייתה מונחת. חברות הנפט המערביות כולל חברות אמריקאיות גם חוזי נפט גדולים ורווחיים (דומה לחוזי בריטניה בתקופה שלפני ההפיכה) חתמו עם ממשלת איראן. גם המלך הצליח למשול באיראן בעשרים השנים הבאות עם כמה שפחות צרות. כולם אלה היו המנצחים של ההפיכה. دکتر مصدق که تا آخرین ساعات عمر در حبس خانگی بسر برد و آن چند صد تنی که در جریان کودتا کشته شدند هم بازندگان مستقیم کودتا کنند. اما این کودتا یک بازنده بزرگتر هم داشت. מפסיד שעדיין משלם ונושא בסבלו שישים שנים אחרי האירוע הזה ולעיתים קרובות אינו יודע את מקור הייסורים שלו.

بر طبق اسناد طبقه بندی شده ی سازمان سیا که بعدتر افشا شد؛ انقلاب سال 1979 به رهبری آیت الله خمینی و ظهور افراط گرایی اسلامی در ایران، نتیجه ی پیش بینی نشده ی کودتایی بود که در سال 1953 خود آمریکایی ها در ایران انجام دادند. ((“Blowback” is a CIA term first used in March 1954 in a recently declassified report on the 1953 operation to overthrow the government of Mohammed Mossadegh in Iran. It is a metaphor for the unintended consequences of the US government’s international activities that have been kept secret from the American people. The CIA’s fears that there might ultimately be some blowback from its egregious interference in the affairs of Iran were well founded. Installing the Shah in power brought twenty-five years of tyranny and repression to the Iranian people and elicited the Ayatollah Khomeini’s revolution. [+])) در واقع نتیجه ی حقیقی کودتا نه در همان روز یا فردای آن، بلکه بیست و شش سال بعدتر معلوم شد و ایران را به دهه ها ظلمت و تاریکی فرو برد. این موضوع از این جهت هم مهم است که هرگاه سیاستمداران آمریکایی، ایران را به افراطگرایی متهم کردند و خواهان افزایش فشارها بر مردم ایران برای تغییر رفتار حکومت شددند، بیاد بیاورند؛ چه کسی باعث و بانی این مصیبت بوده.

הפיכה צבאית 28 مرداد اگرچه نخستین تجربه آمریکا در سرنگونی یک دولت خارجی بود؛ اما آخرین تجربه آن نبود و سرآغاز دوران جدیدی از دخالت های مستقیم این کشور در امور داخلی کشورهای دیگر شد.